Adaptacja radiotelefonów na pasmo strażackie i amatorskie

Modyfikacja i przestrojenie radiotelefonów, w tym popularnych modeli takich jak Radmor czy Motorola, to temat często poruszany wśród krótkofalowców i osób zainteresowanych łącznością radiową. Proces ten, choć technicznie złożony, budzi wiele pytań dotyczących możliwości dostosowania sprzętu do różnych pasm, w tym amatorskich czy służbowych, takich jak pasmo strażackie.

Wyzwania związane z przestrojeniem radiotelefonu Radmor

Użytkownicy często stają przed wyzwaniem przystosowania starszych radiotelefonów, np. Radmor 5422 (często spotykanego w wersji TAXI z selektywnym wywołaniem i CTCSS, działającego w okolicach 427 MHz RX i 417 MHz TX), do użycia w pasmach amatorskich lub służbowych. Kluczowe pytania dotyczą zakresu adaptacji:

• Czy adaptacja ogranicza się do wymiany PROMu (względnie zamiany na EEPROM)?
• Czy trzeba przestrajać jakieś obwody wielkiej częstotliwości (w.cz.)?
• Czy generator wywołania selektywnego można użyć do generowania tonu 1750 Hz, ewentualnie CCIR 8 (1752 Hz)?
• Kwestia wyświetlacza: czy osobny PROM do wyświetlania segmentów również wymaga zmiany?

Z dyskusji wynika, że sam miernik częstotliwości nie jest wystarczający do skutecznego przestrajania Radmora 5422, który jest bardziej skomplikowany niż typowe CB-radia. Konieczne jest posiadanie dokumentacji serwisowej z procedurą strojenia.

W przypadku przestrajania Radmora, zwłaszcza na pasmo amatorskie (np. 144-146 MHz), użytkownicy zgłaszają problemy z czułością odbiornika, który po modyfikacji może być "tępy" lub "głuchy". Do poprawy odbioru może być potrzebna lepsza antena. Wymagana jest również przestrajalna generacja BFO (Beat Frequency Oscillator), najlepiej z kondensatorem zmiennym, gdyż stosowane cewki mogą ulegać uszkodzeniu podczas regulacji.

Modele Radmor R-5431K i R-4431K

Dyskusja dotyczy również modeli Radmor R-5431K i R-4431K. R-5431K to wersja motocyklowa radiotelefonu FM306, pracująca fabrycznie w paśmie 146-160 MHz, używana m.in. przez straż pożarną. R-4431K to inny model radiotelefonu przenośnego, niezamienny z przewoźnym R-5431K. Oznaczenia radiotelefonów z literą "R" i czterema cyframi wskazują na przeznaczenie sprzętu (np. "5" oznacza motocyklowy).

Przestrojenie pasma z zakresu strażackiego na policyjne (np. 144-146 MHz lub 174 MHz) jest możliwe poprzez wymianę płytek nadajnika i odbiornika (generator, powielacz, driver + PA, heterodyna + głowica), które są kompatybilne i dostępne na rynku. Modele te były produkowane dla MSW i różnią się konstrukcyjnie zastosowanymi blokami elektronicznymi (np. tranzystory germanowe, krzemowe, układy scalone). Schematy są dostępne, choć często tylko w formie papierowej.

Radiotelefony Motorola GP300 i ograniczenia przestrajania

Radiotelefony takie jak Motorola GP300, dostarczane w wykonaniu dla służb mundurowych, pracują zazwyczaj w paśmie 136-174 MHz. Użytkownicy tych urządzeń często pytają o możliwość przestrojenia "wolnych" kanałów na pasmo CB (27 MHz) lub inne kanały służb współpracujących. Niestety, GP300 nie jest przystosowana do pracy na częstotliwościach CB i nie ma możliwości przestrojenia jej poza zakres 136-174 MHz.

Alternatywnym rozwiązaniem może być wykonanie lub dokupienie konwertera z pasma CB (11m, 27 MHz) na pasmo 2m (136-174 MHz) i wstrojenie go na wolny kanał w Motoroli. W mniejszych miejscowościach wciąż spotyka się GP300 (tzw. "Murzynki kwarcowe") używane lokalnie, co sugeruje, że dla prostych zastosowań starszy sprzęt może być wystarczający.

Łączność radiowa w Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej

Łączność radiowa odgrywa kluczową rolę w działaniach straży pożarnej. Według Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości (Dz.U. 2021 poz. 470), Straż Pożarna pracuje m.in. w zakresie 148,65 MHz - 149,90 MHz (Lp. 239). Służba ta korzysta z kanałów o szerokości 12.5 kHz i pracuje w modulacji FM (NFM) oraz trybie simpleksowym lub dupleksowym.

W grupie anten przeznaczonych do pracy w pojazdach zasada wskazana powyżej nadal obowiązuje. Radia samochodowe (przewoźne) dzielimy na analogowe i cyfrowe. Przykładem jest radiotelefon Dynascan M-6D, charakteryzujący się mocą wyjściową do 70W, co w niesprzyjających warunkach (teren górzysty czy silnie zurbanizowany) może zapewnić czytelny kontakt radiowy.

Ewolucja sprzętu i odstępy międzykanałowe

Radiotelefony cyfrowe pracujące w standardzie łączności radiowej DMR (Digital Mobile Radio) sukcesywnie wypierają rozwiązania analogowe stosowane dotąd przez PSP i OSP. Zmiany w systemach łączności obejmują również zmniejszanie odstępów międzykanałowych (np. z 0,5 MHz na 0,25 MHz), co starsze stacje mogą nie obsługiwać. W rezultacie, stare radiotelefony mogą pracować jedynie, jeśli kanał kończy się na "połówce" (np. 148.950, 148.900 MHz), a nie na częstotliwościach pośrednich (np. 148.925, 148.975 MHz).

Radiotelefony przenośne (nasobne/podręczne) różnią się przede wszystkim mocą wyjściową i jakością wykonania. Polecanym modelem jest np. Wouxun KG-828, wytrzymała profesjonalna wersja pozbawiona wyświetlacza i klawiatury, z akumulatorem o dużej pojemności.

Łączność w OSP podczas akcji

W Ochotniczych Strażach Pożarnych (OSP) kwestia łączności podczas akcji jest kluczowa. Często dla każdego członka zastępu na GBA (Samochód Gaśniczy Ciężki) przypada radiotelefon, np. Motorola GP300. Dowódca może mieć GP 2100 ze skaningiem na kanały powiatowe, LPR, pogotowie ratunkowe i inne potrzebne. Łączność realizowana jest na kanałach ratowniczo-gaśniczych, które są często zaprogramowane na pierwszych pozycjach radiotelefonów. Kanały powiatowe lub skaning całości znajdują się zazwyczaj na dalszych pozycjach.

Próby wykorzystywania tańszych rozwiązań, takich jak radiotelefony PMR (Personal Mobile Radio), w kontekście łączności z innymi jednostkami podczas akcji, często kończą się miernym skutkiem ze względu na ograniczony zasięg (realnie ok. 1-3 km) i brak możliwości połączenia się z profesjonalnymi sieciami służb.

Zwiększanie zasięgu i rola przemienników

Zwiększenie zasięgu radiotelefonu przenośnego jest możliwe poprzez zastosowanie odpowiedniej anteny zewnętrznej, umieszczonej jak najwyżej (np. na dachu), oraz użycie kabla o jak najmniejszych stratach. W celu profesjonalnego montażu stacji nasłuchowej w domu należy liczyć się ze znacznymi kosztami.

Przemienniki w akcji

Nowoczesnym rozwiązaniem poprawiającym zasięg, szczególnie w trudnych warunkach terenowych lub architektonicznych, są przemienniki radiowe. Przemiennik można wykonać w prosty sposób na bazie dwóch radiotelefonów (np. GM 360) i kilku filtrów. Działa on jako retransmiter: kiedy jedna radiostacja odbiera sygnał (np. ze stacji ręcznej), przekazuje go do drugiej, która w tym samym czasie retransmituje go z dużą mocą na innej częstotliwości. Dzięki temu stacje ręczne mogą osiągać znacznie większe zasięgi.

Przemienniki mogą być wykorzystywane do łączenia różnych sieci łączności, np. dwóch Straży Miejskich, Pogotowia Ratunkowego i Straży, czy kanałów różnych odcinków bojowych. Kluczowe jest, aby przemienniki pracowały na różnych kanałach dla stacji nasobnych, aby uniknąć wzajemnego zakłócania.

Aspekty prawne i bezpieczeństwo łączności

Korzystanie z częstotliwości radiowych bez odpowiednich uprawnień wiąże się z ryzykiem prawnym. W Polsce, zgodnie z prawem, na używanie jakiejkolwiek częstotliwości wymagana jest zgoda Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE). Samodzielne, nieautoryzowane programowanie radiotelefonów służbowych (np. Motorola GP300) na pasma inne niż przewidziane, zwłaszcza w celu nadawania, jest niezgodne z przepisami.

Nasłuchiwanie częstotliwości PSP (Państwowej Straży Pożarnej) bez zakłócania i nadawania nie jest generalnie utożsamiane z bezprawnym dostępem do informacji czy podłączaniem do sieci telekomunikacyjnej, chyba że sygnał jest szyfrowany. Mimo to, profesjonalny sprzęt do łączności służbowej powinien być serwisowany przez wyspecjalizowane firmy, które posiadają odpowiednie umowy i uprawnienia do programowania częstotliwości. Dbałość o stan techniczny sprzętu łączności (anten, fiderów, radiotelefonów) to nie tylko obowiązek, ale i gwarancja niezawodnej komunikacji, która w sytuacjach kryzysowych może ratować ludzkie życie i mienie.

tags: #radiotelefon #przestrojenie #na #pasmo #strazackie