Pytania dotyczące rezygnacji z funkcji w organach stowarzyszeń, w tym z Komisji Rewizyjnej Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), często wywołują wątpliwości ze względu na brak szczegółowych przepisów i opracowań. Niniejszy artykuł wyjaśnia procedurę rezygnacji oraz zasady dokooptowania nowych członków, opierając się na obowiązujących przepisach prawa i statutach wzorcowych.
Charakter Prawny Rezygnacji z Funkcji
Jednostronne oświadczenie woli
Poinformowanie przez osobę pełniącą daną funkcję o rezygnacji z zajmowanego stanowiska (członka organu zarządzającego, nadzorczego czy kontrolnego) jest jednostronnym oświadczeniem woli tej osoby. Ma ono adresata, którym jest spółka, stowarzyszenie czy inny podmiot, w którym ta osoba pełni swój mandat. Jest to oświadczenie woli, o którym mowa w art. 61 Kodeksu cywilnego (K.c.).
Skuteczność oświadczenia o rezygnacji
Z mocy powołanego art. 61 § 1 K.c. jednostronne oświadczenie woli osoby pełniącej funkcję - stanowiące rezygnację z zajmowanego stanowiska w organie - jest złożone podmiotowi (adresatowi tego oświadczenia) z chwilą, gdy doszło do wiadomości spółki (stowarzyszenia) w taki sposób, że mogła się ona zapoznać z treścią oświadczenia woli o rezygnacji. Sąd Najwyższy dokładnie wyjaśnił to w uzasadnieniu wyroku z 21 stycznia 2010 r. (sygn. II CSK 362/09).
Podsumowując, oświadczenie o rezygnacji jest skuteczne z chwilą, gdy zarząd mógł się o nim dowiedzieć. Otrzymanie odpowiedzi od prezesa, w której powołuje się on na zapis statutu mówiący, że „Mandat członka organu z wyboru wygasa z dniem rezygnacji z funkcji złożonej zarządowi”, i stwierdzenie, że przyjął do wiadomości rezygnację, oznacza, że prezes postąpił prawidłowo. Rezygnacja jest skuteczna z chwilą jej złożenia zarządowi i nie wymaga podejmowania w tym temacie uchwały ani zatwierdzenia przez Walne Zebranie.
Fakt, że członek Komisji Rewizyjnej chciał przedstawić uzasadnienie swojej rezygnacji na Walnym Zebraniu, nie zmienia terminu skuteczności samej rezygnacji, która jest już złożona zarządowi. Mimo to, poinformowanie członków stowarzyszenia o aktualnej sytuacji jest ważne, zwłaszcza gdy rezygnacja wynika z dyskredytowania osoby przez prezesa. Nie ma podstaw prawnych, które by zabraniały informowania członków stowarzyszenia o przyczynach rezygnacji.
Procedura Dokooptowania Nowych Członków Komisji Rewizyjnej
Zasady dokooptowania
Dokooptowanie nowych członków Komisji Rewizyjnej jest możliwe, jeżeli zachodzą dwa warunki łącznie i jednocześnie. Pierwszy warunek to ustąpienie z funkcji członka Komisji Rewizyjnej przez daną osobę. Ustąpienie jest aktem dobrowolnym i nie wymaga uzasadnienia. Należy je odróżnić od odwołania z funkcji.
Regulacja statutowa wyraźnie mówi, że dokooptacji dokonuje Komisja Rewizyjna i nie ustala w tym zakresie żadnych kompetencji dla Walnego Zebrania Członków. Komisja Rewizyjna może dobrać sobie nowego członka do czasu Walnego Zebrania, a Walne Zebranie albo tę osobę akceptuje, albo wybiera nową. Komisja Rewizyjna sama musi sobie z tym poradzić przez dokoptowanie jednego członka do niej, oczywiście jako członka KR, a nie jako przewodniczącego KR. Po dokoptowaniu KR konstytuuje się, tj. wybiera ze swego grona przewodniczącego.
Liczba członków
Trzeba także podkreślić, że dokooptowanie jest fakultatywne, co oznacza, że po ustąpieniu członka Komisji Rewizyjnej ciało to nie ma obowiązku dokooptować nowego członka do swojego grona, chyba że statut danej OSP sztywno określa liczbę członków Komisji Rewizyjnej. Jeżeli statut natomiast określa, że liczba członków Komisji może wynosić np. od 3 do 5, to po ustąpieniu jednego członka nie ma obowiązku dokooptowania nowego członka, o ile liczba członków Komisji nadal mieści się w dopuszczalnym przedziale. O ile w trakcie kadencji któryś z członków komisji przestanie pełnić swe obowiązki, o tyle Komisja Rewizyjna OSP może dokooptować do swojego składu nowych członków, na miejsce ustępujących, w liczbie nieprzekraczającej 1/3 jej składu.
Wymogi Wobec Członków Komisji Rewizyjnej OSP
Nie każdy członek OSP może zostać wybrany w skład Komisji Rewizyjnej. Aby zapewnić niezależność i obiektywność kontroli, statut wzorcowy OSP oraz Prawo o stowarzyszeniach nakładają na członków Komisji Rewizyjnej określone wymogi:
- Brak powiązań z zarządem: Członek Komisji Rewizyjnej OSP nie może być jednocześnie członkiem Zarządu tej OSP, współmałżonkiem członka tego Zarządu ani pozostawać z członkami tego Zarządu w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa lub podległości z tytułu zatrudnienia. Sąd rejestrowy może zażądać oświadczeń członków komisji rewizyjnej potwierdzających brak takich powiązań.
- Niekaralność: Członek Komisji Rewizyjnej nie może być skazany prawomocnym wyrokiem sądowym za przestępstwo z winy umyślnej. W przypadku skazania za czyn z winy nieumyślnej, statut wzorcowy nie przewiduje obligatoryjnego usunięcia członka z komisji.
- Brak wynagrodzenia: W odróżnieniu od innych stowarzyszeń, członek Komisji Rewizyjnej OSP - inaczej niż inni członkowie OSP - nie ma prawa do otrzymywania wynagrodzenia w jakiejkolwiek formie ze strony macierzystej OSP. Nie dotyczy to przypadków, gdy członek komisji rewizyjnej jest jednocześnie ratownikiem i otrzymuje ekwiwalent za udział w akcjach czy szkoleniach, a także gdy jest konserwatorem sprzętu.
Zadania i Uprawnienia Komisji Rewizyjnej OSP
Komisja Rewizyjna jest organem kontroli wewnętrznej OSP. Jej zadania opisane są w obowiązującym statucie. Komisja jest wybierana na Walnym Zebraniu sprawozdawczo-wyborczym i wybiera spośród siebie przewodniczącego, który ją później reprezentuje.
Główne obowiązki:
- Roczna kontrola działalności: Komisja Rewizyjna ma obowiązek co najmniej raz w roku przeprowadzić kontrolę całokształtu działalności statutowej OSP, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki finansowej i opłacania składek członkowskich.
- Wnioskowanie o absolutorium: Komisja Rewizyjna składa na Walnych Zebraniach sprawozdania z przeprowadzonych kontroli, wraz z oceną działalności OSP, i wnioskuje o udzielenie bądź nieudzielenie zarządowi absolutorium. Zarzuty, że Komisja Rewizyjna wsadza nos w nie swoje sprawy, są bezzasadne, gdyż leży to w jej kompetencjach.
- Bieżące uwagi i wnioski: Komisja ma prawo i obowiązek bieżącego przedstawiania zarządowi uwag i wniosków, dotyczących jego pracy. Oczywiście uwagi te powinny być przedstawiane w sposób rzeczowy, bez sprawiania wrażenia „polowania na czarownice”.
- Udział w posiedzeniach Zarządu: Dla zapewnienia właściwych warunków do pełnienia obowiązków statut zapewnia Komisji Rewizyjnej, że jest każdorazowo informowana o posiedzeniach Zarządu OSP i jej przedstawiciele mają prawo uczestniczyć (bez prawa głosu stanowiącego, jedynie z głosem doradczym) w obradach.
W skład Komisji Rewizyjnej powinni wchodzić druhowie nie tylko z dużym doświadczeniem (także w zakresie finansów), ale i wyjątkowo rozważni. Optymalne byłoby, gdyby w Komisji Rewizyjnej znaleźli się np. byli prezesi czy byli skarbnicy.
tags: #rezygnacja #z #komisji #rewizyjnej #osp