Ewolucja ochrony przeciwpożarowej i jej rola w systemie bezpieczeństwa publicznego

Geneza i rozwój organizacyjny ochrony przeciwpożarowej

Kształt ochrony przeciwpożarowej po drugiej wojnie światowej nie był od razu przesądzony. Kluczowym momentem dla budowy nowoczesnych struktur było utworzenie 22 listopada 1944 r. stanowiska głównego inspektora pożarnictwa przez kierownika Resortu Administracji Publicznej PKWN. W listopadzie 1945 r. reaktywowano Związek Straży Pożarnych RP, a w kolejnych latach środowisko pożarnicze intensywnie postulowało powołanie państwowego fachowego organu ochrony przeciwpożarowej.

Ostatecznie zwyciężyła opcja uzawodowienia ochrony przeciwpożarowej na bazie struktury zawodowych komend straży pożarnych, mających uprawnienia zarządcze w zakresie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów. Ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji powołała państwowe organy: Komendę Główną Straży Pożarnych oraz komendy wojewódzkie, powiatowe i miejskie. Powstał w ten sposób samodzielny pion organizacyjny podległy ministrowi administracji publicznej, mający uprawnienia do dysponowania wszystkimi strażami pożarnymi: zawodowymi terenowymi, zakładowymi oraz ochotniczymi.

Ewolucja przepisów i nadzoru nad bezpieczeństwem pożarowym

Wczesne ustawodawstwo uczyniło zapobieganie pożarom obowiązkiem powszechnym osób fizycznych i prawnych. W 1950 r. podkreślono, że do zakresu działania komend należy kierownictwo i nadzór nad całokształtem ochrony przeciwpożarowej, w tym szkolenie fachowe. Władze przemysłu zostały zobowiązane do zatrudniania techników pożarniczych, co później przekształcono w system głównych inspektorów pożarnictwa w 19 resortach.

W 1960 r. wydano nową ustawę o ochronie przeciwpożarowej, która wyznaczyła ministra spraw wewnętrznych (MSW) do kierownictwa i nadzoru nad ochroną przeciwpożarową państwa. Po raz pierwszy w polskich przepisach pojawiła się możliwość zamknięcia obiektu lub zakazania użytkowania zakładu ze względu na zagrożenie pożarowe.

Kluczowe etapy legislacyjne:

• 1950 r. - Ustawa o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji; powołanie zawodowych organów straży pożarnej.
• 1960 r. - Ustawa o ochronie przeciwpożarowej; przekazanie nadzoru Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.
• 1975 r. - Nowa ustawa o ochronie przeciwpożarowej; wyeksponowanie zasady powszechności ochrony przeciwpożarowej.
• 1980 r. - Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (tzw. „17”), które wprowadziło przełomowe pojęcia ewakuacyjne.

Rozwój techniczny i naukowy w ochronie przeciwpożarowej

W latach 60. i 70. XX wieku Polska borykała się z brakiem zaplecza badawczego, co wymuszało tworzenie rozwiązań innowacyjnych, choć czasem niedoskonałych. Służba Prewencji KGSP, we współpracy z Instytutem Techniki Budowlanej, opracowywała własne standardy, np. dla drzwi przeciwpożarowych, w obliczu braku produkcji przemysłowej takich zabezpieczeń. W latach 70. powołano Wyższą Oficerską Szkołę Pożarniczą oraz Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie, co znacząco podniosło poziom naukowy działań profilaktycznych i technicznych.

Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy jako fundament bezpieczeństwa

Współczesna organizacja bezpieczeństwa wewnętrznego opiera się na Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG), powołanym na mocy ustawy o ochronie przeciwpożarowej z 1991 roku. System ten jest integralną częścią organizacji bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, którego podstawowym celem jest ratowanie życia, zdrowia, mienia lub środowiska poprzez prognozowanie, rozpoznawanie i zwalczanie pożarów, klęsk żywiołowych lub innych miejscowych zagrożeń.

Fundamentem sukcesu systemu jest gotowość operacyjna. W jednostkach ratowniczo-gaśniczych PSP w całym kraju codziennie w gotowości pozostaje ponad 5 tys. strażaków i ok. 5,4 tys. samochodów ratowniczo-gaśniczych. Potencjał jednostek OSP włączonych do KSRG to ponad 120 tys. strażaków ratowników uprawnionych do udziału w działaniach ratowniczych.

tags: #pozarnictwo #a #bezpieczenstwo #publiczne