Miejscowość Bogucin to stara osada, której początki sięgają czasów średniowiecznych. Nazwa osady, "Bogucin", prawdopodobnie wywodzi się od "Czynu Boga" lub "Bogaczyna", zmiękczonego z czasem dla ułatwienia wymowy. Są to jednak przypuszczenia, niepoparte badaniami naukowymi.
Ewolucja Bogucina na przestrzeni wieków
Analiza historycznych map pozwala prześledzić rozwój Bogucina.
Bogucin w XIX wieku (Mapa Królestwa Polskiego z 1843 roku)
Mapa sporządzona przez polskich kartografów z Królestwa Polskiego, uznawana za jedno ze szczytowych osiągnięć polskiej kartografii XIX wieku, ukazuje ówczesny wygląd Bogucina. Droga ze Szpetala do Bogucina była wówczas obsadzona drzewami. Na trasie znajdowała się karczma Krzyżówka oraz krzyż przydrożny (obecnie figurka z Matką Boską). Za krzyżem rozpoczynały się zabudowania Bogucina, z dworem po prawej stronie i zabudowaniami folwarcznymi po lewej. Warto zaznaczyć, że najstarsza część miejscowości znajdowała się wzdłuż drogi ze Szpetala do Fabianek. Przy skręcie do dzisiejszego Bogucina widoczna była karczma przy szosie bogucińskiej od strony Fabianek.
Bogucin na początku XX wieku (Mapa rosyjska z 1912 roku)
Rosyjska mapa z 1912 roku przedstawia kolejne zmiany. Jadąc od Szpetala w kierunku Fabianek, po prawej stronie znajdował się młyn-wiatrak. Tuż przed zabudowaniami folwarcznymi, po lewej stronie, wciąż stał krzyż przydrożny. Po wschodniej stronie drogi, rosyjskim skrótem „фл.” zaznaczony był dwór wraz z zabudowaniami folwarcznymi. Brakowało natomiast zabudowań po zachodniej stronie drogi, które widoczne były na mapie z 1843 roku - w ich miejscu oznaczono ogród lub sad. Dalej na północ droga rozwidlała się na równoległe odnogi. W Fabiankach, po skręcie w prawo, droga do Chełmicy Małej biegła inaczej niż obecnie.
Okres II Rzeczypospolitej (Mapa WIG z 1930 roku)
Mapa autorstwa Wojskowego Instytutu Geograficznego, wydana w 1930 roku, ukazuje wiele zmian. Zabudowania folwarczne w Bogucinie pozostały na swoich miejscach. Istniał już natomiast obecny Bogucin, położony wzdłuż drogi do Witoszyna, który powstał w 1920 roku przy polnej drodze zwanej „czereśniową”. Istotną zmianą była widoczna linia kolejki wąskotorowej, biegnąca od cukrowni w Chełmicy do Dyblina, powstała w 1927 roku. W Chełmicy zaznaczono kościół oraz dwór. Na mapie znalazły się również cmentarze ewangelickie w Osieku Boguckim i Wilczeńcu Fabiańskim, a także pokłady torfu w okolicach Cyprianki. Kółko z literą T przy nazwie Fabianek wskazywało na obecność aparatu telefonicznego w tej miejscowości.
Okupacja niemiecka (Mapa z 1944 roku)
Mapa z 1944 roku, sporządzona na podstawie zdjęć lotniczych, charakteryzuje się dużą dokładnością.
Dwory i folwarki Bogucina
Dworki w Bogucinie czy Chełmicy Małej na mapach historycznych często oznaczane były jako folwarki, co jednak nie oznaczało braku dworów w tych miejscowościach. Dwór w Bogucinie istniał od niepamiętnych czasów. W połowie XVIII wieku zamieszkiwała go rodzina Mokronowskich herbu Bogoria. W Bogucinie, 10 stycznia 1761 roku, urodził się Stanisław Mokronowski - szambelan Stanisława Augusta Poniatowskiego, poseł na Sejm Czteroletni, generał lejtnant wojsk koronnych, uczestnik wojny polsko-rosyjskiej 1792 roku i insurekcji kościuszkowskiej 1794 roku. Był czwartą osobą w historii, po Poniatowskim, Kościuszce i Wielhorskim, odznaczoną Orderem Virtuti Militari. Kolejnym wartym wspomnienia właścicielem Bogucina był Adolf Rudnicki.
W 1873 roku dobra ziemskie Bogucin, należące do Adolfa Rudnickiego, zostały wystawione na publiczną licytację. Z tej okazji w "Dzienniku Warszawskim" ukazał się szczegółowy opis dóbr wraz z wszystkimi zabudowaniami. Zachował się również szkic dworu w Bogucinie wykonany w 1918 roku.
Geografia i struktura miejscowości
Współczesny Bogucin składa się z kilku przysiółków i dzielnic. Są to: ciąg zabudowań wzdłuż drogi pod lasem fabiańskim zwany Kozłowem, składający się z pojedynczych gospodarstw Wilczeniec Bogucki, zamieszkiwane dawniej przez kolonistów niemieckich Osiek Bogucki i Rumunki Boguckie, położone na skraju lasu Podlesie oraz Krzyżówki. Właściwy Bogucin dzieli się również na "Stary Bogucin" i "Nowy Bogucin".
Wojna polsko-bolszewicka 1920 roku w Bogucinie
W sierpniu 1920 roku, na granicy Krzyżówek Boguckich i Szpetala Górnego, przebiegała polska linia obrony w czasie wojny z bolszewikami. Ze względu na położenie głównej drogi Lipno-Włocławek, był to najsilniej umocniony pododcinek obrony. Składał się z pojedynczej linii okopów, trzech karabinów maszynowych rozmieszczonych po obu stronach drogi i zasieków z drutu kolczastego. Obsadzało go 120 żołnierzy dowodzonych przez por. Wincentego Rutowicza. 16 sierpnia, około godziny 11, pododcinek ten odparł główne natarcie bolszewickiej 157. Brygady Strzelców pod dowództwem Gaja-Chana, wykazując się wielkim patriotyzmem i heroizmem. Większość żołnierzy stanowili młodzi rekruci-ochotnicy, wspierani przez harcerzy i mieszkańców Włocławka, którzy obsadzili niewykończone okopy. Po tamtej linii obrony do dziś niewiele się zachowało, choć uważny poszukiwacz może odnaleźć zarysy dawnych polskich okopów.
W 1920 roku, podczas przygotowywania polskiej linii obrony, do Bogucina wysłano dziesięcioosobowy oddział zwiadowczy, tzw. "czatę". Rankiem 14 sierpnia polska czata dostrzegła od strony Fabianek pierwsze bolszewickie patrole, zmuszając ich do odwrotu. W późniejszym czasie, gdy Bogucin wpadł w ręce bolszewików, odnotowano przypadki gwałtów na miejscowych dziewczętach, które następnie zostały zmuszone do opieki nad rannymi kozakami jako "siostry miłosierdzia".
Powstanie Nowego Bogucina i rozwój miejscowości
Obecny Bogucin, nazywany często "Nowym Bogucinem", powstał około 1920 roku. Wtedy to tutejszy dziedzic, z powodu kłopotów finansowych, rozparcelował część swojej ziemi i odsprzedał ją mieszkańcom. W ten sposób wokół tzw. "drogi czereśniowej" powstała nowa osada. Przez lata do Bogucina sprowadziło się wielu nowych mieszkańców, przeważnie z Włocławka, co doprowadziło do powstania nowych osiedli domków. Podczas kopania fundamentów do jednego z domków nowego osiedla wydobyto wojenny złom, m.in. lotkę od pocisku moździerzowego.
OSP Bogucin: społeczne centrum miejscowości
Współczesny Bogucin to dynamicznie rozwijająca się miejscowość. Za łagodnym zakrętem szosy bogucińskiej znajdują się sklep spożywczy oraz remiza OSP Bogucin, będące swoistym społecznym centrum. Budynek remizy został niedawno odnowiony i rozbudowany, stając się nowoczesnym obiektem.
Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Bogucinie
Ochotnicza Straż Pożarna w Bogucinie pełni kluczowe funkcje w społeczności lokalnej. Do jej zadań należą:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków OSP kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach samorządowych i przedstawicielskich.
Przydrożna figura w Bogucinie
Przydrożna figura w Bogucinie, licząca sobie około 70 lat, zyskała obecną formę po przebudowie w 2006 roku. Wcześniej miała postać pojedynczej, wysokiej, kwadratowej kolumny z figurą, otoczonej mniejszymi kolumnami z wazonami kwiatów, całość ogrodzona była metalowym płotkiem. Po obu stronach figury rosły duże sumaki oraz bukszpany. Z opowieści wynika, że figura pierwotnie stała w pobliżu miejscowej kuźni, ale z powodu zanieczyszczania przez konie gospodarzy, została przeniesiona w obecne miejsce, prawdopodobnie w 1984 roku, na grunt ofiarowany przez pana Kaczkowskiego. Figurka zawitała w te okolice jeszcze przed wojną.
Dawne Spółdzielcze Gospodarstwo Rolne „Roldrób”
W głębi Bogucina, po prawej stronie, znajduje się pusty plac oraz mocno zarośnięty opuszczony budynek, wykorzystywany obecnie przez kierowców TIR-ów do zawracania. Ten budynek to relikt minionej epoki, dawna siedziba Spółdzielczego Gospodarstwa Rolnego „Roldrób”. Obecnie jest to pustostan, ograbiony całkowicie z wyposażenia. W przeszłości w środku znajdowały się stare meble, biurka, liczne dokumenty, książki, stare telefony i blaszane centralki telefoniczne.
