Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu i Szafki PPOŻ: Kompletny Przewodnik

Wyłączniki przeciwpożarowe i szafki PPOŻ. to jedne z niezbędnych, wymaganych przepisami prawa elementów wyposażenia przestrzeni biurowych, przemysłowych i użyteczności publicznej. Stanowią ważną część systemów zabezpieczeń, a ich zadaniem jest szybkie i skuteczne wyłączanie prądu w sytuacjach awaryjnych, takich jak np. pożar. Ich stosowanie ma na celu minimalizację ryzyka rozprzestrzeniania się ognia oraz zabezpieczenie urządzeń elektrycznych przed uszkodzeniem w trakcie akcji gaśniczych.

Rola i Funkcja Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (PWP)

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to rozwiązanie dedykowane obiektom, w których istnieje ryzyko ekspozycji na zagrożenie ogniem. Służy do natychmiastowego wyłączenia prądu z instalacji budynku podczas wystąpienia sytuacji zagrożenia. Dzięki szczelnej obudowie ten rodzaj wyłącznika zapewnia dodatkową ochronę przed ekstremalnymi warunkami zewnętrznymi, co jest szczególnie ważne w sytuacjach krytycznych. PWP należy do urządzeń ochrony ppoż. W razie pojawienia się ognia umożliwia odłączenie dopływu prądu i bezpieczne prowadzenie akcji gaśniczej.

Regulacje Prawne i Wymogi Stosowania

Konieczność stosowania przeciwpożarowych wyłączników prądu w instalacjach elektrycznych w budynkach wynika z zapisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mówi o tym również rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), § 183 wymaga stosowania w instalacjach elektrycznych przeciwpożarowego wyłącznika prądu (PWP), odcinającego dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru (np. oświetlenie awaryjne, systemy wentylacji pożarowej).

Wyłącznik konieczny jest w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem, nawet jeśli jest to obiekt zabytkowy. Powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany. Odcinany przez niego dopływ prądu nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne oraz innych urządzeń elektrycznych, które muszą funkcjonować w czasie pożaru.

Ponadto, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r. nr 109, poz. 719 z późn. zm.), przeciwpożarowe wyłączniki prądu są urządzeniami przeciwpożarowymi. W związku z tym powinny zostać wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Warunkiem dopuszczenia ich do użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich prób i badań, potwierdzających prawidłowość ich działania.

W praktyce, zadaniem znajdującego się w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza - i odpowiednio oznakowanego - przycisku, zwanego powszechnie PWP, jest odłączenie zasilania budynku od źródła energii elektrycznej w trakcie pożaru, podczas akcji ratowniczo-gaśniczej.

Elementy Składowe Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu

Załącznik do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku, w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym, określa, że przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) składa się z następujących elementów:

• Urządzenia wykonawczego:

  Aparat wykonawczy PWP, którym zazwyczaj jest rozłącznik lub wyłącznik stanowiący element mechanicznego odłączenia dopływu energii elektrycznej do budynku. Jest on umieszczony w oddzielnej obudowie, instalowany w pomieszczeniu technicznym, w złączu kablowym lub przy wejściu do budynku. Aparat elektryczny stanowiący element wykonawczy PWP (sterowany przy pomocy wspomnianego „czerwonego przycisku”) zazwyczaj jest instalowany w rozdzielnicy głównej budynku, zlokalizowanej w pomieszczeniu wydzielonym pożarowo lub w rozdzielnicy pożarowej.

• Urządzenia uruchamiającego:

  Przycisk sterowania zdalnego PWP pozwala na podanie sygnału łącznikiem mono- lub bistabilnym do automatyki PWP lub bezpośrednio na cewkę urządzenia wykonawczego PWP.

• Urządzenia sygnalizującego:

  Sygnalizator optyczny wskazuje jednoznacznie o wyłączeniu zasilania w budynku poprzez świecenie ciągłe. Jest sterowany za pośrednictwem automatyki PWP lub bezpośrednio ze styków krańcowych urządzenia wykonawczego PWP.

Zasady Działania i Typy Rozwiązań PWP

Istnieją różne warianty realizacji systemu PWP, dostosowane do specyfiki obiektu i wymagań bezpieczeństwa:

Najprostsze Rozwiązanie

Urządzenia uruchamiające są połączone równolegle, co powoduje, że naciśnięcie dowolnego z nich wywoła wyłączenie urządzenia wykonawczego i w rezultacie odłączenie napięcia zasilającego budynek. Urządzenie sygnalizacyjne w postaci sygnalizatora LED jest sterowane z wyjść modułu lub bezpośrednio ze styków krańcowych urządzenia wyłączającego, odzwierciedlając jego stan. Jest to rozwiązanie najprostsze, nieposiadające kontroli nad instalacją sterującą, co powoduje konieczność wzmożonych prac konserwacyjno-serwisowych. Zalecane dla obiektów ze stałą obsługą techniczną oraz możliwością czasowego wyłączenia zasilania budynku w celu testowania instalacji.

Rozwiązanie ze Zwiększonym Poziomem Bezpieczeństwa

W tym wariancie stosuje się:

• Wyzwalacz wzrostowy: powoduje otwarcie styków urządzenia wykonawczego PWP w przypadku podania napięcia zasilającego na cewkę wyzwalacza.
• Wyzwalacz zanikowy: powoduje otwarcie styków urządzenia wykonawczego w przypadku zaniku lub obniżenia się napięcia poniżej wartości dopuszczalnej przez cewkę wyzwalacza.

Mamy nieco zwiększony poziom bezpieczeństwa, lecz również może powstać problem podczas uszkodzenia przewodu w postaci zwarcia pomiędzy urządzeniem uruchamiającym a urządzeniem wykonawczym, co może skutkować brakiem wyłączenia urządzenia wykonawczego. Zasilanie niezbędne do zadziałania wyłącznika pobierane jest za pośrednictwem przerzutnika faz, mającego na celu zapewnienie energii do zadziałania wyzwalacza nawet po zaniku napięcia na jednej lub dwóch fazach. Dopuszcza się wykorzystanie wyzwalaczy 230VAC lub 24V (zwiększony poziom bezpieczeństwa obsługi, 24V stanowi napięcie bezpieczne). Przy wykorzystaniu wyzwalaczy 230V do urządzenia uruchamiającego doprowadzone jest napięcie 230V, dlatego też styk urządzenia uruchamiającego musi być dostosowany do pracy z takim napięciem. Lampki sygnalizacyjne urządzenia uruchamiającego również muszą być dostosowane do napięcia 230VAC, gdyż w wersji z wyzwalaczem 230V napięcia fazowe 230V, poprzez styki pomocnicze wyłącznika zapalą odpowiednie diody.

Rozwiązanie Preferowane dla Rozległych i Skomplikowanych Obiektów (z Modułem MKIN-PWP)

To rozwiązanie jest preferowane do rozległych oraz skomplikowanych obiektów przemysłowych i/lub budynków biurowych i użyteczności publicznej tam, gdzie czasowe wyłączenie zasilania budynku do celów testowych nie jest możliwe i/lub bardzo utrudnione. Obejmuje:

• Wyzwalacz wzrostowy: powoduje otwarcie styków urządzenia wykonawczego PWP w przypadku podania napięcia zasilającego na cewkę wyzwalacza.
• Wyzwalacz zanikowy: powoduje otwarcie styków urządzenia wykonawczego w przypadku zaniku lub obniżenia się napięcia poniżej wartości dopuszczalnej przez cewkę wyzwalacza.

Zwiększenie bezpieczeństwa w tym rozwiązaniu polega na zastosowaniu modułu kontrolno-sterującego MKIN-PWP, który natychmiast po wykryciu uszkodzenia przewodu pomiędzy urządzeniem uruchamiającym a urządzeniem wykonawczym wyśle sygnał o uszkodzeniu do systemu nadrzędnego, np. SSP (System Sygnalizacji Pożaru) i/lub BMS (Building Management System).

Moduł MKIN-PWP pełni funkcję elementu sygnalizująco-sterującego, kontrolując ciągłość przewodu do urządzenia uruchamiającego, sterując wyzwalaczem zanikowym lub wzrostowym, odliczając czas opóźnienia do wyłączenia w przypadku współpracy z systemami UPS oraz wejściem zezwalającym na wyłączenie, a także współpracując z integratorem lub centralą sterującą, co pozwala na zdalne wyłączenie zasilania. Moduł MKIN-PWP posiada dodatkowo wyjścia realizujące funkcje takie jak: sygnał wyłącz do następnej sekcji wyłącznika, uszkodzenie modułu do systemów nadrzędnych, zadziałanie urządzenia wykonawczo-sygnalizującego, sygnał wyłącz do systemów UPS.

Cała automatyka sterująco-sygnalizująca zasilana jest z zasilacza buforowanego, zapewniając ciągłość dostawy energii do części sygnalizacyjno-sterującej nawet w przypadku zaniku zasilania sieciowego, co gwarantuje prawidłową sygnalizację zadziałania wyłącznika nawet bez zasilania sieciowego. Akumulator współpracujący z zasilaczem buforowanym jest dobierany tak, aby zapewnić ciągłość dostawy energii na min. 30 minut w przypadku zaniku zasilania przed wyłącznikiem PWP.

Moduł MKIN-PWP pozwala na połączenie z systemami integracji/integratorami lub innymi systemami wizualizacji za pośrednictwem interfejsu RS485, wykorzystując protokół BacNET MS/TP lub inny protokół, np. Modbus, przy wykorzystaniu opcjonalnego sterownika dokonującego konwersji protokołów. Ponadto moduł urządzenia wykonawczo-sygnalizacyjnego może być wyposażony w sterownik programowalny wraz z dodatkowymi modułami wejść/wyjść oraz opcjonalny switch komunikacyjny. Moduł wykonawczo-sygnalizacyjny może stanowić integralną część zasilacza CX1604, rozdzielnicy/rozdzielni przeciwpożarowej lub być elementem autonomicznym.

Szafki PPOŻ i Rozdzielnice Przeciwpożarowe

Szafki przeciwpożarowe z tej kategorii mają za zadanie zabezpieczyć urządzenia elektryczne i instalacje przed skutkami pożaru. Są to produkty certyfikowane i zgodne z przepisami. Oferowane są różne rodzaje szafek PPOŻ., dostosowane do różnych potrzeb i typów instalacji.

Rozdzielnice PPOŻ. zapewniają pełną kontrolę nad instalacjami elektrycznymi w budynkach i obiektach przemysłowych w przypadku pożaru. Są zgodne z najnowszymi normami i standardami bezpieczeństwa.

Dobór Rozdzielnic, Szafek i Wyłączników Przeciwpożarowych

Dobór odpowiednich rozdzielnic, obudów, szafek i kompletnych wyłączników przeciwpożarowych wymaga uwzględnienia następujących czynników:

• Charakterystyka instalacji:

  Dla prostych systemów domowych odpowiednie będą kompaktowe rozdzielnice i obudowy. W zaawansowanych instalacjach przemysłowych sprawdzą się większe szafki z dodatkowymi funkcjami.

• Wymagania przeciwpożarowe:

  Kompletne wyłączniki przeciwpożarowe należy dobierać zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami ochrony przeciwpożarowej.

• Stopień ochrony (IP):

  Wybierz odpowiedni poziom ochrony (np. IP44 dla pomieszczeń wewnętrznych lub IP65 dla środowisk narażonych na wilgoć i kurz).

• Wymiary i pojemność:

  Uwzględnij liczbę modułów i miejsce montażu, aby zapewnić łatwą instalację i dostęp do urządzeń.

• Możliwość rozszerzenia:

  Starannie dobrana rozdzielnica lub szafka pozwoli na łatwiejsze serwisowanie instalacji, zachowanie jej estetyki oraz minimalizację ryzyka uszkodzeń mechanicznych.

Zastosowanie Rozwiązań Przeciwpożarowych

Rozdzielnice, obudowy, szafki i kompletne wyłączniki przeciwpożarowe znajdują zastosowanie w różnych środowiskach:

• Budynki mieszkalne:

  Do ochrony przewodów i modułów elektrycznych w instalacjach domowych oraz w obwodach, gdzie wymagane są zabezpieczenia przeciwporażeniowe i organizacja modułów.

• Obiekty komercyjne:

  Do organizacji bardziej rozbudowanych instalacji w biurach, sklepach i magazynach, zapewniając zgodność z przepisami przeciwpożarowymi.

• Obiekty przemysłowe:

  W środowiskach wymagających zwiększonej odporności na czynniki zewnętrzne oraz w miejscach, gdzie ryzyko pożaru jest szczególnie wysokie, np. w halach produkcyjnych.

• Systemy krytyczne:

  Kompletne wyłączniki przeciwpożarowe są kluczowe w systemach, gdzie konieczne jest natychmiastowe odłączenie zasilania w sytuacji zagrożenia.

Jak Działają Urządzenia Przeciwpożarowe?

• Rozdzielnice i obudowy:

  Chronią moduły elektryczne przed uszkodzeniami mechanicznymi i wpływem czynników zewnętrznych. Umożliwiają estetyczne i bezpieczne rozmieszczenie aparatury.

• Szafki:

  Oferują większą przestrzeń montażową, co umożliwia instalację bardziej zaawansowanych systemów. Zapewniają dodatkowe funkcje, takie jak łatwy dostęp serwisowy.

• Kompletne wyłączniki przeciwpożarowe:

  Odłączają zasilanie w chronionych obwodach w przypadku wykrycia pożaru, minimalizując ryzyko rozprzestrzenienia się ognia. Działają automatycznie lub mogą być ręcznie aktywowane w sytuacji zagrożenia.

Różnice Między Rozdzielnicami, Szafkami a Wyłącznikami PPOŻ

• Rozdzielnice i obudowy:

  Są kompaktowe, stosowane głównie w domowych i małych komercyjnych instalacjach. Zapewniają podstawową ochronę i organizację modułów.

• Szafki i kompletne wyłączniki przeciwpożarowe:

  Są większe i bardziej zaawansowane, dedykowane do przemysłowych i komercyjnych instalacji. Oferują dodatkowe funkcje, takie jak integracja z systemami przeciwpożarowymi.

Wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od wielkości i złożoności instalacji, a także od specyficznych wymagań ochrony przeciwpożarowej.

tags: #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu #szafka