Okna przeciwpożarowe w systemach ochrony budynków

Bezpieczeństwo pożarowe stanowi kluczowy aspekt projektowania i użytkowania budynków. W kontekście tego bezpieczeństwa, producenci tworzą okna przeciwpożarowe jako elementy stolarki, które działają skutecznie również w warunkach pożaru. Dzięki specjalnej konstrukcji takie okna zachowują funkcje użytkowe przez określony czas, nawet podczas intensywnego nagrzewania.

Czym są i jak działają okna przeciwpożarowe?

Okna przeciwpożarowe to elementy stolarki okiennej, które spełniają rygorystyczne wymagania odporności ogniowej. Ich głównym zadaniem jest ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia, dymu oraz wysokiej temperatury między strefami pożarowymi. W sytuacji zagrożenia pożarem każda sekunda ma znaczenie. Nowoczesne okna przeciwpożarowe i przemyślane rozwiązania w ich montażu mogą realnie spowolnić rozprzestrzenianie się ognia, a nawet uratować życie.

Klasyfikacja odporności ogniowej

Klasyfikacja odporności ogniowej okien opiera się na oznaczeniach stosowanych w normie PN-EN 13501-2. Klasy odporności na ogień EI składają się z dwóch parametrów:

• E - szczelności ogniowej (oznacza zdolność elementu do zatrzymania ognia i dymu, uniemożliwiając ich przedostanie się na niezagrożoną stronę).
• I - izolacyjności ogniowej (oznacza zdolność elementu do ograniczenia wzrostu temperatury na niezagrożonej stronie, chroniąc przed promieniowaniem cieplnym i zapłonem materiałów).
• Litera W (stosowana w niektórych klasach, np. EW) oznacza dopuszczalne natężenie promieniowania cieplnego.

Występująca po symbolu cyfra informuje przez jak długi czas (w minutach) dany element budynku, np. okno, jest w stanie stawić opór ogniowi. Typowe klasy okien przeciwpożarowych to EI 30, EI 60 oraz EI 120, gdzie liczba wskazuje, ile minut okno zachowuje swoje właściwości izolacyjne i szczelność ogniową. Przykładowo, okna o klasie odporności na ogień EI 30 nie przepuszczą ognia przynajmniej przez 30 minut.

Wymagania prawne i normy dla okien przeciwpożarowych

Projektowanie i budowanie obiektów w Polsce musi być zgodne z Ustawą Prawa Budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. (z późniejszymi zmianami) oraz Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozporządzenie to, w tym przepisy zawarte w Dz.U. 2019 poz. 1065 z późniejszymi zmianami, ma zastosowanie zarówno w projektowaniu, jak i podczas odbiorów technicznych.

Kluczowe akty prawne i normy:

• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. - akt prawny regulujący warunki techniczne budynków oraz ich usytuowanie, obowiązujący projektantów i inwestorów. Określa, kiedy przegrody wymagają konkretnej klasy odporności ogniowej.
• PN-EN 13501-2 - "Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków - Część 2: Klasyfikacja na podstawie wyników badań odporności ogniowej." Norma ta określa sposób przypisywania oznaczeń takich jak E, EW, EI oraz czas wyrażony w minutach.
• PN-EN 16034 - "Okna, drzwi i bramy - właściwości dotyczące odporności ogniowej i/lub dymoszczelności." Jest to norma europejska regulująca wymagania i metody badań dla wyrobów stolarki otworowej o funkcji przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie (UE) nr 305/2011 (CPR) - Wprowadza zasady oznakowania CE dla wyrobów budowlanych. W przypadku okien przeciwpożarowych, istotne są m.in.:
  • Deklaracja właściwości użytkowych (DoP).
  • Świadectwa klasyfikacyjne.
  • Raporty z badań ogniowych.

Zastosowanie i dobór okien przeciwpożarowych

Przepisy prawa budowlanego nakazują stosowanie okien przeciwpożarowych zgodnie z funkcją budynku i wymaganiami ewakuacyjnymi. Architekci uwzględniają je, gdy budynek jest wysoki, podzielony na strefy pożarowe lub wymaga zabezpieczeń. Mowa tu m.in. o klatkach schodowych i drogach ewakuacyjnych, zwłaszcza w budynkach wysokich i wysokościowych, a także o ścianach oddzielenia przeciwpożarowego między niezależnymi częściami budynków.

Kryteria doboru:

• Wysokość budynku wpływa na dobór stolarki - powyżej 25 m często wymagane są wyższe klasy odporności ogniowej. Projektanci stosują wtedy okna klasy EI, zgodnie z wymaganiami dla budynków wysokich i wysokościowych.
• Zgodność z elementem oddzielenia przeciwpożarowego: W przepisach zawarta jest informacja, jaki poziom odporności na ogień dla poszczególnych budynków powinny mieć tzw. elementy oddzielenia przeciwpożarowego (np. ściany zewnętrzne, wewnętrzne, stropy). Jeżeli ściana zewnętrzna posiada odporność ogniową EI 60, to stolarka okienna znajdująca się w tej ścianie powinna charakteryzować się poziomem ognioodporności nie mniejszym niż EI 60. Ostateczną klasę odporności pożarowej budynku i klasę odporności ogniowej elementu budynku każdorazowo określa projektant z uwzględnieniem wyposażenia budynku w dodatkowe środki, np. urządzenia gaśnicze.
• Rola projektanta i rzeczoznawcy ppoż.: Projektanci dobierają i stosują okna przeciwpożarowe zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz odpowiednimi normami technicznymi. Zalecane jest zaangażowanie rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, szczególnie w przypadku inwestycji publicznych lub specjalnych.
• Etap odbioru inwestycji: Takie podejście jest szczególnie ważne podczas odbioru inwestycji, ponieważ inspektorzy dokładnie kontrolują zgodność z dokumentacją przeciwpożarową.

Proces doboru:

1. Ustalenie lokalizacji przegrody ogniowej: należy sprawdzić, czy dane okno znajduje się w przegrodzie, która musi spełniać określoną klasę odporności ogniowej (np. EI 30, EI 60).
2. Dobór parametrów technicznych: dobiera się klasę odporności ogniowej, typ ramy oraz rodzaj szyby ognioodpornej.
3. Kompatybilność z systemem ściennym: okno musi być zgodne z parametrami przegrody, w której jest osadzone.
4. Certyfikacja i dokumentacja techniczna: okno musi posiadać deklarację właściwości użytkowych (DoP), świadectwo klasyfikacyjne oraz oznaczenie CE.
5. Montaż zgodny z wymaganiami technicznymi: kluczowe znaczenie ma prawidłowy montaż, który zapewnia zachowanie deklarowanych parametrów odporności ogniowej.

Konstrukcja i materiały okien przeciwpożarowych

Okna przeciwpożarowe są zazwyczaj wykonane z materiałów o wysokiej odporności na ogień, takich jak stal, aluminium czy specjalne szyby ognioodporne. Ich konstrukcja jest starannie przemyślana, aby zapewnić nie tylko odporność na wysoką temperaturę, ale także skuteczną izolację termiczną i akustyczną.

Elementy konstrukcyjne:

• Profile: Producenci wykonują te okna z aluminium lub stali, a profile aluminiowe są często izolowane termicznie, co zapewnia niską wartość współczynnika przenikania ciepła (Uf). Charakteryzują się one zastosowaniem specjalnych profilowanych przekładek termicznych.
• Szyby ognioodporne: Nie są to zwykłe szyby - to specjalne szkło ognioodporne warstwowe, które zawiera żelową warstwę pęczniejącą pod wpływem temperatury. Pod wpływem wysokiego ciepła staje się mlecznobiała, nieprzezroczysta i blokuje promieniowanie cieplne, trujące gazy oraz płomienie. Szyby ognioodporne mocowane są przy pomocy listew przyszybowych od wewnętrznej strony. Szkło w trakcie pożaru zabezpieczone jest przed wypadnięciem dzięki elementom stalowym.
• Dodatkowe elementy: W konstrukcjach stosowane są również przekładki termiczne czy taśmy pęczniejące, które w trakcie pożaru stanowią barierę dla rozprzestrzeniającego się ognia. Konstrukcje przeciwpożarowe posiadają także elementy izolacji ogniowej złożone np. z płyt gipsowo-kartonowych lub CI, które są umieszczane w komorach profili.

Dobrze zaprojektowane systemy przeciwpożarowe mogą osiągać poziom izolacji ogniowej nawet do 120 minut (np. EI 120).

Zalety i funkcje okien przeciwpożarowych

Projektanci traktują okna przeciwpożarowe jako kluczowy element systemu zabezpieczeń przed skutkami pożaru w budynku. Wprowadzają je do projektu, ponieważ wymagają tego przepisy, ale także rosnąca świadomość inwestorów, którzy coraz częściej oczekują rozwiązań łączących bezpieczeństwo z funkcjonalnością i estetyką.

Okna przeciwpożarowe:

• Zatrzymują ogień i dym, co ogranicza skutki pożaru oraz chroni inne strefy budynku przed zniszczeniem.
• Chronią życie i zdrowie użytkowników, zwiększając poziom bezpieczeństwa wewnątrz obiektu.
• Ułatwiają ewakuację, co ma kluczowe znaczenie w sytuacjach awaryjnych i pożarowych.
• Spełniają wymagania formalne, dlatego wspierają proces odbioru technicznego inwestycji przez odpowiednie służby.
• Zachowują estetykę i funkcjonalność, więc dobrze wpisują się w nowoczesne projekty architektoniczne.

Okna przeciwpożarowe są zazwyczaj droższe niż standardowe, ze względu na specjalistyczne materiały i technologię produkcji. Mimo to, mogą być otwierane, a ich konstrukcja musi spełniać rygorystyczne normy odporności ogniowej. W zależności od klasy odporności i zastosowania, dostępne są różne typy otwierania.

Przykładowe systemy stolarki aluminiowej ppoż.

Nowoczesne systemy przeciwpożarowe w stolarce otworowej to zaawansowane konstrukcje aluminiowe, zaprojektowane z myślą o zatrzymaniu ognia, dymu oraz promieniowania cieplnego. W skład systemów wchodzą drzwi, okna oraz przeszklone ścianki, które tworzą tzw. przegrody ogniowe - fizyczne bariery wydzielające strefy pożarowe i spowalniające rozprzestrzenianie się zagrożenia.

Ogólna charakterystyka:

• Profile: Wiele systemów opartych jest na termicznie izolowanych profilach aluminiowych, co oznacza, że zapewniają nie tylko odporność ogniową, ale również wysoką izolacyjność cieplną i energooszczędność. Głębokość profili systemowych często wynosi około 78-84 mm.
• Wypełnienia: Szeroki zakres możliwego do zastosowania szklenia przeciwpożarowego lub paneli nieprzeziernych (np. z blachy stalowej, płyt gipsowych oraz wełny skalnej) daje projektantom dużą dowolność przy zachowaniu norm bezpieczeństwa. Zakres grubości wypełnienia wynosi zazwyczaj od 16 do 63 mm.
• Izolacyjność: Przykładowe systemy wykazują bardzo dobrą izolacyjność termiczną (Uf od 1,60 W/(m2K)) i akustyczną (do 40 dB).
• Modułowość: Modułowość systemów pozwala dowolnie zestawiać komponenty w zależności od założeń projektowych i wymogów ppoż. dla obiektu.

Typowe konstrukcje ppoż.:

Na bazie profili systemowych można stworzyć wszelkie niezbędne dla bezpieczeństwa obiektów mieszkalnych, biurowych i użytkowych elementy stolarki aluminiowej ppoż. w dedykowanych klasach odporności ogniowej, w tym:

• Drzwi wewnętrzne i zewnętrzne, otwierane w obu kierunkach, antypaniczne oraz ewakuacyjne w klasie odporności ogniowej EI30 oraz EI60 (pojedyncze oraz podwójne, także w wariancie z naświetlami górnymi i bocznymi). Mogą być wyposażone w kontrolę dostępu, zamki jedno- lub wielopunktowe, listwy opadające czy okucia paniczne.
• Ściany bezszprosowe wewnętrzne z drzwiami oraz bez drzwi o klasie odporności ogniowej EI30 (montowane w jednej płaszczyźnie oraz jako połączenia narożne pod kątem 90° oraz pod dowolnym kątem). W minimalistycznych ścianach bezszprosowych szczelina pomiędzy taflami szkła ma często tylko 4 mm i jest wypełniona pęczniejącym materiałem ogniochronnym oraz niepalnym silikonem.
• Ściany szprosowe z drzwiami oraz bez drzwi w klasie odporności ogniowej EI30 i EI60 (montowane w jednej płaszczyźnie, oraz jako połączenia narożne pod kątem 90° lub pod większym kątem).
• Drzwi dymoszczelne w klasie Sm i Sa.
• Okna serwisowe w klasie odporności ogniowej EI30 oraz EI60.

Modernizowane rozwiązania techniczne stosują na przykład trzykomorowe kształtowniki aluminiowe izolowane termicznie, złożone z dwóch profili aluminiowych wypełnionych wkładami ogniochronnymi. W komorze centralnej umieszcza się płyty izolacyjne o niskim współczynniku przewodności ciepła, a w komorach bocznych ochronę stanowią płyty GKF. Profile te są połączone przekładką termiczną wykonaną z poliamidu wzmocnionego włóknem szklanym, co przekłada się na niski współczynnik przenikania ciepła UF.

Stolarka przeciwpożarowa jako inwestycja w bezpieczeństwo

Systemy przeciwpożarowe to nic innego jak zestawy procedur, technologii, urządzeń i elementów wyposażenia budynków, które zostały opracowane w celu ochrony przed pożarami oraz minimalizowania ich skutków. Nowoczesne systemy przeciwpożarowe to coś znacznie więcej niż formalność budowalna. To realna inwestycja w bezpieczeństwo - zarówno ludzi, jak i całego budynku. Wdraża się je przede wszystkim w obiektach użyteczności publicznej, ale coraz częściej - również w budownictwie indywidualnym.

Stolarka okienno-drzwiowa jest jednym z najważniejszych elementów systemu przeciwpożarowego, który powstrzymuje rozprzestrzenianie się ognia i dymu oraz ułatwia ewakuację. Za prawidłową pracę wszystkich zabezpieczeń przeciwpożarowych odpowiada właściciel lub zarządca budynku, który jest zobligowany do ich kontroli przynajmniej raz w roku. Jeżeli planuje się nową inwestycję lub modernizację obiektu, warto już na etapie projektu uwzględnić inteligentne przegrody ogniowe.

tags: #system #przeciwpozarowy #stolarka #okienna #co #to