Praca strażaka: obowiązki, wymagania i ratownictwo techniczne

Praca strażaka to zajęcie dalekie od rutyny, będące służbą publiczną, wymagającą specjalistycznego przeszkolenia i niezwykłych predyspozycji. Strażak jest funkcjonariuszem państwowym, przeszkolonym do specjalnych zadań, którego praca polega na gaszeniu pożarów, likwidowaniu zagrożeń drogowych, chemicznych, wodnych, radiologicznych oraz na zapobieganiu ich skutkom. Podstawowym celem jest wykonywanie czynności ratowniczo-gaśniczych podczas różnego rodzaju zdarzeń wymagających interwencji: pożarów, katastrof budowlanych i chemicznych, wypadków komunikacyjnych oraz innych sytuacji niosących zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Obowiązki i zakres działania strażaka

Rola strażaka-dowódcy i technika pożarnictwa

Po otrzymaniu zgłoszenia, strażak - pełniący funkcję dowódcy - zbiera kompleksowe informacje o zdarzeniu. Musi pozyskać dane o liczbie poszkodowanych osób, określić charakter zagrożenia, czy jest to pożar, powódź, nawałnica, inna klęska żywiołowa, czy może wyciek niebezpiecznych chemikaliów. Odpowiednie rozpoznanie sytuacji jest kluczowe dla skutecznego działania.

Rola technika pożarnictwa jest jeszcze bardziej rozbudowana. Nie tylko bierze on udział w akcjach ratunkowo-gaśniczych, ale także nadzoruje pracę innych strażaków, wysyła potrzebne zespoły ratownicze na miejsce zdarzenia i odpowiada za wyposażenie jednostki w niezbędny sprzęt. Jego kompetencje są niezbędne do zarządzania zasobami i personelem w krytycznych sytuacjach.

Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy i ratownictwo techniczne

Ratownictwo techniczne stanowi jeden z kluczowych obszarów działań ratowniczych, podejmowanych zarówno przez strażaków państwowej, jak i ochotniczej straży pożarnej. Funkcjonujący w Polsce od 1995 roku Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) skupia podmioty, których zadaniem jest walka z pożarami i innymi klęskami żywiołowymi, obejmując ratownictwo techniczne, chemiczne, ekologiczne i medyczne.

Zgodnie z definicją z rozporządzenia, ratownictwo techniczne obejmuje planowanie, organizowanie i realizację działań ratowniczych niezbędnych do poszukiwania i dotarcia do zagrożonych lub poszkodowanych osób oraz zwierząt, a także zmniejszenia lub likwidacji zagrożenia dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska. Gotowość operacyjną, czyli zdolność do podjęcia tych działań, określają szczegółowe standardy wyposażenia i minimalnej liczby ratowników w zastępie. Proces organizacji ratownictwa technicznego, nawet w zakresie podstawowym, musi być poprzedzony dogłębną analizą zagrożeń w obszarze chronionym, co pozwala na efektywne zapobieganie i reagowanie na potencjalne zdarzenia.

Użycie specjalistycznego sprzętu do cięcia, podnoszenia i odginania elementów utrudniających dostęp do osób wymagających pomocy, jest fundamentem skutecznych działań ratowniczych. To właśnie dzięki temu wyposażeniu możliwe jest dotarcie do poszkodowanego i udzielenie mu pomocy ratującej zdrowie, a niejednokrotnie życie. Takie działania mają miejsce przede wszystkim podczas wypadków drogowych, ale również w przypadku katastrof budowlanych czy innych zdarzeń wymagających interwencji technicznej.

Wymagane cechy i umiejętności

Zawód strażaka stawia bardzo wysokie wymagania kandydatom. Strażak musi charakteryzować się nie tylko świetnym stanem zdrowia i sprawnością fizyczną, ale także odwagą i determinacją. Kandydat na strażaka musi być odporny na stres, umieć szybko podejmować decyzje i pracować pod presją zagrożenia zdrowia i życia. Niezbędna jest również wysoka odporność na stres i umiejętność panowania nad emocjami.

Sprawność fizyczna jest absolutnie kluczowa, ponieważ strażak musi radzić sobie z wynoszeniem nieprzytomnych ofiar, poruszaniem się (wraz z całym, ciężkim zestawem sprzętowym) w zadymionych, płonących budynkach oraz używaniem ciężkiego sprzętu ratowniczego. Dобра kondycja fizyczna jest istotna, aby móc brać udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych, które są niezwykle obciążające dla zdrowia. Brak lęku wysokości jest sprawdzany podczas testów, gdzie przyszli strażacy wchodzą na 30-metrową drabinę.

Poza predyspozycjami fizycznymi i psychicznymi, strażak powinien posiadać szeroką wiedzę specjalistyczną. Niezbędna jest znajomość procedur bezpieczeństwa oraz zasad udzielania pierwszej pomocy, co oznacza konieczność posiadania wiedzy medycznej. Ponadto, strażak musi mieć podstawową wiedzę z zakresu chemii i fizyki (fizykochemia spalania), aby rozumieć reakcje chemiczne zachodzące w czasie pożaru, rozpoznawać rodzaje płomieni i łatwopalne substancje, a także wiedzieć, w jaki sposób należy je gasić i jak neutralizować wycieki chemikaliów.

Jak zostać strażakiem? Ścieżki kariery i edukacji

Marzenia o pracy w straży pożarnej są coraz trudniejsze do spełnienia, ponieważ niewielki procent zgłaszających się kandydatów spełnia rygorystyczne wymogi formalne, związane ze stanem zdrowia i sprawnością fizyczną. Aby zostać strażakiem, należy ukończyć jedną ze szkół pożarniczych w Polsce: policealną lub wyższą.

• Jeżeli ktoś nie ma aspiracji zostania oficerem, może zgłosić się do służby w Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Kandydat przyjmowany jest na najniższe stanowisko, a po zdobyciu uprawnień kierowany na kursy podoficerskie, gdzie dalej się kształci.
• Ścieżka dla ambitnych, aspirujących do kariery oficerskiej, to wybór Akademii Pożarniczej w Warszawie (dawniej Szkoła Główna Służby Pożarniczej - SGSP). Uczelnia ta prowadzi studia inżynierskie, a po ich ukończeniu można kontynuować studia magisterskie.

Kandydaci rozpoczynają naukę od intensywnych szkoleń, prowadzonych w warunkach poligonowych. Ten trening stanowi przygotowanie do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz do pełnienia służby w PSP. Po jego ukończeniu kandydaci składają ślubowanie i stają się podchorążymi Akademii Pożarniczej. W czasie odbywania studiów słuchacze mogą być włączani do akcji ratowniczych na terenie całej Polski.

Strażak z tytułem inżyniera, kończący Akademię Pożarniczą, posiada szeroką wiedzę z zakresu organizacji systemu ochrony przeciwpożarowej, Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego oraz ochrony ludności. Ma również umiejętność analizowania zagrożenia pożarowego obiektów przemysłowych i użyteczności publicznej, obszarów leśnych, wsi, miast i osiedli, a także innych miejscowych zagrożeń. Potrafi oceniać projekty budowlane, urządzenia i procesy technologiczne pod kątem zagrożenia pożarowego i wybuchowego, oceniać skalę zagrożenia i sposoby jego zmniejszania, zna zasady funkcjonowania i doboru systemów zabezpieczeń, a także projektowania i kontroli tych systemów. Posiada również umiejętność prowadzenia szkoleń z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Wiele osób decyduje się także na zaciągnięcie się w charakterze ochotników do Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP). Jest to cenna forma służby, choć zarobki ochotników są inne niż funkcjonariuszy PSP.

Służba przygotowawcza i warunki zatrudnienia

Każdy przychodzący do straży pracownik musi przejść okres służby przygotowawczej, w czasie którego należy ukończyć z pozytywnym wynikiem szkolenie strażaka podstawowego. Jest to czas na sprawdzenie, czy kandydat nadaje się do tego zawodu i czy odpowiada mu ta praca. Miejscem pracy dla strażaka jest jednostka straży pożarnej.

Warunki pracy i zagrożenia zawodowe

Zawód strażaka jest zawodem o bardzo wysokim ryzyku zawodowym. Strażacy zazwyczaj pracują w szkodliwych i gwałtownie zmieniających się warunkach, w narażeniu na różnorodne czynniki ryzyka. Są to między innymi: zawalające się konstrukcje, spadający gruz, gazy, toksyczne pyły, atmosfera uboga w tlen. Narażeni są na urazy związane z wypadkami komunikacyjnymi, katastrofami przemysłowymi oraz powodziami.

Często wykonują czynności związane z dużym wysiłkiem fizycznym, takie jak dźwiganie ciężkich przedmiotów w wysokiej temperaturze otoczenia, a wszystko to przy dodatkowym obciążeniu odzieżą ochronną. Może to być przyczyną wyczerpania organizmu, urazów z przeciążenia oraz chorób układu krążenia. Ponadto, strażacy pracują pod ciągłą groźbą niebezpieczeństwa, przez wiele godzin, często w systemie pracy dyżurowej, co stanowi źródło stresu i problemów osobistych i rodzinnych. Tragiczne zdarzenia związane z akcjami ratowniczymi mogą wywoływać stres pourazowy.

Status społeczny i zarobki strażaka

Społeczny odbiór zawodu

Strażacy cieszą się niesłabnącym szacunkiem społecznym, ponieważ są tymi, którzy ratują ludzi, zwierzęta i mienie materialne. Ich bezinteresowna służba i gotowość do poświęceń budzą podziw i zaufanie.

Wynagrodzenia

Wynagrodzenia strażaków są uzależnione od kilku czynników. Po pierwsze, zależą od rodzaju stanowiska: najniższe są dla stanowisk szeregowych, a odpowiednio wzrastają przy stanowiskach podoficerskich, aspiranckich i oficerskich. Po drugie, pensje są sumą kilku składowych, takich jak wynagrodzenie zasadnicze, dodatek służbowy, dodatek motywacyjny, czy dodatek uzasadniony szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby.

Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto strażaka Państwowej Straży Pożarnej wynosi około 5 900 - 7 380 zł, a średnie wynagrodzenie netto (na rękę) to około 4 366 - 5 442 zł.

Strażacy ochotnicy natomiast otrzymują ekwiwalent zależny od czasu trwania akcji. Jest to opcja dla osób z misją, dla których trudno mówić o zarobkach pozwalających na utrzymanie się. Osoby te zazwyczaj są zatrudnione na etatach w innych zawodach, a aktywność w OSP traktują jako pasję i służbę społeczną.

tags: #prace #techniczne #strazak