Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) należy do kluczowych urządzeń ochrony przeciwpożarowej, które mają za zadanie zapobiegać powstawaniu pożarów, wykrywać je, zwalczać lub ograniczać ich skutki. Jego prawidłowe funkcjonowanie ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa ludzi i efektywności akcji ratowniczo-gaśniczych.
Czym jest Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP)?
PWP służy do odłączenia energii elektrycznej w budynku lub strefie pożarowej, przede wszystkim w celu zapewnienia bezpieczeństwa ekip ratowniczych. Może być również wykorzystany przez użytkowników budynku na wypadek innych zdarzeń. W razie pojawienia się ognia umożliwia odłączenie dopływu prądu i bezpieczne prowadzenie akcji gaśniczej. Prawidłowo funkcjonujący wyłącznik przeciwpożarowy prądu zwiększa bezpieczeństwo zarówno ewakuujących się osób, jak i strażaków, może zapobiec ryzyku rozprzestrzeniania się ognia, a także przyczynia się do skuteczniejszej walki z ogniem.
W myśl rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, urządzenia przeciwpożarowe to urządzenia służące do zapobiegania powstawaniu, wykrywania oraz zwalczania pożarów lub ograniczania ich skutków. Mogą to być urządzenia stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest jednym z takich urządzeń.
Wymogi Prawne i Warunki Stosowania PWP
Konieczność stosowania przeciwpożarowych wyłączników prądu w instalacjach elektrycznych w budynkach wynika z zapisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mówi o tym również rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75, poz. 690 z późniejszymi zmianami), PWP jest wymagany w budynkach lub strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub jeśli występuje zagrożenie wybuchem. Według paragrafu 183 tego rozporządzenia, w obiektach o powierzchni przekraczającej 1000 m³ bądź w budynkach, w których znajdują się strefy zagrożone wybuchem, konieczne jest zainstalowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu. Warto zauważyć, że pojęcie „występowania zagrożenia wybuchem” jest o wiele bardziej pojemne niż pomieszczenie zagrożone wybuchem.
Zasada Działania i Obwody Podlegające Odłączeniu
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien odłączać wszystkie obwody w budynku lub strefie pożarowej. Jednakże, wyłącznik nie powinien odłączać zasilania urządzeń niezbędnych w trakcie pożaru, np. pomp hydrantowych, wentylatorów oddymiających. Dla takich urządzeń, w rozdzielni głównej lub za złączem kablowym, wydziela się sekcję obwodów pożarowych niezależną od PWP. W następstwie wyłączenia PWP nie powinno załączać się drugie źródło energii elektrycznej, z wyjątkiem wspomnianych obwodów pożarowych.
Dyskusyjne jest zasilanie sprzed PWP urządzeń przeciwpożarowych posiadających własne akumulatory, np. centrali systemu sygnalizacji pożarowej. Same tylko organy Państwowej Straży Pożarnej (PSP) wydały na ten temat dwie sprzeczne opinie. Jeśli da się to zrobić, warto zasilać takie urządzenia sprzed wyłącznika ppoż.
Umiejscowienie i Oznakowanie PWP
Przycisk wyzwalający PWP, ponieważ sam wyłącznik najczęściej jest w rozdzielnicy, powinien znajdować się w pobliżu głównego wejścia do budynku lub w pobliżu złącza, czyli miejsca, gdzie znajdują się bezpieczniki mocy (BM), często też licznik. Przepisy precyzują, że należy ulokować go w pobliżu głównego wejścia do budynku bądź złącza.
Ppoż. wyłącznik prądu musi być odpowiednio oznakowany. Oznakowanie to należy wykonać znakiem z błyskawicą na czerwonym tle, co jednoznacznie wskazuje na jego funkcję i pozwala na szybką identyfikację.
Projektowanie, Uzgodnienia i Wytyczne
Sprawy urządzeń takich jak wyłączniki czy rozłączniki są uzależnione od stopnia skomplikowania instalacji i przyłącza energetycznego. Odpowiada za to projektant i rzeczoznawca ppoż., ponieważ PWP jako urządzenie przeciwpożarowe musi mieć projekt i uzgodnienie. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej, każdy projekt obiektu budowlanego należy sprawdzić pod kątem spójności z wymaganiami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej.
Kwestia samego przycisku wyzwalającego nie jest w pełni jasna, a prawo jeszcze "kuleje" w tym zakresie. Do tej pory przyciski te często wykonywano zgodnie z normą na Ręczne Ostrzegacze Pożarowe (ROP). Od tego roku istnieje obowiązek uzyskania Krajowej Oceny Technicznej na PWP, ale brakuje do tej pory konkretnych wytycznych. Istnieją również stare typy wyłączników, często nazywane "wajcha/dźwignia", które pamiętają jeszcze wybuch w Czarnobylu, a ich akceptacja podczas kontroli PSP bywa różna.
Montaż i podłączenie rozdzielnicy w 8 minut | aparatura IDEAL by Kanlux
Przeglądy Techniczne i Konserwacja PWP
Aby urządzenie było niezawodne w najbardziej potrzebnym momencie, należy przeprowadzać regularne przeglądy przeciwpożarowego wyłącznika prądu. PWP, jako urządzenie przeciwpożarowe, podlega obowiązkowi przeprowadzenia przeglądu technicznego i czynności konserwacyjnych w terminie ustalonym przez producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Ważne jest sprawdzanie stanu technicznego urządzeń, które mogą w skuteczny sposób chronić zdrowie lub życie ludzkie.
W aktualnych przepisach brakuje kryteriów określających formę kontroli wyłącznika przeciwpożarowego. Zakres przeglądu powinien obejmować jednak najważniejsze czynniki, które pozwolą upewnić się, czy to urządzenie funkcjonuje dobrze i nie zawiedzie w najbardziej nieprzewidzianych sytuacjach. Warto pamiętać, że nawet najlepszy PWP może czasem ulec awarii. Do najczęstszych przyczyn zalicza się śniedzenie styków, szczególnie gdy urządzenia są umieszczone w miejscach o podwyższonym poziomie wilgoci. W efekcie może to spowodować nieprawidłowe działanie wybranych układów. Przyczyną niefunkcjonowania PWP może być także niewłaściwe podłączenie.
Przegląd przeciwpożarowych wyłączników prądu to inwestycja w bezpieczeństwo osób przebywających w danym obiekcie - bez względu na to, czy jest to budynek mieszkalny, firmowy, przemysłowy czy publiczny.
Sygnalizacja Optyczna w PWP: Niewyjaśnione Kwestie
Istnieją pytania dotyczące zastosowania sygnalizacji optycznej w przeciwpożarowym wyłączniku prądu, a konkretnie przycisku ze szklaną szybką montowanego zazwyczaj przy wejściach do budynków. Brak jest jasnych informacji, w jakiej sytuacji wymagane jest stosowanie sygnalizacji optycznej zadziałania takiego wyłącznika.
W budynkach wielorodzinnych o kubaturze powyżej 1000 m³, często stosuje się przycisk, który ma miejsce na lampkę sygnalizacyjną, lecz nie zawsze jest ona podłączona. Brak działającej sygnalizacji optycznej może mieć poważne implikacje. W przypadku, gdy strażak w trakcie akcji gaśniczej nie będzie miał pewności co do tego, czy prąd w budynku został skutecznie odłączony (np. wskutek niedziałającej lampki sygnalizacyjnej), to i tak najpierw będzie zmuszony odłączyć prąd wyłącznikiem głównym, co może opóźnić i skomplikować działania.
tags: #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu #sygnalizacja #swietlna