Historia i Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Raciążu

Ochotnicza Straż Pożarna w Raciążu to jednostka o bogatej, ponad stuletniej historii, nierozerwalnie związana z lokalną społecznością. Jej działalność wykraczała daleko poza statutowe zadania związane z ochroną przeciwpożarową, pełniąc również ważną rolę w krzewieniu kultury polskiej i patriotyzmu.

Początki i Rozwój (1903-1945)

Ochotnicza Straż Pożarna w Raciążu powstała w 1903 roku. Było to możliwe dzięki staraniom grupy najbardziej światłych i znaczących obywateli, a także ogromnemu poparciu całego społeczeństwa miasta Raciąża. W odpowiedzi na prośbę doktora Romana Wnorowskiego (ur. 1847 - zm. 1914), który stał się twórcą i zarazem pierwszym Prezesem jednostki, władze carskie (gubernator Guberni Płockiej, w czasach zaboru rosyjskiego) wyraziły zgodę na utworzenie straży ogniowej.

Starania o utworzenie straży trwały przez kilka lat, a środki na wyposażenie zdobywano m.in. poprzez organizowanie amatorskich sztuk teatralnych. Statutowym zadaniem Straży była ochrona życia, zdrowia i mienia ludzi przed pożarami i innymi klęskami żywiołowymi. Jednak poza statutowymi zadaniami, organizacja ta spełniała nie mniejszą rolę w dziedzinie szerzenia kultury polskiej i uczenia patriotyzmu w czasach, kiedy Polska nie była niepodległa. Bardzo szybko zorganizowano jednostkę bojową, a równie szybko powstało kółko teatralne i orkiestra. Już w 1903 roku Straż otrzymała sztandar, który posiada do dziś.

Pierwsza wojna światowa przerwała działalność Straży. Po wojnie OSP szybko wznowiła aktywność. W roku 1928 został zakupiony pierwszy konny wóz strażacki, zaś pierwsza motopompa w 1932 roku. Zanim w 1938 roku zbudowano strażnicę przy ulicy Kilińskiego, OSP miała swoje lokum przy ulicy Mławskiej, gdzie obecnie znajdują się pawilony handlowe, oraz pomiędzy ulicami Kozią i Kościelną (dziś Kościuszki i Wolności). Wcześniej strażacy przenieśli się do drewnianego budynku na ówczesnej ulicy Kościelnej, który spłonął w 1914 roku, niszcząc plebanię i przechowywane na strychu instrumenty muzyczne. Druga strażnica również spłonęła. W latach 30. z inicjatywy prezesa straży, Bronisława Zielińskiego, rozpoczęto budowę nowej siedziby. Początkowo planowano ją zlokalizować w miejscu, gdzie obecnie znajduje się MCK, ale z uwagi na podmokły teren zdecydowano się na ulicę Kilińskiego.

W czasie okupacji niemieckiej Niemcy przejęli mienie i sprzęt strażacki, zawieszając działalność OSP.

Okres Powojenny i Włączenie do KSRG

Po drugiej wojnie światowej OSP w Raciążu bardzo szybko wznowiła działalność. W latach 1964-65 rozbudowano obiekt, dobudowując piętro. W 1964 roku OSP otrzymała nowy, prawdziwy samochód bojowy, a w latach 80. dwa następne, bardziej nowoczesne - GBA 2,5/16 oraz GCBA 6/32.

Rozwój techniczny jednostki postępował dynamicznie:

• W 2002 roku jednostka pozyskała samochód operacyjny Polonez.
• W 2005 roku Polonez został zamieniony na samochód operacyjny Volkswagen Passat.
• GBA 2,5/16 został sprzedany 21 grudnia 2005 roku, a w zamian kupiono lekki samochód ratownictwa technicznego Ford Transit, zabudowany przez firmę Stolarczyk 577 [M] 73.
• Ford Transit posiada bogate wyposażenie, w tym: agregat prądotwórczy, nożyce kombi, rozpieracz, rozpieracz kolumnowy, wentylator oddymiający oraz aparaty powietrzne.
• W 2011 roku OSP w Raciążu wzbogaciła się o bardzo nowoczesny samochód GCBA 5/36 marki Scania, który wraz z nowym wyposażeniem odpowiadał ówczesnym standardom stawianym Państwowej Straży Pożarnej.
• W 2012 roku do wyposażenia Scanii dołączył ciężki zestaw ratownictwa technicznego marki Holmatro.

Samochody są zawsze sprawne, należycie przygotowane do akcji i niezawodnie służą strażakom w ich działalności statutowej. Wyposażenie techniczne i sprawność operacyjna jednostki sprawiły, że 28 kwietnia 1995 roku OSP w Raciążu została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).

Działalność Współczesna i Rola Społeczna

Obecnie OSP w Raciążu liczy 21 czynnych druhen i druhów. Jednostka działa bardzo profesjonalnie, a jej największym kapitałem są ludzie. W ubiegłym roku strażacy interweniowali 115 razy, a w bieżącym roku dotychczas brali udział w 33 akcjach ratowniczych.

Od początku istnienia OSP w Raciążu była bardzo związana z całym społeczeństwem. Bycie strażakiem uważano za wyróżnienie, a wybór do Zarządu za zaszczyt i honor. Przez dziesiątki lat trwała nieustanna wymiana pokoleń w OSP, w taki sposób, że dorobek poprzedników był ceniony, uznawany i wykorzystywany przez młodsze pokolenia. W miarę upływu czasu zwiększyła się ilość członków. Trudno zliczyć, ile setek czy tysięcy razy przez te ponad sto lat strażacy OSP w Raciążu gasili groźne pożary, ile uratowali ludzkich istnień i mienia.

Działalność kulturalna straży w okresie międzywojennym i po wojnie była bardzo ożywiona. Choć w miarę upływu czasu kino i telewizja spowodowały, że kółka teatralne przestały istnieć, to orkiestra strażacka istnieje nieprzerwanie, poza okresami wojen. Bierze ona udział we wszystkich uroczystościach strażackich, państwowych i miejskich.

Obchody 120-lecia Jednostki OSP w Raciążu

17 czerwca 2023 roku odbyła się uroczystość z okazji 120-lecia jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Raciążu. Miasto świętowało wyjątkowy jubileusz, którego świadkami byli mieszkańcy Raciąża.

Przebieg Uroczystości

Obchody rozpoczęły się zbiórką pododdziałów przy strażnicy na ulicy Kilińskiego, gdzie złożono meldunek Mazowieckiemu Komendantowi Wojewódzkiemu PSP nadbryg. Jarosławowi Piotrowskiemu. Następnie odegrano hymn narodowy oraz podniesiono flagę państwową.

Kolejnym punktem uroczystości było odsłonięcie i poświęcenie pamiątkowej tablicy upamiętniającej powstanie jednostki. Na tablicy znalazł się napis: „W hołdzie strażakom, założycielom i kontynuatorom działalności Ochotniczej Straży Pożarnej w Raciążu. Za ofiarność i bezinteresowną pomoc społeczeństwu w 120. rocznicę powstania Mieszkańcy Raciąża”. Tablicę poświęcił proboszcz Parafii pw. św. Wojciecha w Raciążu, ks. Wiesław Kosiński.

Chwilę później pododdziały i zaproszeni goście, na czele z orkiestrą dętą działającą przy OSP Raciąż, przemaszerowali ulicami miasta do kościoła parafialnego. Tam odprawiono Mszę świętą w intencji druhen i druhów, której przewodniczył ksiądz proboszcz Wiesław Kosiński, a koncelebrowali kapelan strażaków ks. Dariusz Żuławnik, były wikariusz parafii w Raciążu ks. Roman Bagiński oraz były wieloletni proboszcz ks. Stanisław Czyż. W homilii ks. Żuławnik z wyraźnym wzruszeniem podkreślał znaczenie strażackiej służby, przypominając swoje doświadczenia z wstąpienia do OSP jako 18-latek.

Po nabożeństwie pochód przeszedł pod budynek Urzędu Miasta w Raciążu, gdzie odbył się uroczysty apel. Rozpoczął się on symboliczną minutą ciszy, by uczcić pamięć druha założyciela Romana Wnorowskiego oraz wszystkich zmarłych członków jednostki. Prezes OSP, druh Jarosław Krupiński, przywitał uczestników obchodów oraz zaprezentował jednostkę. Podkreślał, że działalność OSP jest możliwa dzięki „wspaniałemu kapitałowi”, jednak nie chodzi tu o pieniądze, czy inne rzeczy materialne, ale przede wszystkim o ludzi, którzy tworzą jednostkę na co dzień. Żartobliwie dodał, że „kilka lat temu były do mnie także zarzuty, że wziąłem sobie do straży „dzieci”, żeby nimi rządzić. Dziś mogę powiedzieć, że te dzieci rządzą mną”. Dodał również, że straż systematycznie rozwija się, dzięki wsparciu władz.

W trakcie głównej części jubileuszu na widowni zasiedli m.in.:

• Minister Maciej Wąsik
• Posłanka Elżbieta Gapińska
• Senator Jan Maria Jackowski
• Były premier RP i prezes Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej Waldemar Pawlak
• Marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik
• Komendant powiatowy PSP w Płońsku st. bryg. Artur Czachowski
• Mazowiecki komendant wojewódzki PSP nadbryg. Jarosław Piotrowski
• Przedstawiciele lokalnych władz, m.in. burmistrz Raciąża Mariusz Godlewski, przewodniczący rady miejskiej Paweł Chrzanowski, wójt gminy Raciąża Zbigniew Sadowski.

Zaraz po przemówieniu prezesa Krupińskiego zaprezentowano film o historii raciąskiej straży, który stworzyli Jan Chądzyński i Grzegorz Wawrowski.

Odznaczenia i Wyróżnienia

W trakcie obchodów nie obyło się bez wręczenia jubileuszowych nagród oraz odznaczeń:

• Uchwałą prezydium zarządu głównego ZOSP RP „Złoty Znak ZOSP RP” przyznano Jarosławowi Krupińskiemu, a odznaczenie wręczyli Waldemar Pawlak oraz Aleksander Jarosławski.
• Prezydium zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP województwa mazowieckiego przyznało medale „Za zasługi dla pożarnictwa”:
  • Złote: Ewelina Szczepańska, Grzegorz Wawrowski, Łukasz Parowski, Paweł Żmijewski.
  • Srebrne: Marcin Krzemiński, Piotr Zdunowski.
  • Brązowe: Dariusz Dobrosielski, Marcin Cezary Radecki, Grzegorz Kraszewski.
• Odznaki „Strażak wzorowy” trafiły do: Rafał Baranowski, Mateusz Domański, Krystian Kisiel, Jakub Kornacki, Krzysztof Lorenc, Jakub Małecki.
• Pamiątkowe statuetki za wieloletnią służbę otrzymali najstarsi druhowie: Antoni Bojanowski (w OSP od 65 lat) oraz Jan Szczepański - najstarszy członek orkiestry dętej.
• Odznaczenia za wysługę lat przyznano łącznie 64 osobom, wśród nich m.in.:
  • 70 lat: Ryszard Kowalski
  • 65 lat: Antoni Bojanowski, Jadwiga Buczkowska, Teresa Kornatowska
  • 60 lat: Jan Lipiński
  • 55 lat: Krzysztof Kopczyński, Stanisław Benkie, Franciszek Traczyk
  • 50 lat: Jarosław Krupiński, Jan Mączewski, Andrzej Otowski, Czesław Szpojankowski, Bożena Wawrowska, Maria Wszałkowska
  • oraz wielu innych druhów i druhen z krótszym stażem służby.

Zarząd OSP w Raciążu pamiątkowymi statuetkami uhonorował również firmy i osoby współpracujące ze strażą i wspierające jej działalność na co dzień.

Przemówienia Gości

Sekretarz Stanu Maciej Wąsik zwrócił się do druhen i druhów, mówiąc: „W 1903 r. w Raciążu powstała Ochotnicza Straż Pożarna. Było to wielkie wydarzenie i wielka sztafeta pokoleń. Blisko sześć pokoleń, które tworzyły i tworzą Ochotniczą Straż Pożarną w Raciążu, funkcjonującą do dziś. Działa ona bardzo profesjonalnie i jest tworzona przez młodych ludzi. 120 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Raciążu to sztafeta pokoleń. OSP rośnie w siłę - dysponuje świetnym sprzętem, świetnym wyposażeniem, ale to nie jest największy kapitał. Największym kapitałem są ludzie.” Wspomniał także żartobliwie o częstych rozmowach telefonicznych z prezesem Jarosławem Krupińskim, dodając, że „jeszcze kilka takich rozmów i załatwiłbym waszej straży lotniskowiec”. Minister życzył druhom wszystkiego co najlepsze, tyle samo powrotów co wyjazdów na akcje i nieustającej opieki świętego Floriana.

Głos zabrali również posłanka Elżbieta Gapińska, senator Jan Maria Jackowski oraz przedstawiciele posłów Marcina Kierwińskiego i Rafała Romanowskiego. Marszałek Adam Struzik, oprócz życzeń i podziękowań za stanie na straży życia i bezpieczeństwa mieszkańców, przekazał strażakom cenny podarunek - sprzęt oświetleniowy ufundowany przez samorząd województwa mazowieckiego.

Burmistrz Raciąża Mariusz Godlewski podkreślał, że „nie ma chyba drugiej takiej instytucji w Raciążu, która tak kojarzyłaby się z naszym miastem jak Ochotnicza Straż Pożarna”. Podziękował strażakom za każde uratowane zdrowie i życie, za ocalony dobytek i wszystkie inne działania wykonane na rzecz społeczności miasta i gminy Raciąż. Przytoczył wzruszającą opowieść druha Dariusza Dobrosielskiego o starszym mężczyźnie, który zdjął czapkę na widok zbliżającego się wozu strażackiego, oceniając to jako największe podziękowanie.

Gratulacje i życzenia strażacy-ochotnicy z Raciąża otrzymali też od Aleksandra Jarosławskiego, prezesa OSP w Sochocinie Jacka Ryzińskiego oraz Czesława Szpojankowskiego - honorowego wiceprezesa Zarządu Oddziału Miejsko-Gminnego ZOSP RP w Raciążu.

Parada Pojazdów Strażackich

Końcowym akordem obchodów była parada historycznych oraz współczesnych pojazdów ratowniczo-gaśniczych ulicami miasta. Wzięło w niej udział dokładnie 29 pojazdów, zaczynając od bryczki konnej z ręczną pompą wodną, a kończąc na nowoczesnym samochodzie marki Scania z masztem gaśniczym, który wykorzystywany jest w płockich zakładach Orlen. Mieszkańcy Raciąża byli świadkami tego wyjątkowego wydarzenia.

tags: #remiza #osp #raciaz