Samochody strażackie, znane również jako pojazdy pożarnicze, to specjalistyczne samochody przeznaczone dla straży pożarnej i innych jednostek ochrony przeciwpożarowej. Są one wykorzystywane w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz prewencyjnych. Są specjalnie oznakowane oraz uprzywilejowane w ruchu drogowym. W większości państw świata wozy strażackie mają barwę czerwieni sygnałowej, a zderzaki i błotniki - białą.
Typy i podział samochodów strażackich
Podział samochodów strażackich nie jest prosty i można je kategoryzować według kilku kryteriów, przede wszystkim ich zastosowania. Wyróżniamy pojazdy ratowniczo-gaśnicze z autopompą oraz ratowniczo-gaśnicze specjalne.
Samochody ratowniczo-gaśnicze
Bardzo ważnym elementem wozu strażackiego jest tak zwany układ wodno-pianowy. W jego skład wchodzi autopompa z urządzeniem odpowietrzającym, linia szybkiego natarcia (czyli wąż i mechanizm zwijający), zbiornik wody, zbiornik środka pianotwórczego i jego dozownik. Opcjonalnie może znajdować się tam również działko wodno-pianowe oraz instalacja zraszaczowa. Do zadań układu wodno-pianowego należy podawanie wody lub roztworu środka pianotwórczego przez nasady tłoczne, linię szybkiego natarcia lub też zamontowane na dachu pojazdu działka oraz napełnianie zbiornika wody z hydrantu lub za pomocą autopompy.
Oznaczenia samochodów ratowniczo-gaśniczych określają ich parametry. Na przykład, oznaczenie: G - samochód ratowniczo-gaśniczy, C - ciężki, B - ze zbiornikiem wodnym, A - z autopompą, 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 32 - wydajność nominalna autopompy 32 hl/min. Inną konfiguracją jest G - samochód ratowniczo-gaśniczy, C - ciężki, B - ze zbiornikiem wodnym, A - z autopompą, 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 24 - wydajność nominalna autopompy 24 hl/min. Samochód ratowniczo-gaśniczy klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³, z pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min. Samochody ratowniczo-gaśnicze często posiadają zbiornik na wodę o pojemności od 4500 do 10500 litrów i są wyposażone w drabiny i inny sprzęt ratowniczy.
Samochody z drabiną mechaniczną lub podnośnikiem hydraulicznym
Ten samochód pożarniczy wyposażony jest w zamontowaną obrotowo na podstawie drabinę mechaniczną lub podnośnik hydrauliczny, czyli składaną konstrukcję z koszem ratowniczym. Jest to zazwyczaj jeden sztywny lub teleskopowo wysuwany element lub kilka takich elementów. Podnośnik hydrauliczny to składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny. Znakomita większość jednostek straży pożarnej musi być wyposażona w drabiny obrotowe i podnośniki koszowe. Najczęściej instaluje się drabiny o zasięgu do 53 m. Pojazdy będące nośnikami takiego sprzętu mogą być wyposażone w krótką kabinę, Scania CrewCab lub niską Low-entry umieszczoną przed osią pojazdu.
Pozostałe specjalistyczne pojazdy strażackie
Specjalistyczne pojazdy strażackie dzielimy na kilka rodzajów:
- Dowodzenia i łączności
- Kontenerowy: Przewozi wyłącznie węże. Kontenery pożarnicze, agregaty ciągnione, motopompy, działka oraz przyczepy ze sprzętem pożarniczym powinny być malowane na zasadach określonych dla pojazdów gaśniczych. Kontenery-pojemniki oraz kontenery-cysterny powinny posiadać napisy określające ich zawartość lub przeznaczenie - kolor i krój liter napisów jak dla numerów na sprzęcie.
- Kwatermistrzowski: Zadaniem tych wozów jest zabezpieczenie zaplecza logistycznego.
- Operacyjny
- Rozpoznania: Wyposażony w podręczny sprzęt gaśniczy, mały zbiornik wodny (ok. 100 l) i wysoko wydajną pompę, aparaty ochrony dróg oddechowych, łomy itp.
- Ratownictwa chemicznego
- Ratownictwa technicznego: Posiadają wyposażenie, które umożliwia sprawne i skuteczne przeprowadzenie akcji ratowniczych.
- Ratownictwa wodnego
- Wężowy
- Dronowy: Wyposażony w BSP oraz niezbędny sprzęt do prowadzenia operacji lotniczych, jego głównym zadaniem jest wsparcie działań Specjalistycznych Grup Dronowych.
- Ratownictwa Medycznego: Pojazdy samochodowe obsługiwane przez strażaków i przeznaczone do opieki nad pacjentami i transportu pacjentów.
Wyposażenie samochodów strażackich
Oprócz wspomnianego układu wodno-pianowego, standardowe wyposażenie wozów strażackich obejmuje szereg innych elementów:
- Drabina
- Dźwig
- Podnośnik hydrauliczny
- Motopompa
- Ładunek proszkowy i śniegowy
- Armatka wodna
- Łomy
- Pojemniki na substancje toksyczne i żrące oraz węże do ich przepompowywania
- Aparaty chroniące drogi oddechowe
- Agregaty oddymiające
Stosuje się również inne urządzenia dodatkowe, zamontowane na stałe, jak np. maszt oświetleniowy czy wciągarka. Do dodatkowego wyposażenia wozów strażackich zaliczyć można również: działko wodne, dodatkowy wąż, kamerę cofania czy falę świetlną LED.
Kabiny załogowe w samochodach strażackich
W czasie działań ratowniczych najważniejsze jest, aby zarówno załoga, jak i sprzęt szybko i bezpiecznie dotarły na miejsce akcji. Nowa kabina załogowa Scania, przeznaczona dla pojazdów nowej generacji, została zbudowana na bazie kabiny P i jest dostępna w dwóch wariantach długości. Kabiny załogowe Scania wyznaczają nowy standard w branży pod względem komfortu, jakości i bezpieczeństwa. W kabinie można przewozić 6 członków załogi, którzy mogą być dodatkowo chronieni przez boczne kurtyny powietrzne. Kabiny załogowe Scania cechuje duża przestrzeń wewnętrzna umożliwiająca indywidualną aranżację przestrzeni z przodu, jak i z tyłu.
Podwozia i napędy
Samochody pożarnicze budowane są najczęściej na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. Solidne podwozie Scania zapewnia doskonałą sztywność skrętną i odporność na działanie momentów zginających. Stosuje się podwozia o różnych konfiguracjach osi wielonapędowych. Najczęściej jest to pojazd 4x4 z jednostkami napędowymi o mocy od 360 - 410 KM.
Pojazdy ratownicze pełniące służbę na lotniskach są znacznie bardziej zaawansowane konstrukcyjnie w porównaniu do konwencjonalnych samochodów ratowniczych. Tereny otaczające lotniska zazwyczaj nie pozwalają na korzystanie z typowych samochodów ratowniczych. Są one wyposażone w pojedyncze ogumienie tylnych kół, zapewniające większy prześwit i zdolność pokonywania nierówności, czy przeszkód terenowych. Pojazdy posiadają automatyczną skrzynię biegów i układ napędowy 4x4 lub 6x6. W tej grupie są pojazdy z ogumieniem pojedynczym i wysokiej mobilności terenowej, obniżonej ramie w celu montażu konsoli żurawia niezwiększającej wysokości łącznej pojazdu. Wielowyjściowe napędy do rozmaitych urządzeń są standardowo stosowane w tego typu pojazdach.
Misja specjalna dla offroadowców. Szkolimy strażaków z OSP w całym kraju.
Przykładowe specyfikacje pojazdów
FORD Transit 330 L2H2 Trend Autom.
- Stan: używany
- Przebieg: 32 km
- Moc: 96 kW (130,52 KM)
- Pierwsza rejestracja: 06/2025
- Rodzaj paliwa: diesel
- Masa całkowita: 3 300 kg
- Kolor: żółty
- Typ przekładni: automatyczny
- Klasa emisji: Euro 6
- Liczba miejsc: 2
- Całkowita długość: 5 531 mm
- Całkowita szerokość: 2 474 mm
- Całkowita wysokość: 2 740 mm
- Wyposażenie: ABS, centralny zamek, elektroniczny program stabilizacji (ESP), filtr sadzy, klimatyzacja
MERCEDES-BENZ Sprinter 519 CDI RTW
- Stan: używany
- Przebieg: 5 513 km
- Moc: 85 kW (115,57 KM)
- Pierwsza rejestracja: 09/2025
- Rodzaj paliwa: diesel
- Masa własna: 1 670 kg
- Masa całkowita: 2 199 kg
- Konfiguracja osi: 4x2
- Rozstaw osi: 2 716 mm
- Następna inspekcja (TÜV): 09/2028
- Kolor: czarny
- Kabin kierowcy: inny
- Typ przekładni: automatyczny
- Klasa emisji: Euro 6
- Liczba miejsc: 5
- Rok budowy: 2024
- Wyposażenie: ABS, airbag, centralny zamek, czujniki parkowania, drzwi przesuwne, elektroniczny program stabilizacji (ESP), filtr sadzy, gwarancja na pojazdy używane, klimatyzacja, komputer pokładowy, kontrola trakcji, podgrzewanie siedzenia, system immobilizera, system nawigacji, tempomat, wspomaganie układu kierowniczego, reflektory LED High Performance, aktywny asystent parkowania, aktywny asystent pasa ruchu, kamera cofania.
Oznaczenia i regulacje
Pojazdy strażackie są oznaczone w większości krajów uniwersalnym numerem umożliwiającym identyfikację wozu w czasie akcji. W Polsce oznaczenie takie nazywane jest numerem operacyjnym i składa się z trzech elementów. Sposób oznakowania pojazdów, sprzętu: pływającego, silnikowego, pożarniczego określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. System oznaczeń określa również norma PN-EN 1846-1:2011.
Pierwszym elementem jest trzycyfrowy numer (prefiks), określający powiat oraz typ jednostki. Drugim jest oznaczenie jednoliterowe województwa (zgodne z wyróżnikiem województwa na obecnych tablicach rejestracyjnych, z trzema wyjątkami: m.st. Warszawy - W; woj. mazowieckiego (bez Warszawy) - M; oraz jednostek centralnych Państwowej Straży Pożarnej, np. Komendy Głównej - [A]). Stosuje się także dodatkowo (głównie literowe) oznaczenia charakterystyki pojazdu.