Na przełomie listopada i grudnia 2011 roku we Wdzydzkim Parku Krajobrazowym przeprowadzono inwentaryzację gniazd tarłowych troci jeziorowej. Działania te dostarczyły cennych danych na temat populacji tej wyjątkowej ryby.
Charakterystyka i biologia troci jeziorowej
Troć jeziorowa (Salmo trutta morpha lacustris) należy do rodziny łososiowatych. Jest to ryba dwuśrodowiskowa, co oznacza, że jej cykl życiowy związany jest zarówno ze środowiskiem jeziorowym, gdzie spędza okres żywienia, jak i z rzeką, która służy jej do tarła i młodzieńczego rozwoju.
Populacja tego gatunku w jeziorze Wdzydze jest autochtoniczna, co wynika z jej wykształcenia się wskutek izolacji geograficznej związanej z ostatnim zlodowaceniem. Jezioro Wdzydze stanowi jedno z nielicznych siedlisk troci jeziorowej w Polsce.
Proces tarła i lokalizacja tarlisk
Tarliska troci znajdują się powyżej jeziora Wdzydze, w rzece Wdzie i jej lewobrzeżnym dopływie - Trzebiosze. Troć jeziorowa rozpoczyna tarło w połowie września lub października, gdy temperatura wody w rzece spada do około 6°C. Proces ten może trwać do listopada, a nawet grudnia.
Inwentaryzacja gniazd tarłowych w 2011 roku
Wyniki i metodyka badań
W wyniku inwentaryzacji przeprowadzonej na przełomie listopada i grudnia 2011 roku zlokalizowano 46 gniazd tarłowych troci jeziorowej w rzece Wdzie (od ujścia do jeziora Wdzydze do jazu w Lipuszu) oraz 7 gniazd w Trzebiosze (od ujścia do rzeki Wdy do przepławki w Grzybowskim Młynie). Wszystkie znalezione gniazda zostały dokładnie zmierzone oraz precyzyjnie zlokalizowane za pomocą urządzenia GPS, co pozwoliło na zebranie szczegółowych danych.
Wzrost populacji i działania ochronne
Sukcesywny wzrost liczby gniazd od lat 90.
Na podstawie bieżących danych Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego oraz wieloletnich badań prowadzonych przez Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie, można stwierdzić, że od lat 90. na terenie Parku liczba gniazd tarłowych troci jeziorowej sukcesywnie wzrasta.
Czynniki wpływające na poprawę warunków rozrodu
Jednym z powodów wzrostu liczby gniazd jest poprawa jakości wody w rzekach, która nastąpiła na skutek ograniczenia ilości ścieków wpływających do Wdy i Trzebiochy, głównie dzięki budowie oczyszczalni ścieków w Lipuszu.
Nie bez znaczenia była również
Do poprawy warunków rozrodu troci przyczyniły się również działania Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego, takie jak:
- obsadzenie brzegów Wdy olszą czarną w celu zapewnienia odpowiedniego zacienienia (w latach 2003-2006),
- oraz budowa przepławki - obejścia dla ryb w miejscowości Grzybowski Młyn (w 2009 roku).
O skuteczności działania przepławki świadczą odłowione tarlaki powyżej budowli przez Zakłady Rybackie „Wdzydze”, co potwierdza jej pozytywny wpływ na migrację ryb.
Plany dalszej ochrony troci jeziorowej
Obok wyżej wymienionych czynników, w celu wzmocnienia ochrony troci jeziorowej planuje się utworzenie na terenie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego rezerwatu krajobrazowo-faunistycznego. Projektowany rezerwat obejmować będzie dolinę rzeki Wdy i Trzebiochy, zapewniając kompleksową ochronę temu cennemu gatunkowi i jego siedliskom.