Zawody sportowo-pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) to kluczowy element doskonalenia umiejętności strażaków i popularyzacji idei pożarnictwa. W ciągu lat regulaminy tych zmagań ewoluowały, aby sprostać zmieniającym się technologiom i oczekiwaniom środowiska strażackiego. Celem tego artykułu jest szczegółowe przedstawienie zasad i przebiegu tradycyjnych zawodów OSP, zwłaszcza tych rozgrywanych według międzynarodowych standardów.
Ewolucja Regulaminu Zawodów OSP
Wydanie 2025 regulaminu zastępuje poprzednią wersję OSP-1/2011, co jest efektem ciągłego dążenia do doskonalenia zasad. W procesie tworzenia nowej wersji przyjęto uwagi środowiska strażackiego, dotyczące wersji dotychczasowej. Szczególną uwagę zwrócono na wątpliwości odnoszące się do wykonania niektórych czynności oraz ich oceny.
Zarówno w opinii zawodników, trenerów, jak i sędziów, rozwój techniki (zwłaszcza możliwości motopomp) oraz technologii wykonywania zadań podczas zawodów, spowodował konieczność zmiany wersji regulaminu dla OSP. Regulamin ten ma swe korzenie jeszcze w regulaminie 1/85, a zmieniany był kolejno w latach 2000, 2006 i 2011, co świadczy o jego dynamicznym charakterze.
Kontekst Międzynarodowy: Zawody CTIF
W dniach 17 - 24 lipca 2022 r. w Celje (Słowenia) odbyły się XVII Międzynarodowe Zawody Sportowo-Pożarnicze według regulaminu CTIF. W Polsce rozgrywane są dwa rodzaje eliminacji do tych zawodów: eliminacje wojewódzkie i eliminacje ogólnopolskie, które są przepustką do startu w zawodach międzynarodowych.
Liczba jednostek OSP, które trenują do zawodów według regulaminu CTIF, jest znacznie mniejsza niż w przypadku tak zwanych zawodów „Na mokro” (rozgrywanych według Regulaminu Zawodów Sportowo-Pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych).
CTIF - Międzynarodowy Komitet Techniczny Prewencji i Zwalczania Pożarów
Międzynarodowy Komitet Techniczny Prewencji i Zwalczania Pożarów, w skrócie CTIF (skrót pochodzi od pierwszych liter francuskiej nazwy), to ogólnoświatowa organizacja, której celem jest działanie na rzecz bezpieczeństwa strażaków. Organizacja działa od 1900 roku. CTIF publikuje badania naukowe, artykuły i raporty, a także zapewnia wymianę doświadczeń i wiedzy w zakresie ochrony i ratownictwa w przypadku pożaru lub innych katastrof.
Komitet organizuje również różne komisje, grupy robocze, imprezy i seminaria, przyczyniając się do międzynarodowej współpracy w dziedzinie pożarnictwa.
Rodzaje Zawodów i Klasyfikacje
Klasa B i Zasady Dotyczące Wieku Zawodników
W artykule omawiamy zakres zawodów tradycyjnych. Jedną z kategorii jest Klasa B z zaliczeniem punktów za wiek. Drużyna w tej klasie składa się z 10 osób. Najmłodszy zawodnik nie może mieć mniej niż 16 lat (liczy się rocznik). Nie ma górnych ograniczeń wiekowych, natomiast dla klasy B maksymalny wiek zawodnika do naliczania punktów to 65 lat. Zawodnikom, którzy przekroczyli ten wiek, zaliczony zostanie wiek maksymalny - tj. 65 lat.
Drużyna musi składać się wyłącznie z zawodników należących do tej samej jednostki.
Skład Drużyny i Role w Konkurencjach
W ćwiczeniu bojowym bierze udział 9 zawodników, natomiast w sztafecie pożarniczej 8. Po zakończeniu ćwiczenia bojowego dowódca drużyny wskazuje jednego zawodnika, który nie przystąpi do sztafety pożarniczej. Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.
Przebieg Ćwiczeń w Zawodach CTIF
Regulamin tradycyjnych międzynarodowych zawodów pożarniczych, wydanie 6 z 2002 roku, nie wyszczególnia szczebli na jakich będą rozgrywane zawody w danym kraju. Ćwiczenia te są zaprojektowane tak, aby sprawdzić zarówno sprawność fizyczną, jak i umiejętności techniczne strażaków.
Ćwiczenie Bojowe
Ćwiczenie bojowe przeprowadzane jest bez użycia wody. Rozpoczyna się od wydania rozkazu przez dowódcę drużyny. Po rozpoczęciu dowódca i łącznik udają się w kierunku przewidywanego stanowiska rozdzielacza.
Budowa Linii Ssawnej i Gaśniczych
- Rota 2 i rota 3 wraz z mechanikiem budują linię ssawną. Na linię ssawną składają się 4 odcinki węża ssawnego o długości 1,6 m.
- Linię główną oraz pierwszą linię gaśniczą rozwija rota 1.
- Zawodnicy tworzący rotę 2 mają najwięcej do zrobienia, budują linię ssawną oraz drugą linię gaśniczą.
Najważniejszym etapem ćwiczenia jest prawidłowe zbudowanie linii ssawnej i temu zadaniu należy poświęcić najwięcej treningów. Poza skręceniem 4 węży ssawnych konieczne jest jeszcze założenie linek oraz podpięcie linii do motopompy.
Wymagany Sprzęt
Do wykonania ćwiczenia bojowego niezbędny jest specyficzny sprzęt:
- 1 motopompa z nasadą ssawną A(4”) Ø 110 i przynajmniej z jednym wylotem tłocznym B(3”) Ø 75 umieszczonym po prawej stronie (w kierunku natarcia), oraz wyposażona w uchwyt do wymaganego przestawienia.
- 1 czerwona listwa przynajmniej 3 m długa.
Sztafeta Pożarnicza
W sztafecie pożarniczej każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, która przekazywana jest kolejnym zawodnikom aż do pokonania całego dystansu. Przekazanie prądownicy powinno nastąpić w strefie zmiany (w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne).
Przeszkody na Torze Sztafety
Na torze sztafety ustawione są 3 przeszkody, które wymagają od zawodników zręczności i siły:
- Trzeci zawodnik pokonuje równoważnię.
- Siódmy zawodnik pokonuje ścianę.
- Zadaniem ósmego zawodnika jest pokonanie rury. Tor do czołgania wyposażony jest w 8 m (± 0,1 m) rurę wykonaną z drewna, tworzywa sztucznego lub metalu o gładkiej powierzchni wewnętrznej.
2017.06.24 zawody - MDP Morawica - sztafeta
System Punktacji i Ocena
W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów ujemnych. Punkty ujemne przyznawane są za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. Jeden punkt karny równy jest 1 sekundzie. Oznacza to, że uzyskując nawet najlepszy czas, możemy dostać kilkadziesiąt punktów karnych i nie zająć wymarzonego miejsca.
W celu uniknięcia punktów karnych należy trenować zgodnie z wytycznymi w regulaminie, ponieważ utrwalenie błędnych nawyków będzie trudne do naprawienia.
Arkusz Oceny i Klasyfikacja Generalna
Arkusz oceny - regulamin tradycyjnych międzynarodowych zawodów pożarniczych, wydanie 6 z 2002 roku, jasno określa zasady punktacji. Każda drużyna startuje z pulą 500 punktów dodatnich. Sumujemy uzyskany czas w ćwiczeniach (z uwzględnieniem ujemnych punktów) i odejmujemy od puli startowej. Tak otrzymany wynik uwzględniany jest w klasyfikacji generalnej. W przypadku drużyn startujących w klasie B, uwzględniane są punkty za wiek zawodników, co dodatkowo premiuje doświadczenie.
Olimpiada Pożarnicza CTIF
Co 4 lata CTIF organizuje międzynarodowe zawody pożarnicze, które ze względu na swój ceremonialny charakter nazywane są Olimpiadą Pożarniczą. Podczas otwarcia zawodów zapalany jest znicz olimpijski. Odbywa się uroczysty przemarsz wokół stadionu połączony z prezentacją drużyn. Zawodnicy, trenerzy i sędziowie zawodów składają specjalną przysięgę.
Po zakończeniu rywalizacji wyniki końcowe drużyn podzielone są na trzy strefy medalowe: złotą, srebrną i brązową (strefy dzielone są na trzy równe części). Kwalifikacja na olimpiadę odbywa się poprzez ogólnopolskie zawody. Liczba drużyn, które awansują, określana jest przez organizatorów zawodów.
Ostatnie ogólnopolskie zawody odbyły się 28 sierpnia 2021 r. w Koninie. Uzyskiwane czasy podczas Olimpiady robią wrażenie. Najlepsze drużyny wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund i sztafetę w okolicach 51 sekund.
Dostępność Regulaminu i Popularyzacja Zawodów
Najnowszą polskojęzyczną wersję regulaminu (wersja 6) znajdziesz w odpowiednich źródłach; jest to wersja z 2002 roku. Tradycyjne zawody pożarnicze są wciąż mało popularne w naszym kraju, dlatego tak ważne jest rozpowszechnianie wiedzy na ich temat.
Jeżeli artykuł wniósł coś pozytywnego do funkcjonowania Twojej jednostki, udostępnij go dalej. Może ktoś jeszcze skorzysta z tych treści, przyczyniając się do rozwoju i popularyzacji tej ważnej dyscypliny sportowej.