Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to kluczowy element systemów bezpieczeństwa pożarowego, którego głównym zadaniem jest odcięcie dopływu prądu do wszystkich obwodów elektrycznych w budynku w przypadku pożaru. Wyjątek stanowią obwody zasilające instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas akcji gaśniczej lub ewakuacji, takie jak pompy pożarowe, oświetlenie awaryjne, czy windy strażackie.
Zastosowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu jest obowiązkowe w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m3 lub w obiektach zawierających strefy zagrożone wybuchem. Ważne jest, że odcięcie dopływu prądu przez PWP nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym zespołu prądotwórczego, z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeżeli występuje ono w budynku.
Rodzaje Przycisków Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (PPWP)
Przeciwpożarowe wyłączniki prądu są uruchamiane za pomocą specjalnych przycisków, oznaczanych jako PPWP. Rozróżniamy dwa główne typy tych urządzeń, różniące się sposobem aktywacji.
Ręczny Przycisk Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu PPWP-A (Typ A)
Ręczny przycisk przeciwpożarowego wyłącznika prądu PPWP-A jest urządzeniem uruchamiająco-sygnalizującym, które działa jako przycisk uruchamiany bezpośrednio typu A. Oznacza to, że jego uruchomienie następuje samoczynnie po zbiciu szybki ochronnej. Pod względem układu elektrycznego można go sklasyfikować jako zwykły przełącznik wyposażony w elektryczne elementy bierne, pracujące w obwodzie sygnalizacji stanu alarmowania. Producent PROMET oferuje ten typ przycisku jako zaawansowane urządzenie sterownicze, zaprojektowane z myślą o najwyższym poziomie bezpieczeństwa.
Model PPWP-A marki PROMET charakteryzuje się solidną konstrukcją oraz zintegrowanym młoteczkiem, który umożliwia szybkie i skuteczne zbicie szybki ochronnej w sytuacjach awaryjnych. Młoteczek jest fabrycznie wyposażony i zamocowany na trwałym łańcuszku, co gwarantuje niezawodność zadziałania nawet w warunkach silnego stresu operatora.
Ręczny Przycisk Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu PPWP-B (Typ B)
Ręczny przycisk przeciwpożarowego wyłącznika prądu PPWP-B to również urządzenie uruchamiająco-sygnalizujące "Przeciwpożarowego wyłącznika prądu". Różni się on od typu A sposobem aktywacji - jest to przycisk uruchamiany pośrednio typu B. Oznacza to, że uruchomienie następuje po zbiciu szybki i dodatkowym wciśnięciu przycisku. Funkcja odcięcia dopływu prądu oraz wyjątki dotyczące obwodów zasilających niezbędne instalacje są takie same jak w przypadku PPWP-A.
Wspólne Cechy i Funkcjonalność Przycisków PPWP
Niezależnie od typu (A lub B), przyciski PPWP posiadają szereg wspólnych cech, które zapewniają ich skuteczną pracę w systemach ochrony przeciwpożarowej.
Sygnalizacja Optyczna LED
Przyciski PPWP są wyposażone w dwukolorową sygnalizację optyczną opartą na diodach LED, co pozwala na natychmiastową weryfikację stanu pracy wyłącznika oraz obecności napięcia w obwodach dozorowych. Stan dozorowania (normalnej pracy) sygnalizowany jest czerwoną diodą LED, natomiast stan uruchomienia, po stłuczeniu szybki, jest sygnalizowany zieloną diodą LED. Sygnalizacja LED, w zależności od sposobu podłączenia, może być zasilana napięciem 24V AC/DC lub 230V AC.
Dioda zielona (Z) sygnalizuje zwykle stan załączenia prądu/dozoru (normalna praca). Dioda czerwona (C) sygnalizuje zadziałanie (odcięcie prądu) lub stan alarmu, w zależności od sposobu podłączenia. Zastosowanie diod w kolorze zielonym i czerwonym znacząco ułatwia diagnostykę systemu i podnosi bezpieczeństwo obsługi.
Człon Łączeniowy
Człon łączeniowy w przyciskach PPWP zawiera dwa zestyki. Zestyk Y jest rozwarty w stanie dozorowania, a zwiera się w stanie alarmowania. Precyzyjne bloki stykowe zapewniają pewne przełączanie sygnałów sterujących do cewek wyzwalaczy wzrostowych lub podnapięciowych. Człon łączeniowy jest elementem wykorzystywanym także w Ręcznych Ostrzegaczach Pożarowych (ROP) oraz Przyciskach Blokowanych (PB).
Ręczny Ostrzegacz Pożarowy (ROP)
Ręczny Ostrzegacz Pożarowy (ROP) służy do uruchamiania systemu sygnalizacji pożarowej. Może nim posłużyć się każda osoba, która zauważy zagrożenie. Po zbiciu szybki urządzenie przekazuje informację o pożarze do współpracującej centrali sygnalizacji pożarowej. Gdy zasilanie zostało odcięte przez PWP, czerwona dioda gaśnie, a zaświeca się dioda zielona.
Podczas normalnej pracy na urządzeniu ROP świeci się czerwona dioda, sygnalizująca, że budynek jest podłączony do sieci zasilającej. Jeśli przed zbiciem szybki czerwona dioda się nie świeci, oznacza to przerwę w dostawie zasilania do budynku przez operatora sieci energetycznej. W takiej sytuacji, przy zbitej szybce, po przywróceniu zasilania przez operatora, PWP zadziała, odcinając dopływ energii elektrycznej do wszystkich odbiorników.
Alarm pożarowy. Co zrobić gdy wybuchnie pożar. Obiekty handlowe biura itp. #pozar #alarm
Wymagania Montażowe i Prawne
Montaż i stosowanie przycisków PPWP oraz ROP podlegają ścisłym regulacjom i wytycznym, aby zapewnić ich skuteczność i bezpieczeństwo.
Lokalizacja i Instalacja
- Urządzenia te montuje się na drogach ewakuacyjnych, przy każdym wejściu do budynku oraz wyjściu na otwartą przestrzeń.
- Należy uwzględnić również wejścia na schody ewakuacyjne, miejsca szczególnego zagrożenia, miejsca przebywania osób o ograniczonej zdolności poruszania się oraz wejścia na klatki schodowe.
- Muszą być dobrze widoczne, łatwe do identyfikacji oraz łatwo dostępne.
- Instaluje się je na wysokości od 1,2 do 1,6 m nad podłogą.
- Długość drogi dojścia do ROP nie powinna przekraczać 30 m.
- Zaleca się, aby miejsca zamontowania pokrywały się z miejscami montażu gaśnic lub hydrantów.
- W obiektach o kubaturze przekraczającej 1000 m3 oraz we wszystkich obiektach zawierających strefy zagrożone wybuchem, powinny znajdować się zawsze w pobliżu głównego wejścia do obiektu, w miejscu zapewniającym dogodną eksploatację przez strażaków.
Miejsce montażu powinno być wyznaczone przez projektanta instalacji elektrycznej i uzgodnione z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych lub funkcjonariuszem pionu prewencji Państwowej Straży Pożarnej. Obudowa PPWP powinna zawierać napis "Przycisk Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu" na płycie czołowej.
Montaż urządzenia powinien być przeprowadzony przez wykwalifikowany personel z uprawnieniami SEP. Podczas podłączania przewodów należy zwrócić szczególną uwagę na przekrój znamionowy żył, aby zapewnić stabilne połączenie elektryczne. Zaleca się stosowanie tulejek zaciskowych na końcach przewodów typu linka. Moment dokręcania śrub zaciskowych musi być zgodny z dokumentacją techniczną producenta, aby uniknąć przegrzewania się styków. Po zakończeniu montażu należy przeprowadzić test mechaniczny zbicia szybki (przy użyciu szybki testowej) oraz zweryfikować poprawność świecenia diod LED.
Zgodność z Normami i Przepisami
Produkty PROMET, w tym przycisk PPWP-A, są projektowane i wykonywane zgodnie z rygorystycznymi normami dotyczącymi aparatury sterowniczej i systemów przeciwpożarowych. Spełniają wymagania normy PN-EN 60947-5-1, co potwierdza ich przydatność w profesjonalnych instalacjach niskiego napięcia. Posiadają niezbędne certyfikaty i dopuszczenia do stosowania w budownictwie na terenie RP, co jest kluczowe dla inspektorów ochrony przeciwpożarowej oraz projektantów instalacji elektrycznych.
Przykładowo, przycisk PPWP-A posiada Krajową Ocenę Techniczną CNBOP-PIB-KOT-2022/0340-1014 wydanie 3 z 2025 roku, Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych nr 063-UWB-0456 oraz Krajową Deklarację Właściwości Użytkowych Nr.: 1/2025.
Wymogi dotyczące stosowania Ręcznego Ostrzegacza Pożarowego (ROP) oraz właściwości tych urządzeń określają następujące akty prawne:
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 z późniejszymi zmianami - ostatnia z 12 marca 2009 r.).