Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) w Polsce mają długą i bogatą historię, będąc jednymi z najstarszych i najbardziej zasłużonych organizacji społecznych. Ich rola w zapewnieniu bezpieczeństwa przeciwpożarowego oraz wspieraniu lokalnych społeczności jest nieoceniona. W Janowie Lubelskim historia OSP sięga początków XX wieku, a jej rozwój jest ściśle związany z dynamicznymi zmianami społeczno-politycznymi i technologicznymi.
Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Janowie Lubelskim (1905-1939)
Pomimo utrudnień ze strony zaborcy rosyjskiego, staraniem zorganizowanego społeczeństwa miasta Janowa Lubelskiego, 22 czerwca 1905 roku założono Towarzystwo Straży Ogniowej Ochotniczej w Janowie. Początkowo jednostka posługiwała się ręczną sikawką, do której czerpano wodę z cieków wodnych przy pomocy hydroforu.
Początki wprowadzenia motoryzacji sprzętu gaśniczego sięgają 1930 roku, kiedy to ze środków własnych straży pożarnej zakupiona została pierwsza motopompa. W uznaniu zasług straży pożarnej w zakresie gaszenia pożarów, Zarząd Związku Wojewódzkiego Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej w Lublinie w 1931 roku przekazał zasiłek w kwocie 1500 zł na zakupioną wcześniej motopompę. W tym samym roku Ochotnicza Straż Pożarna w Janowie Lubelskim posiadała już samochód marki „Opel” przystosowany do celów pożarniczych.
Innym ważnym wydarzeniem w działalności tutejszej OSP było założenie w 1927 roku strażackiej orkiestry dętej, którą zorganizował pan Marciniak, ówczesny dyrektor syndykatu rolniczego. Funkcję kapelmistrza pełnił pan Roman Woszczyński, dozorca miejscowego więzienia.
W latach 20. funkcję naczelnika straży pełnił druh K. Siess, a jego pomocnikiem był druh Stanisław Ryszel. Ten ostatni objął funkcję naczelnika w pierwszej połowie lat 30. W latach 20. i 30. XX wieku funkcję prezesów OSP pełnili m.in. Janowscy strażacy mieli wówczas dużo pracy w likwidacji pożarów, głównie w lasach państwowych.
Okres II Wojny Światowej i Okupacji
W okresie okupacji naczelnikiem OSP był druh Edward Chmiel, który został aresztowany 27 października 1943 roku, wywieziony do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, skąd nie powrócił. Janowscy strażacy w czasie wojny i okupacji przyjęli postawę godną Polaka. Chronili miejscowe organizacje konspiracyjne, poprzez wcześniejsze ich ostrzeganie o zamiarze dokonywania rewizji domowych oraz pełnili warty nocne, by mieszkańcy miasta czuli się bezpieczni. Częste były również przypadki informowania ludności o łapankach młodzieży janowskiej przez okupanta, celem wywiezienia ich na przymusowe roboty do III Rzeszy. Wielu strażaków działało także w szeregach podziemnych organizacji zbrojnych, narażając swoje życie.
Powojenna Działalność i Rozwój (1944-1985)
Po wyzwoleniu kraju w 1944 roku naczelnikiem OSP został wybrany druh Andrzej Łukasik, który kierował działaniami operacyjnymi jednostki do 1982 roku. W tym okresie funkcje prezesa pełnili kolejno: Leon Misiura, Bolesław Zobczyński, Zbigniew Żelaźnicki, Stanisław Ryszko i Józef Nazarewicz. Do 1958 roku sekretarzem straży był janowski adwokat Jan Sokal, w którego mieszkaniu odbywały się posiedzenia zarządu. Funkcje sekretarza pełnili również Stanisław Ryszko i Zbigniew Żelaźnicki. Funkcję gospodarza pełnili Eugeniusz Cudziło, Władysław Flis, a przez kilkanaście lat Jan Bielak.
Na początku lat 50. OSP zakupiła ze środków społecznych samochód marki „Renault”, który został przystosowany dla potrzeb gaśniczych. W 1954 roku jednostka otrzymała z Powiatowej Komendy Straży Pożarnej w Kraśniku typowy samochód pożarniczy marki „Star 20”, a w 1959 roku z miejscowej Powiatowej Straży Pożarnej beczkowóz „Star 21”.
Budowa Nowej Remizy
W latach 50. sprzęt janowskiej OSP przechowywany był w drewnianej remizie usytuowanej na działce przy obecnej ulicy Piłsudskiego (dawniej Długa). Podjęto więc starania o wybudowanie nowej remizy, i w drugim półroczu 1958 roku rozpoczęto budowę piętrowej strażnicy pożarnej, w której siedzibę znalazła też Komenda Powiatowa Straży Pożarnych. W latach 1945-1974 janowska OSP często brała udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych.
W 1985 roku OSP w Janowie Lubelskim obchodziła jubileusz 80-lecia powstania.
Nowoczesna Strażnica Komendy Powiatowej PSP w Janowie Lubelskim
12 lutego 2026 roku w Borownicy koło Janowa Lubelskiego odbyła się odprawa roczna podsumowująca działalność Państwowej Straży Pożarnej na terenie województwa lubelskiego. Centralnym punktem dnia była uroczystość oddania do użytku nowej strażnicy Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Janowie Lubelskim wraz z Jednostką Ratowniczo-Gaśniczą.
Nowa siedziba to nowoczesny, ergonomiczny i funkcjonalny obiekt. Obiekt mieści administrację Komendy Powiatowej wraz z Jednostką Ratowniczo-Gaśniczą i nowoczesnym zapleczem szkoleniowym. Nowo otwarta strażnica to obiekt dwukondygnacyjny o powierzchni użytkowej blisko 2200 m². Obiekt został zaprojektowany zgodnie z najwyższymi standardami, wyposażony w:
- 5 podwójnych stanowisk garażowych
- myjnię
- nowoczesną stację obsługi aparatów oddechowych
- wieżę do suszenia węży
Budynek wyposażono w odnawialne źródła energii, co znacząco obniży koszty eksploatacji.
Wsparcie dla Straży Pożarnej i Inwestycje
Jak zaznaczył wiceminister Czesław Mroczek, program wsparcia dla służb zakłada ponad dwukrotny wzrost nakładów inwestycyjnych względem poprzedniej edycji, co pozwoli przeznaczyć aż 11,5 mld zł na sprzęt oraz nowoczesną infrastrukturę. Wiceszef MSWiA zwrócił uwagę, że obok inwestycji budowlanych, resort kładzie ogromny nacisk na właściwe wynagradzanie funkcjonariuszy oraz nowe zadania PSP w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej. Silne służby to przede wszystkim ludzie, a rekordowa liczebność Policji oraz stabilne kadry w Straży Pożarnej i Granicznej to efekt konkretnych działań, takich jak 20-procentowe podwyżki i nowe świadczenie mieszkaniowe.