Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu: Rola, Wymagania i Funkcjonowanie

Wyłączniki przeciwpożarowe i szafki PPOŻ. to jedne z niezbędnych, wymaganych przepisami prawa elementów wyposażenia przestrzeni biurowych, przemysłowych i użyteczności publicznej. Stanowią one ważną część systemów zabezpieczeń, a ich zadaniem jest szybkie i skuteczne wyłączanie prądu w sytuacjach awaryjnych, takich jak pożar.

Czym jest Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP) i do czego służy?

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) redukuje zagrożenie, jakie mogą generować linie energetyczne znajdujące się pod napięciem w przypadku pojawienia się ognia w budynku. Jest to szczególnie istotne z tego względu, że najczęściej stosowanym środkiem gaśniczym jest woda, która, jak wiadomo, dobrze przewodzi prąd. Głównym celem PWP jest natychmiastowe odcięcie dopływu prądu z instalacji budynku podczas wystąpienia sytuacji zagrożenia.

Wyłącznik PPOŻ. w obudowie to rozwiązanie dedykowane obiektom, w których istnieje ryzyko ekspozycji na zagrożenie ogniem. Dzięki szczelnej obudowie ten rodzaj wyłącznika zapewnia dodatkową ochronę przed ekstremalnymi warunkami zewnętrznymi, co jest szczególnie ważne w sytuacjach krytycznych. Dopuszczalna temperatura pracy dla takich urządzeń wynosi od -25 do +70°C.

Wymagania Prawne i Umiejscowienie Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu

Funkcja, jaką pełni przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) w obiektach budowlanych, została określona w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz.U. 2019 poz. 1065). Zgodnie z wymaganiami, urządzenie to powinno odcinać dopływ energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Dotyczy to na przykład pomp pożarowych, oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego czy wentylacji pożarowej, które są potrzebne do przeprowadzenia akcji gaśniczo-ratowniczej.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem.

Zgodnie z §183 ust. 3 ww. rozporządzenia, miejsce instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu jest ściśle określone: „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany”. Oznakowanie to ma wygląd tabliczki znamionowej z umieszczonym na niej napisem „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”. Odcięcie dopływu prądu przeciwpożarowym wyłącznikiem nie może spowodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym zespołu prądotwórczego. Wyjątek stanowią źródła zasilające urządzenia elektryczne, które muszą funkcjonować w czasie pożaru.

Elementy Składowe Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu

Zgodnie z Załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku, w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym, przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) składa się z następujących elementów:

• Urządzenie wykonawcze

  Aparat wykonawczy PWP, którym zazwyczaj jest rozłącznik lub wyłącznik, stanowi element mechanicznego odłączenia dopływu energii elektrycznej do budynku. Jest on umieszczony w oddzielnej obudowie, instalowany w pomieszczeniu technicznym, w złączu kablowym lub przy wejściu do budynku. Mechanizm wyłącznika prądu najczęściej instalowany jest w rozdzielnicy głównej budynku.

• Urządzenie uruchamiające

  Przycisk sterowania zdalnego PWP pozwala na podanie sygnału łącznikiem mono- lub bistabilnym do automatyki PWP lub bezpośrednio na cewkę urządzenia wykonawczego PWP. Do sterowania PWP służy przycisk, który znajduje się zwykle w pobliżu wejścia głównego do budynku. Ręczny przycisk uruchamiająco-sygnalizujący PWP1 może być stosowany jako „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu” pod warunkiem umieszczenia nad nim tabliczki: „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”. W komplecie z przyciskiem często znajduje się tabliczka samoprzylepna: „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”.

• Urządzenie sygnalizujące

  Sygnalizator optyczny wskazuje jednoznacznie o wyłączeniu zasilania na budynku poprzez świecenie ciągłe. Jest sterowany za pośrednictwem automatyki PWP lub bezpośrednio ze styków krańcowych urządzenia wykonawczego PWP. Ręczny przycisk uruchamiająco-sygnalizujący PWP1 z podwójną sygnalizacją LED daje możliwość informacji o:

  • Dioda zielona - stan uruchomienia
  • Dioda czerwona - stan dozoru

  Ledy zakończone są kostką podłączeniową. Led czerwony powinien świecić się, gdy wyłącznik jest załączony. W momencie zbicia szybki czerwony led powinien zgasnąć, a zapalić powinien się zielony led, który informuje o uruchomieniu wyłącznika. Zielony led powinien być zasilany z osobnego źródła zasilania, najlepiej z przed wyłącznika. W niektórych wyłącznikach po uruchomieniu zaczyna się świecić zielona dioda LED, która potwierdza zainicjowane działanie.

Zasady Działania i Typy Wyłączników Uruchamiających

Urządzenia uruchamiające są połączone równolegle, co powoduje, że naciśnięcie dowolnego z nich spowoduje wyłączenie urządzenia wykonawczego i w rezultacie wyłączenie napięcia zasilającego budynek. Natomiast urządzenie sygnalizacyjne w postaci sygnalizatora LED sterowane jest z wyjść modułu lub bezpośrednio ze styków krańcowych urządzenia wyłączającego, odzwierciedlając stan samego urządzenia wyłączającego.

Podstawowe rozwiązania (proste)

Jest to rozwiązanie najprostsze, nieposiadające kontroli nad instalacją sterującą rozprowadzoną po budynku pomiędzy urządzeniem uruchamiającym a urządzeniem wykonawczym. Co za tym idzie, wymaga wzmożonych prac konserwacyjno-serwisowych. Rozwiązanie to jest zalecane dla obiektów ze stałą obsługą techniczną oraz możliwością czasowego wyłączenia zasilania budynku w celu testowania instalacji.

Minimalna ilość przewodów potrzebnych do podłączenia wyłącznika z dwoma diodami to:

• 2 ledy + 3 styki - min. 7 przewodów
• 2 ledy + 2 styki - min. 6 przewodów
• 2 ledy + 1 styk - min. 5 przewodów (domyślnie, brakuje w tekście, ale logicznie wynika)

Przy wyborze torów prądowych należy uwzględnić wybrany typ (A lub B):

• TYP A: Tory zwierne NO (10, 20, 30): po zbiciu szybki lub zdemontowaniu pokrywy tory się otwierają. Tory rozwierne NC (01, 02, 03): po zbiciu szybki lub zdemontowaniu pokrywy tory się zamykają. Tory mieszane NC/NO (11, 12, 21): po zbiciu szybki tory zwierne się otworzą, a tory rozwierne się zamkną.
• TYP B: Przycisk stały odblokowywany przez „RESET”. Tory zwierne NO (10, 20, 30): po zbiciu szybki lub zdemontowaniu pokrywy przycisk należy wcisnąć ręcznie - tory się zamykają. Tory rozwierne NC (01, 02, 03): po zbiciu szybki lub zdemontowaniu pokrywy przycisk należy wcisnąć ręcznie - tory się otwierają.

Rozwiązania z wyzwalaczami 230V/24V

Zasilanie niezbędne do zadziałania wyłącznika pobierane jest za pośrednictwem przerzutnika faz, mającego na celu zapewnienie energii do zadziałania wyzwalacza nawet po zaniku napięcia na jednej lub dwóch fazach. Dopuszcza się wykorzystanie wyzwalaczy 230VAC lub 24V (zwiększony poziom bezpieczeństwa obsługi stanowi napięcie bezpieczne 24V).

• Wyzwalacz wzrostowy - powoduje otwarcie styków urządzenia wykonawczego PWP w przypadku podania napięcia zasilającego na cewkę wyzwalacza.
• Wyzwalacz zanikowy - powoduje otwarcie styków urządzenia wykonawczego w przypadku zaniku lub obniżenia się napięcia poniżej wartości dopuszczalnej przez cewkę wyzwalacza.

Przy wykorzystaniu wyzwalaczy 230V do urządzenia uruchamiającego doprowadzone jest napięcie 230V, dlatego też styk urządzenia uruchamiającego musi być dostosowany do pracy z takim napięciem. Lampki sygnalizacyjne urządzenia uruchamiającego również muszą być dostosowane do napięcia 230VAC, gdyż w wersji z wyzwalaczem 230V napięcia fazowe 230V, poprzez styki pomocnicze wyłącznika, zapalą odpowiednie diody. W takim rozwiązaniu może powstać problem podczas uszkodzenia przewodu w postaci zwarcia pomiędzy urządzeniem uruchamiającym a urządzeniem wykonawczym, co może skutkować brakiem wyłączenia urządzenia wykonawczego.

Rozwiązania dla rozległych i skomplikowanych obiektów (z modułem MKIN-PWP)

To rozwiązanie jest preferowane do rozległych oraz skomplikowanych obiektów przemysłowych i/lub budynków biurowych i użyteczności publicznej, tam gdzie czasowe wyłączenie zasilania budynku do celów testowych nie jest możliwe i/lub bardzo utrudnione.

Zwiększenie bezpieczeństwa w tym rozwiązaniu polega na zastosowaniu modułu kontrolno-sterującego MKIN-PWP, który natychmiast po wykryciu uszkodzenia przewodu pomiędzy urządzeniem uruchamiającym a urządzeniem wykonawczym wyśle sygnał o uszkodzeniu do systemu nadrzędnego, np. SSP (System Sygnalizacji Pożarowej) i/lub BMS (Building Management System).

W niniejszym rozwiązaniu element sygnalizująco-sterujący stanowi dedykowany moduł kontroli i nadzoru MKIN-PWP, którego zadaniem jest:

• kontrola ciągłości przewodu do urządzenia uruchamiającego,
• sterowanie wyzwalaczem zanikowym lub wzrostowym,
• odliczenie czasu opóźnienia do wyłączenia w przypadku współpracy z systemami UPS oraz wejściem zezwalającym na wyłączenie,
• współpraca z integratorem lub centralą sterującą, pozwalając na zdalne wyłączenie zasilania z poziomu integratora/centrali sterującej.

Moduł MKIN-PWP posiada dodatkowo wyjścia realizujące następujące funkcje: sygnał wyłącz do następnej sekcji wyłącznika, informacja o uszkodzeniu modułu do systemów nadrzędnych, sygnał zadziałania urządzenia wykonawczo-sygnalizującego, sygnał wyłącz do systemów UPS.

Cała automatyka sterująco-sygnalizująca zostanie zasilona z zasilacza buforowanego, zapewniając tym samym ciągłość dostawy energii do części sygnalizacyjno-sterującej nawet w przypadku zaniku zasilania sieciowego. Zapewni to prawidłową sygnalizację zadziałania wyłącznika nawet w przypadku braku zasilania sieciowego. Akumulator współpracujący z zasilaczem buforowanym zostanie tak dobrany, aby zapewnić ciągłość dostawy energii na min. 30 minut w przypadku zaniku zasilania przed wyłącznikiem PWP.

Moduł MKIN-PWP pozwala na połączenie z systemami integracji/integratorami lub innymi systemami wizualizacji za pośrednictwem interfejsu RS485, wykorzystując protokół BacNET MS/TP lub za pośrednictwem innego protokołu, np. Modbus, przy wykorzystaniu opcjonalnego sterownika dokonującego konwersji protokołów. Ponadto, moduł urządzenia wykonawczo-sygnalizacyjnego może być wyposażony w sterownik programowalny wraz z dodatkowymi modułami wejść/wyjść oraz opcjonalny switch komunikacyjny. Moduł wykonawczo-sygnalizacyjny może stanowić integralną część zasilacza CX1604, rozdzielnicy/rozdzielni przeciwpożarowej lub stanowić element autonomiczny. Możliwe jest także doposażenie modułu urządzenia wykonawczo-sygnalizującego w sterownik wej./wyj.

Szafki i Rozdzielnice Przeciwpożarowe

Szafki Przeciwpożarowe

Szafki przeciwpożarowe mają za zadanie zabezpieczyć urządzenia elektryczne i instalacje przed skutkami pożaru. Oferowane są różne rodzaje szafek PPOŻ., dostosowane do rozmaitych potrzeb i typów instalacji. To produkty certyfikowane i zgodne z przepisami.

Rozdzielnice PPOŻ.

Rozdzielnice PPOŻ. zapewniają pełną kontrolę nad instalacjami elektrycznymi w budynkach i obiektach przemysłowych w przypadku pożaru. Rozdzielnice PPOŻ. są zgodne z najnowszymi normami i standardami bezpieczeństwa. Mogą one przyczynić się do minimalizacji ryzyka rozprzestrzeniania się ognia oraz zabezpieczają urządzenia elektryczne przed uszkodzeniem w trakcie akcji gaśniczych.

tags: #rozlacznik #izolacyjny #jako #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu