Artykuł poświęcony jest historii Ochotniczej Straży Pożarnej w Harkabuzie, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności powstania jej remizy, a także kontekstu historycznego samej miejscowości.
Początki i rozwój wsi Harkabuz
Nazwa miejscowości Harkabuz pochodzi od nazwiska pierwszego sołtysa, Bartłomieja Harkabuza. Pierwsi osadnicy przybyli tu na początku XVII wieku i byli to zbiegli, dobrzy strzelcy posługujący się strzelbami odpalanymi przy pomocy lontu. Obecnie Harkabuz należy do parafii Podsarnie-Harkabuz, której proboszczem od 1 lipca 2006 roku jest ksiądz Leszek Uroda.
W 2006 roku wieś odwiedził były premier Kazimierz Marcinkiewicz, który dokonał otwarcia drogi "Solidarności", łączącej Harkabuz z Rabą Wyżną. 22 czerwca 2007 roku Harkabuz odwiedzili kardynał Stanisław Dziwisz i wicepremier Andrzej Lepper. Zatrzymali się oni przy tablicy upamiętniającej szlak papieski, którym często spacerowali Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II, oraz kardynał Stefan Wyszyński.
Edukacja w Harkabuzie: Zarys Historyczny Szkoły
Pierwszą szkołę wybudowano w Harkabuzie około 1885 roku, o czym świadczyła data wyryta na „sosrębie”. Jednym z najstarszych nauczycieli był Antoni Szymara. Po wybuchu II wojny światowej, jesienią 1939 roku, polska nauczycielka musiała opuścić szkołę, gdyż Orawa została włączona do Słowacji i przyszli nauczyciele słowaccy. Początkowo w szkole była tylko jedna sala, drugą wynajmowano u Jana Kowalka. Później utworzono drugą salę lekcyjną w pokoju nauczyciela, a nauczyciele zamieszkali na wsi.
W roku 1945, po zakończeniu wojny, Orawa wróciła do granic Polski. Wróciła też nauczycielka Zofia Stańska-Kondys i zaczęła urządzać zdewastowaną szkołę. Wszystkie akta szkolne, pomoce naukowe i zbiory biblioteczne były rozrzucone po podłodze i częściowo zniszczone. Właśnie wtedy zaginęły księgi, metryki oraz kronika.
W 1948 roku wprowadzono do szkoły język słowacki, a nauczyciel uczył zarówno po polsku, jak i po słowacku. Taki stan trwał do 1960 roku. Dzieci uczęszczały do szkoły przez siedem lat, kończąc cztery klasy. Klasa III trwała dwa lata, a klasa czwarta trzy lata; łączono klasy I z II i III z IV.
Powstanie i rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej w Harkabuzie
Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Harkabuzie powstała w 1925 roku. Jej założycielem był Marcin Bielak, a jego syn, również Marcin, został pierwszym komendantem. W tym samym roku zakupiono ręczną sikawkę, która była przechowywana na prywatnej posesji u komendanta.
W roku 1955 komendantem został Franciszek Harkabuz, który wraz z innymi strażakami postanowił wybudować remizę. Właścicielami działek, którzy przekazali je na rzecz straży, byli Marcin Bielak i Józef Żądlak.
Budowa remizy OSP Harkabuz
Pierwotnie wybudowana remiza miała być z drewna, gdyż był to najtańszy i dostępny materiał. Jednak władze nie wyraziły zgody na drewnianą konstrukcję i dzięki ich wsparciu dostarczono pustaki i dachówki, a mieszkańcy wsi mieli zająć się budową. To zaangażowanie społeczności lokalnej pozwoliło na wzniesienie solidnej siedziby dla strażaków ochotników.
Symbolika Herbu Harkabuz
Harkabuz ma swój Herb, który przedstawia klęczącego mężczyznę ubranego w tradycyjny strój orawski z motywami góralskimi. Krzyż, symbol chrześcijaństwa, nawiązuje do zwycięstwa katolicyzmu na tych ziemiach, a klęczący Orawiak wyraża trwanie w wierze ojców, podkreślając głębokie korzenie religijne i kulturowe społeczności Harkabuza.
