Ochotnicza Straż Pożarna w Łukawcu, jednostka o bogatej historii i głębokich korzeniach, stanowi kluczowy element systemu bezpieczeństwa lokalnej społeczności. Od momentu założenia w 1912 roku, strażacy z Łukawca z ogromnym zaangażowaniem dbają o bezpieczeństwo mieszkańców, rozwijają swoje umiejętności i modernizują wyposażenie.
Jubileusz 110-lecia OSP Łukawiec i odnowienie sztandaru
Dnia 24 lipca 2022 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Łukawcu świętowała jubileusz 110-lecia założenia jednostki. Uroczystość rozpoczęła się Mszą świętą w sanktuarium Matki Bożej Łukawieckiej, której przewodniczył ksiądz wikary Tomasz Putkowski.
Następnie strażacy, prowadzeni przez dowódcę uroczystości kapitana Dariusza Żrałkę, udali się na plac przy remizie. Po złożeniu meldunku o gotowości i wciągnięciu flagi na maszt, sztandar OSP Łukawiec został uroczyście uhonorowany Złotym Znakiem Związku, co było jednym z głównych punktów obchodów.
W trakcie spotkania wręczono także medale i odznaczenia strażackie, pamiątkowe podziękowania, a także odbyła się ceremonia wbijania symbolicznych gwoździ na tablo przez gości honorowych i darczyńców odnowienia sztandaru. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in.: Poseł na Sejm RP Teresa Pamuła, Zastępca Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego PSP st. bryg. Janusz Jabłoński, Starosta Lubaczowski Zenon Swatek, Wójt Gminy Wielkie Oczy Albert Hawrylak, Wiceprezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP druh Tomasz Lorenc, p.o. Komendanta Powiatowego PSP w Lubaczowie mł. bryg. Wojciech Wus, Dowódca Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Lubaczowie mł. bryg. Marek Kopciuch oraz Zastępca Nadleśniczego Nadleśnictwa Lubaczów Grzegorz Szafran.
Z okazji jubileuszu OSP Łukawiec przygotowała pamiątkowe okolicznościowe przypinki, które otrzymali wszyscy strażacy z jednostki.
Po zakończeniu części oficjalnej rozpoczął się piknik rodzinno-strażacki, oferujący strażacką grochówkę, foto ściankę, pokazy sprzętu, balony z okolicznościowym nadrukiem, darmowy plac zabaw oraz malowanie twarzy.
Początki Jednostki i Jej Założyciele
Jednostka OSP w Łukawcu powstała w 1912 roku, jeszcze przed I wojną światową. Zarejestrowano ją w Krajowym Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Królestwa Galicji i Lodomerii we Lwowie. Prekursorem i założycielem OSP w Łukawcu był Mikołaj Michalik, który pracował jako gajowy lasów gromadzkich.
Przy poparciu władz Gminy i udziale ówczesnego wójta, powołano jednostkę OSP w Łukawcu. Pierwszym prezesem został wybrany druh Mikołaj Strojny, zaś głównym wozakiem Jan Trojnar, a później Bronisław Mokrzycki i Julian Mokrzycki.
Nieścisłości w dacie powstania
Istnieją pewne nieścisłości związane z datą powstania łukawieckiej straży. Choć rok 1912 jest powszechnie uznawany i potwierdzony tekstem z 2002 roku, niektóre źródła wspominają o roku 1926. Niestety, w zasobach OSP nie znaleziono dokumentów potwierdzających tę wcześniejszą datę. Niemniej jednak, istnieje skan ukończenia kursu przez Mikołaja Michalika z 1927 roku, co sugeruje, że straż mogła istnieć wcześniej.
Nieścisłości te mogą wynikać m.in. z faktu, że niegdyś obowiązek rejestrowania straży posiadały tylko miasta. W miejscowościach wiejskich nie było takiej konieczności, stąd przypuszczenie, że straż mogła istnieć dużo wcześniej niż oficjalna data rejestracji.
Rozwój OSP Łukawiec na przestrzeni lat
Okres przedwojenny i wojny
Od początku jednostka OSP w Łukawcu wykazywała duże zaangażowanie w rozwój nowych sekcji bojowych, a strażacy czynnie uczestniczyli w zawodach sportowo-pożarniczych. Dysponowano wówczas jedynie beczkowozem, sikawką ręczną wraz z podstawowym osprzętowaniem.
Rozwój jednostki zakłóciła I wojna światowa, a od 1914 roku działania jednostki były utrudnione ze względu na werbunek do armii. Po zakończeniu działań wojennych ożywiono jednostkę OSP Łukawiec. Trębaczem wybrano Józefa Feszczyna, zakupiono też lepszy sprzęt gaśniczy.
Kolejną przeszkodą dla rozwoju jednostki stała się agresja Niemiec hitlerowskich i Związku Sowieckiego na Polską Ziemię. Straż pożarna, poniżana często przez okupanta za swoją polskość, działała nadal i w miarę możliwości broniła ludzi i ich dobytku.
Budowa i modernizacja remizy
Po zakończeniu wojny, jednostce OSP przewodniczyli: Mikołaj Michalik, Piotr Michalik, Mikołaj Babij. Po zakończeniu kursów instruktorów OSP zaczęto zrzeszać nowych ochotników. Naczelnikami zostali wybrani kolejno: Mikołaj Michalik, Piotr Michalik, Mikołaj Babij.
Na przełomie lat 1974-1980 przystąpiono do budowy świetlicy OSP, w której później umieszczono samochód bojowy i sprzęt gaśniczy. Nienajlepsze warunki lokalowe zrodziły myśl wybudowania nowej remizy OSP. W 1980 roku, w czynie społecznym, przy pomocy władz gminy i Państwowej Straży Pożarnej w Lubaczowie, a szczególnie Komendanta dh Franciszka Haliniaka, dokonano budowy remizy OSP. Remizę do użytku oficjalnie oddano 22 lipca 1981 roku.
W latach 2012-2014 w remizie w Łukawcu i na placu przy strażnicy wykonano niezbędne prace remontowe: odnowiono scenę na dużej sali, wykonano instalację elektryczną i sanitarną, odmalowano ściany, położono kostkę brukową przed wjazdem do garażu, a także ogrodzono teren remizy.
Wyposażenie i flota pojazdów
OSP Łukawiec wyposażono w 1980 roku w elektryczną syrenę alarmową. W 1984 roku jednostka otrzymała nowy samochód bojowy Żuk, motopompy oraz inny sprzęt gaśniczy, który służył strażakom ochotnikom przez wiele lat. W 2006 roku jednostka została wyposażona w pompę szlamową i 10 hełmów.
W latach 2007-2010 z własnych środków strażacy z Łukawca zakupili 34 mundury galowe, 4 hełmy paradne i halabardy. Dodatkowo w 2008 roku Urząd Gminy Wielkie Oczy wyposażył jednostkę w agregat prądotwórczy z lampą oświetleniową.
W 2013 roku OSP odebrała nowy samochód ratowniczo-gaśniczy - Ford Transit w wersji trent. Wartość samochodu wyniosła 124 500 zł, z czego 22 000 zł to dofinansowanie z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a 50 000 zł z Zarządu Głównego Związku OSP RP. Dzięki nowemu pojazdowi wzrosła znacząco efektywność pracy OSP w Łukawcu, ponieważ wcześniejszy sprzęt często zawodził podczas akcji strażackich.
Prezesi i Naczelnicy
Kolejnymi prezesami OSP Łukawiec byli:
- Tadeusz Skoczyński
- Stanisław Kociołek
- Tomasz Czołacz (wybrany na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym w 2016 roku)
- Dominik Bożek (rozpoczął kadencję w 2021 roku)
Aktualnie, zebranie sprawozdawczo-wyborcze w Łukawcu rozpoczynające cykl spotkań w dziesięciu jednostkach OSP gminy Trzebownisko zgromadziło druhów, władze gminy oraz Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie.
Działalność Operacyjna i Sportowa
Udział w akcjach ratunkowych
Z dniem 1 maja 2021 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Łukawcu została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Mimo, że przez pewien czas OSP Łukawiec nie była włączona do KSRG, stanowiła kluczowe ogniwo w schemacie bezpieczeństwa gminy, współdziałając w licznych akcjach ratunkowych.
Mijająca kadencja, rozpoczęta w 2021 roku podczas pandemii COVID-19, przyniosła wyjątkowe wyzwania organizacyjne. Największym problemem było ponowne zmobilizowanie druhów po latach izolacji. Paradoksalnie, wybuch wojny w Ukrainie pomógł odbudować strukturę jednostki. OSP Łukawiec uczestniczyło w organizacji pomocy dla strażaków ukraińskich, przekazując sprzęt. Druhny i druhowie wsparli również zbiórkę dla księdza z Łukawca, który pełnił funkcję proboszcza parafii na Ukrainie.
W ciągu minionego roku OSP Łukawiec została zadysponowana dziewięć razy - sześć razy do pożarów i trzy razy do miejscowych zagrożeń. Miejscowe zagrożenia to takie działania jak neutralizacja plam na drodze, pomoc po stłuczkach czy wsparcie dla starszych i potrzebujących w trudnych warunkach, np. po zasypaniu posesji. Jednostka uczestniczyła w akcji gaszenia dużego pożaru w Tajęcinie, gdzie spłonęło całe domostwo. Jednostka utrzymuje ciągłą gotowość operacyjną, podkreślając, że "nawet tym jednostkom, co mniej wyjeżdżają, to jest jeszcze trudniej, bo muszą być w ciągłej gotowości i ćwiczyć, żeby być przygotowanym na te zdarzenia".
Sukcesy w zawodach sportowo-pożarniczych
Na przestrzeni lat strażacy z Łukawca startowali w wielu zawodach sportowo-pożarniczych i zajmowali w nich czołowe lokaty. Czynnie uczestniczyli w zawodach sportowo-pożarniczych, nierzadko z dużym powodzeniem.
W 2015 roku po raz pierwszy w zawodach wystartowała sekcja żeńska. Już rok później, w 2016 roku, dziewczyny z Łukawca wywalczyły pierwszą lokatę podczas gminnych zawodów sportowo-pożarniczych.
Zawody sportowo-pożarnicze to specjalizacja łukawieckich strażaków. Przez ostatnie dwa sezony na etapie gminnym zajęli pierwsze miejsca, co jest historycznym wydarzeniem dla jednostki, ponieważ nigdy wcześniej nie udało się zdobyć pierwszego miejsca pod rząd. Na przestrzeni lat zarówno drużyny męskie, jak i żeńskie wielokrotnie zajmowały pierwsze, drugie i trzecie miejsca. Zawody składają się z dwóch konkurencji: sztafety na 400-metrowej bieżni z przeszkodami oraz części bojowej, czyli symulacji gaszenia z motopompą. Jednostka osiągnęła ósme miejsce na etapie powiatowym, co świadczy o wysokim poziomie przygotowania.
Wsparcie Społeczne i Rodzinna Tradycja
Członkowie OSP Łukawiec biorą czynny udział we wszystkich uroczystościach rocznicowych i akcjach społecznych. Za duże zaangażowanie przy pracach społecznych dla dobra całej miejscowości, w dowód wdzięczności mieszkańcy ufundowali sztandar dla jednostki. Uroczystość przekazania i poświęcenia sztandaru odbyła się 3 maja 1996 roku, podczas odpustu ku czci Matki Bożej Królowej Polski w Łukawcu, co odbiło się szerokim echem wśród lokalnej społeczności.
Wśród młodych strażaków nie brakuje tych, dla których OSP to tradycja rodzinna. Druh Miłosz Kluz, który przewodniczył zebraniu sprawozdawczo-wyborczemu, kontakt ze strażą ma od dzieciństwa dzięki swojej mamie Stanisławie Kluz, która była członkinią jednostki. Od trzech lat jest odpowiedzialny za grupę sportowo-pożarniczą, ukończył kurs podstawowy i uczestniczy w akcjach. Ochotnicza strażaczka Angelika Wilk dołączyła do OSP w wieku 16-17 lat, zainspirowana zawodami strażackimi.
Plany na Przyszłość: Kompleksowa Modernizacja i Zabytkowy Star
Kompleksowa modernizacja remizy OSP
Przed OSP Łukawiec stoi ambitny projekt budowlany o wartości ponad 3,5 miliona złotych. Gmina Trzebownisko podpisała umowę z wykonawcą inwestycji dotyczącej rozbudowy i przebudowy budynków, które służą strażakom z Łukawca.
Przetarg na realizację tego zadania cieszył się sporym zainteresowaniem, bo do postępowania zgłosiło się aż 19 firm. Ostatecznie wybrano ofertę przedstawioną przez firmę Usługo Remontowo-Budowlane Zbigniew Węglarz z Nowej Sarzyny. Prace budowlane będą realizowane na podstawie projektu wykonanego przez pracownię Draft-Projekty Budowlane z Rzeszowa. Koszt ich realizacji to 3,59 mln zł. Termin wykonania całej inwestycji to 11 miesięcy.
Zakres inwestycji obejmuje: dobudowę dodatkowego garażu dla pojazdu bojowego, nowej altany, modernizację sali konferencyjnej i bankietowej oraz kompleksową renowację starego budynku. Trzeba budynek odgrzybić, wykonać całą kompleksową modernizację, wraz z wymianą dachu, ociepleniem, odprowadzeniem wód gruntowych, a także modernizację instalacji wewnętrznych, rozbiórkę starej wiaty i budowę nowej, wykonanie kanalizacji deszczowej wraz z trzema zbiornikami bezodpływowymi. W ramach inwestycji przewidziano również zagospodarowanie terenu wokół remizy.
Realizacja inwestycji znacząco poprawi warunki pracy druhów OSP w Łukawcu, zwiększy poziom bezpieczeństwa mieszkańców oraz przyczyni się do dalszej modernizacji infrastruktury publicznej na terenie Gminy Trzebownisko.
Renowacja zabytkowego Stara 25
Jedynym sprawnym zabytkowym pojazdem strażackim w powiecie rzeszowskim jest Star 25, którym dysponuje OSP Łukawiec. Samochód pochodzi z 1968 roku i jest efektem współdziałania dwóch firm: spód, ramę i silnik robiła firma Starachowice, a zabudowę firma Jelcz. Pojazd trafił do jednostki w 1974 roku z Komendy Powiatowej w Rzeszowie i był w podziale bojowym do 2008 roku. W 2009 roku, ze względu na zmiany w przepisach, został zarejestrowany jako zabytek.
Obecnie wóz pełni funkcje ceremonialne, odwozi druhów na ostatnią drogę oraz uczestniczy w pokazach i imprezach dla dzieci. Samochód jest sprawny technicznie, autopompa działa. Kompleksowa renowacja, obejmująca remont silnika, instalacji, wypiaskowanie i pomalowanie, została wyceniona na 200 tysięcy złotych. Gmina obiecała znaleźć na to środki, gdy jednostka znajdzie wykonawcę. W nowym garażu Star będzie pełnił funkcję swoistej izby pamięci, dostępnej do oglądania dla grup i zainteresowanych.
