Działalność świetlicy wiejskiej w budynku remizy w miejscowości Łagów nie wyklucza działalności statutowej Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) w Łagowie.
Status Prawny Nieruchomości i Zarządzanie
Nieruchomość zabudowana budynkiem wykorzystywanym na potrzeby remizy OSP w Łagowie stanowi własność Gminy Łagów. Stan ten jest potwierdzony decyzją Wojewody Kieleckiego z 1994 roku. Gmina Łagów jest ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim, a zapisy te są zgodne z ewidencją gruntów prowadzoną przez Starostę Powiatu Kieleckiego. Jest to obowiązujący stan prawny, poparty odpowiednimi dokumentami.
Budynek remizy OSP w Łagowie jest częścią mienia komunalnego i wchodzi w skład gminnego zasobu nieruchomości, którym gospodaruje wójt. Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, gospodarowanie mieniem jest jednym z zadań wójta. Jako właściciel nieruchomości, gmina ponosi wszelkie koszty związane z utrzymaniem zarówno budynku, jak i jednostki OSP, co wynika z ustawy o ochronie przeciwpożarowej.
Przykładowe koszty utrzymania jednostki OSP w Łagowie przedstawiały się następująco:
- Rok 2011: 115 762,04 zł
- Rok 2012: 60 951,86 zł
- Rok 2013: 25 259,22 zł
- Trzy kwartały 2014 r.: 12 386,04 zł
Umowa Użyczenia i Jej Ewolucja
Ochotnicza Straż Pożarna w Łagowie jest stowarzyszeniem, czyli odrębną od gminy osobą prawną. Może ona korzystać z majątku gminy wyłącznie na podstawie odpowiednich umów. W 2007 roku Gmina Łagów zawarła z OSP umowę użyczenia budynku remizy, z wyłączeniem lokalu użytkowego będącego w najmie. Umowa obejmowała również wyposażenie oraz część działki gruntu niezbędną do korzystania. Przedmiot użyczenia został przekazany na cele związane z działalnością statutową OSP.
W lipcu 2012 roku wygasła umowa najmu na lokal, który był wyłączony z przedmiotu użyczenia. Zajętą przez gminę powierzchnię, znajdującą się w części parteru budynku, przejęła Ochotnicza Straż Pożarna w Łagowie i korzysta z niej bezumownie do dnia dzisiejszego.
Utworzenie i Remont Świetlicy Wiejskiej
W odpowiedzi na wnioski mieszkańców sołectwa Łagów dotyczące potrzeby utworzenia świetlicy wiejskiej, gmina w 2013 roku przeprowadziła remont pomieszczeń w budynku remizy. Prace te obejmowały roboty ogólnobudowlane mające na celu poprawę stanu technicznego i estetyki pomieszczeń, a także dostawę wyposażenia. Wyremontowana część budynku została dofinansowana ze środków unijnych w ramach działania „odnowa i rozwój wsi”. Umowa dofinansowania nakłada na gminę zobowiązania dotyczące utrzymania pomieszczeń w zasobie i wykorzystania ich zgodnie z przeznaczeniem, czyli jako świetlicy wiejskiej. Inne przeznaczenie groziłoby zwrotem pozyskanego dofinansowania.
Prace remontowe obejmowały m.in.:
- Położenie płytek ściennych i podłogowych, malowanie ścian.
- Przystosowanie pomieszczeń do użytkowania zimą poprzez zakup i montaż nowego pieca centralnego ogrzewania, modernizację instalacji CO i elektrycznej.
- Wyposażenie świetlicy w sprzęt audiowizualny: telewizor 52-calowy, odtwarzacz Blue-Ray, zestaw głośników, amplituner kina domowego, mikrofon radiowy.
Prace związane z modernizacją i wyposażeniem świetlicy były połączone z budową i wyposażeniem placu zabaw. Całkowity koszt realizacji zadania wyniósł 202 532,18 zł, z czego gmina otrzymała dofinansowanie w wysokości 58 673,00 zł.
Zmiany w Umowie Użyczenia i Konsekwencje
W związku z utworzeniem świetlicy wiejskiej, niezbędne było wprowadzenie zmian w umowie użyczenia budynku remizy. Przygotowano projekt aneksu do umowy oraz protokół zdawczo-odbiorczy, precyzujące przedmioty użyczenia i pozostające w zasobie gminy. Gmina zaproponowała dla straży powierzchnię użytkową 234 m², w tym piwnice (magazyny) o powierzchni 54,20 m² oraz parter (garaże, pomieszczenie administracyjne, szatnia, komunikacja wewnętrzna) o powierzchni 179,80 m². Dodatkowo zaproponowano remont łazienki dla strażaków.
Dokumentacja została przedstawiona przedstawicielom zarządu OSP Łagów. Pomimo zaproszenia do podpisania aneksu i protokołu, zarząd OSP nie wykazał zainteresowania wprowadzeniem zmian. W związku z brakiem współpracy, gmina, korzystając z zapisów umowy użyczenia, dokonała jej wypowiedzenia, jednocześnie proponując zawarcie nowej umowy. Wskazano pomieszczenia niezbędne dla działalności statutowej OSP.
Gmina zażądała zwrotu rzeczy w trybie natychmiastowym, argumentując, że OSP wykorzystywała przedmiot użyczenia sprzecznie z postanowieniami umowy i przepisami kodeksu cywilnego. Jednocześnie poinformowano o możliwości zawarcia nowej umowy użyczenia.
Treść nowej umowy użyczenia została zaakceptowana na Walnym Zebraniu Członków Stowarzyszenia OSP Łagów, które zobowiązało Zarząd do jej podpisania. Niestety, Zarząd Stowarzyszenia nie wykazał zainteresowania przejęciem nieruchomości i podpisaniem nowej umowy.
W związku z tym gmina skierowała do Zarządu Stowarzyszenia wezwanie przedsądowe do wydania kluczy, informując o możliwości skierowania sprawy na drogę sądową. Pomimo wielokrotnych pisemnych propozycji, osoby odpowiedzialne ze strony OSP Łagów nie wyraziły woli uregulowania sprawy użytkowania budynku. Bierna postawa OSP Łagów spowodowała, że gmina skierowała do Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim pozew o opróżnienie lokalu użytkowego.
Historia i Rozwój Idei Świetlicy Wiejskiej
Pomysł utworzenia świetlicy wiejskiej pojawił się już wcześniej i został uwzględniony w opracowanym w 2009 roku Planie Odnowy Miejscowości Łagów na lata 2009-2015. Jedynym miejscem dysponującym przez gminę i wskazanym przez mieszkańców do utworzenia świetlicy był budynek remizy OSP, w którym w latach 80-tych funkcjonował Gminny Ośrodek Kultury.
Inicjatywa mieszkańców odnowienia świetlicy i przywrócenia jej dawnej roli została zaakceptowana przez gminę, zwłaszcza w obliczu możliwości pozyskania środków unijnych. Mieszkańcy sołectwa Łagów w latach 2012-2013 przeznaczyli środki funduszu sołeckiego na zakup wyposażenia świetlicy, w tym:
- Grill gazowy, krzesła, firanki, zasłony, termos.
- Grę piłkarzyki, komputer, urządzenie wielofunkcyjne, kamerę, aparat.
- Wieszaki, stoły składane, zmywarkę, lodówkę, kuchenkę gazową.
- Rozbudowano instalację alarmową.
Łączna wartość zakupionego wyposażenia wyniosła 31 003,29 zł.
W 2014 roku rozpoczęto prace remontowe łazienki dla potrzeb świetlicy wiejskiej. Gmina Łagów otrzymała dofinansowanie z Samorządu Województwa Świętokrzyskiego w kwocie 10 000,00 zł na remont łazienki w ramach konkursu „Odnowa Wsi Świętokrzyskiej na 2014r”. Prace te obejmowały wymianę drzwi, wykonanie okładzin, tynków, ułożenie płytek ceramicznych, wymianę miski ustępowej, umywalki oraz instalacji elektrycznej. Dodatkowo przeprowadzono remont schodów wejściowych, wymianę balustrady i remont postumentu betonowego przy wejściu do kotłowni. Prace te miały na celu poprawę estetyki budynku i funkcjonowania świetlicy.
W 2014 roku złożono również wniosek do Świętokrzyskiego Biura Rozwoju Regionalnego na doposażenie świetlicy. Koszt zakupu doposażenia szacowano na około 212 225,18 zł, z możliwością uzyskania dofinansowania w wysokości około 129 405,60 zł. Doposażenie obejmowało meble kuchenne, sprzęt komputerowy, sportowo-rekreacyjny, wymianę licznika energetycznego, odnowienie schodów wewnętrznych oraz wykonanie monitoringu.
Gmina nadal stara się pozyskiwać środki na odnowę świetlicy wiejskiej, aby przywrócić jej rolę centrum kulturalnego Łagowa. Celem jest stworzenie wspólnego miejsca spotkań, integracja mieszkańców, organizacja spotkań okolicznościowych, a także zajęć dla dzieci i młodzieży.
Warsztaty Partycypacyjne i Koncepcje Rozwoju
W czerwcu bieżącego roku, w ramach projektu „Partycypacja - dyskutujemy, decydujemy, działamy”, odbyły się warsztaty partycypacyjne z mieszkańcami gminy Łagów dotyczące zagospodarowania czasu wolnego w nowopowstającej świetlicy. W warsztatach uczestniczyli dorośli mieszkańcy i młodzież szkolna. Dorośli wyrazili zainteresowanie spotkaniami towarzyskimi przy muzyce, projekcjami filmów, kursami językowymi i pierwszej pomocy. Młodzież preferowała zawody sportowe, wyjazdy na basen, gry na X-BOX oraz zajęcia plastyczne.
Wśród rozwiązań stosowanych w sąsiednich samorządach popularne są remizo-świetlice - obiekty łączące funkcje remizy OSP i świetlicy wiejskiej. Przykłady takich obiektów można znaleźć w Sławsku, Gwiazdowie, Janiewicach czy Żukowie.
Projekty Architektoniczne i Innowacyjne Rozwiązania
Projekt „Straż pożarna jako inkluzywny element przestrzeni” autorstwa Aleksandry Lisiak zdobył pierwszą nagrodę we wrocławskiej edycji konkursu Dyplom Roku SARP im. Zbyszka Zawistowskiego. Projekt zakładał rozbudowę istniejącej sieci remiz strażackich w dwunastu wsiach otaczających park krajobrazowy, z dodatkową funkcją wieży widokowej. Sieć wież miałaby stanowić trasę turystyczną wokół parku.
Szczegółowy projekt dotyczył rozbudowanej jednostki we wsi Połeczno, wybranej ze względu na strategiczną lokalizację nad Odrą, liczną drużynę pożarniczą, niedobory lokalowe OSP oraz brak funkcji usługowych i kulturalnych we wsi.
Projekt zakładał budowę budynku opartego na schemacie zabudowy zagrodowej, z podziałem na dwa place: publiczny (z salą wiejską, restauracją, toaletami, salami dla orkiestry i Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej) oraz strażacki (z przestrzenią manewrową, miejscem ćwiczeń, budynkiem techniczno-magazynowym, salami dla strażaków, pokojami sypialnymi i siłownią). Dwustronnie obsługiwany garaż łączyłby oba place.
W ramach projektu przewidziano budowę mostu ułatwiającego funkcjonowanie OSP i mieszkańców oraz integrację regionu. W kwestii finansowania, projekt zakładał wykorzystanie energii odnawialnej (turbiny prądotwórcze, panele fotowoltaiczne, kolektory słoneczne), podział obiektu na niezależne strefy grzewcze, wykorzystanie światła naturalnego oraz technologii ziemi ubijanej do budowy nadziemnej części budynku, co obniżyłoby koszty budowy i przyczyniło się do stworzenia zdrowego klimatu wewnątrz.
Projekt Aleksandry Lisiak, oparty na wywiadach ze strażakami, miał na celu spięcie okolicznych terenów, stworzenie czytelnej granicy parku krajobrazowego i integrację mieszkańców poprzez rozbudowaną ofertę społecznokulturalną. Celem było przywrócenie prestiżu ochotniczej służbie ratowniczej.
Temat wsi podjęła również Dominika Cichoń, projektując winnicę w Rytwianach.
Nowe Inwestycje i Projekty Rozwojowe
Rozpoczęto realizację zadania pt. "Budowa remizy strażackiej ze świetlicą wiejską i infrastrukturą techniczną w Niekarzynie". Umowa na realizację projektu, podpisana 1 czerwca 2023 roku, opiewa na kwotę 1 889 016,55 zł brutto. Jest to inwestycja mająca na celu zwiększenie bezpieczeństwa i jakości życia mieszkańców.
W okresie od 2 kwietnia 2012 r. do 28 marca 2013 r. Ochotnicza Straż Pożarna w Radziszowie zrealizowała mały projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, który poprawił jakość życia mieszkańców wsi Radziszów, zapewniając komfortowe warunki do spotkań w świetlicy.