Bezpieczeństwo przeciwpożarowe w obiektach przemysłowych, mieszkalnych i użyteczności publicznej jest jednym z najważniejszych aspektów zarządzania ryzykiem. Jednym z podstawowych elementów systemu ochrony przeciwpożarowej jest przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP). Choć często bywa niedoceniany, jego rola jest kluczowa w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się ognia oraz minimalizacji szkód powstałych wskutek pożaru.
Czym jest przeciwpożarowy wyłącznik prądu?
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to specjalne urządzenie elektryczne przeznaczone do szybkiego i bezpiecznego odcięcia zasilania elektrycznego w sytuacji zagrożenia pożarowego. Jego zadaniem jest odcięcie dopływu energii elektrycznej do instalacji i urządzeń, które mogą być źródłem zapłonu lub podtrzymywać ogień. W razie pojawienia się ognia urządzenie to umożliwia bezpieczne prowadzenie akcji gaśniczej przez straż pożarną.
Obowiązek stosowania i przepisy prawne
Konieczność stosowania PWP wynika z przepisów techniczno-budowlanych. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§ 183 ust. 2), urządzenie to należy stosować w:
- Strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³.
- Strefach zawierających obszary zagrożone wybuchem.
- Halach produkcyjnych i magazynach z materiałami łatwopalnymi.
- Budynkach użyteczności publicznej, szpitalach oraz garażach wielopoziomowych.
Ważnym wymogiem jest, aby odcięcie dopływu prądu przez PWP nie powodowało samoczynnego załączenia drugiego źródła energii, z wyjątkiem zasilania oświetlenia awaryjnego.
Lokalizacja i oznakowanie
Zgodnie z przepisami, wyłącznik powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku lub złącza elektrycznego. Miejsce to musi być łatwo dostępne dla ekip ratowniczych. Ppoż. wyłącznik prądu musi być odpowiednio oznakowany, aby w sytuacji stresowej lub w warunkach zadymienia osoba uprawniona mogła go bezbłędnie zlokalizować.
Kto może użyć wyłącznika?
W kwestii tego, kto może "zbić szybkę" i użyć PWP, zdania bywają podzielone. Z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego, PWP jest urządzeniem przeznaczonym przede wszystkim dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. Jednak w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia, gdy np. osoba jest porażona prądem i nie może się uwolnić, użycie głównego wyłącznika przez osobę postronną jest dopuszczalne w ramach ratowania zdrowia i życia. Należy jednak pamiętać, że nieuzasadnione użycie może prowadzić do paraliżu pracy obiektu i wyłączenia kluczowych systemów.
Wymagania techniczne i certyfikacja
Współczesne przeciwpożarowe wyłączniki prądu muszą spełniać rygorystyczne normy. Od 1 stycznia 2021 roku obowiązuje wymóg posiadania certyfikatu stałości właściwości użytkowych. Urządzenia te powinny:
- Posiadać Krajową Ocenę Techniczną (KOT).
- Uzyskać Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych.
- Być oznakowane znakiem budowlanym „B”.
Konserwacja i przeglądy
Zgodnie z rozporządzeniem MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej, PWP podlega okresowej konserwacji i przeglądom technicznym. Czynności te powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Przegląd musi wykonać osoba posiadająca odpowiednie świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do eksploatacji urządzeń elektrycznych.
Odpowiedzialność za zapewnienie, że obiekt jest wyposażony w sprawny PWP oraz za jego regularne serwisowanie, spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku obiektu.