Państwowa Straż Pożarna (PSP) w celu realizacji ciążących na niej zadań ustawowych korzysta ze specjalistycznego sprzętu i pojazdów o różnorakich funkcjach, dostosowanych do charakteru wykonywanych działań. W tym kontekście kluczowe są nie tylko same pojazdy, w tym samochody strażackie z naczepami, ale także systemy ich standaryzacji i oznaczania, które zapewniają efektywność i bezpieczeństwo operacji ratowniczych.
System Standaryzacji Wyposażenia Pojazdów PSP
W jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej wprowadzono system standaryzacji wyposażenia pojazdów pożarniczych i innych środków transportu. Celem tego systemu jest ujednolicenie przede wszystkim typów samochodów pożarniczych i ich minimalnego wymaganego wyposażenia. System ten dotyczy również innych środków transportu, takich jak na przykład przyczepy.
Podstawy systemu standaryzacji określone zostały w dokumencie „Wytyczne standaryzacji pojazdów pożarniczych i innych środków transportu Państwowej Straży Pożarnej”, zatwierdzonym w dniu 14 kwietnia 2011 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. W wytycznych zawarte zostały ogólne zasady całego systemu standaryzacji, zasady tworzenia nowych standardów wyposażenia lub nowelizacji istniejących, jak również zasady służbowego stosowania standardów przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej.
Standaryzacja wyposażenia została skonstruowana jako system otwarty, co oznacza, że możliwe jest dodawanie nowych standardów wyposażenia jako kolejnych załączników do wytycznych. Nowe standardy wyposażenia będą opracowywane pod nadzorem Biura Logistyki KG Państwowej Straży Pożarnej w uzgodnieniu z KCKRiOL oraz CNBOP-PIB, zależnie od potrzeb zgłaszanych przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej.
Dopuszczenie Wyrobów do Użytkowania
Wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, wprowadzane do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej oraz wykorzystywane przez te jednostki do alarmowania o pożarze lub innym zagrożeniu oraz do prowadzenia działań ratowniczych, a także wyroby stanowiące podręczny sprzęt gaśniczy, mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania.
Prawne podstawy dopuszczenia określają rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji:
- rozporządzenie MSWiA z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. Nr 143 poz. 1002 z późn. zm.)
- rozporządzenie MSWiA z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych czynności wykonywanych podczas procesu dopuszczania, zmiany i kontroli dopuszczenia wyrobów, opłat pobieranych przez jednostkę uprawnioną oraz sposobu ustalania wysokości opłat za te czynności (Dz.U. Nr 143 poz. 1003 z późn. zm.)
- rozporządzenie MSWiA z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2010 nr 85 poz. 553)
- rozporządzenie MSWiA z dnia 18 maja 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2018 poz. 1013)
- rozporządzenie MSWiA z dnia 31 października 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2022 poz. 2289)
Na stronie internetowej www.monit.straz.gov.pl dostępna jest aplikacja przeznaczona do zgłaszania uwag i propozycji zmian w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r.
Oznaczenia Operacyjne Pojazdów PSP
Cel i Struktura Oznaczeń
Oznaczenia operacyjne samochodów PSP mają podobne zadanie jak numery rejestracyjne na samochodach i mają za zadanie usprawnienie kierowania i prowadzenia działań ratowniczych poziomu interwencyjnego i taktycznego, poprzez przekazanie uczestnikom tych działań istotnych informacji o przynależności pojazdu (statku) do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryterium radiowym.
Od połowy 2002 roku samochody Państwowej Straży Pożarnej zostały oznakowane numerami operacyjnymi. Numer operacyjny jest umieszczany na samochodach straży pożarnych, oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym oraz na statkach pożarniczych. Numer operacyjny zawiera istotne fragmenty kryptonimu radiowego pojazdu i odnosi się do jednego i tylko jednego samochodu lub statku. Numer operacyjny lub numer na sprzęcie powinien mieć barwę kontrastującą z elementem lub nadwoziem, na którym został umieszczony.
Numer operacyjny ma format XXXzYY, gdzie poszczególne części mają następujące znaczenie:
Składniki Numeru Operacyjnego
Prefiks (XXX)
Prefiks (XXX) oznacza jednostkę organizacyjną, z której pochodzi pojazd.
Infiks (z) - Typ Pojazdu lub Sprzętu
Infiks (z) określa rodzaj pojazdu lub specjalistycznego sprzętu. Poniżej przedstawiono wykaz najważniejszych infiksów:
| Infiks (z) | Opis |
|---|---|
| 20 | Lekki gaśniczy |
| 21 | Lekki gaśniczy (pierwszy wyjazdowy) |
| 22-24 | Średni gaśniczy |
| 26-34 | Ciężki gaśniczy |
| 35-37 | Proszkowy |
| 38-39 | Cysterna wodna |
| 40-42 | Ratownictwa drogowego |
| 43-45 | Ratownictwa technicznego |
| 46-47 | Samochód oświetleniowy |
| 48 | Samochód dźwig |
| 49 | Ciężki ratownictwa drogowego |
| 50 | Przeciwgazowo-dymowy |
| 51-52 | Autodrabina |
| 53-54 | Autopodnośnik |
| 55-58 | Mikrobus, autobus |
| 59 | Ambulans |
| 60-65 | Ratownictwo chemiczno-ekologiczne |
| 71-79 | Pojazd specjalistycznej grupy (np. ratownictwa wodnego, wysokościowego) |
| 80 | Samochód wężowy |
| 81-89 | Pojazd kwatermistrzowski |
| 90-92 | Samochód operacyjny |
| 98-99 | Samochód dowodzenia i łączności |
| A ** | Agregaty (np. powietrzne, sprężarki, prądotwórcze, stacje uzdatniania wody, najaśnice) |
| B ** | Butle ciśnieniowe do gazów |
| C ** | Aparaty oddechowe |
| H ** | Sprzęt hydrauliczny, piły |
| K ** | Kontenery |
| Ł ** | Łodzie i pontony |
| M ** | Motopompy |
| N ** | Naczepy |
| P ** | Przyczepy (z wyposażeniem ratowniczym oraz ciągnione: motopompy, działka i agregaty) |
| R ** | Sprzęt medyczno-ratowniczy (nosze, sanie, zestawy ratownicze) |
| W ** | Działka i armatura wodna, węże pożarnicze |
| Z ** | Zapory, skokochrony, namioty |
Sufiks (YY)
Sufiks (YY) dotyczy tylko PSP i nie ma związku z pełnionymi przez pojazdy funkcjami w przypadku wozów Ochotniczej Straży Pożarnej.
Dodatkowe Oznaczenia Samochodów Gaśniczych
Dodatkowo samochody gaśnicze posiadają oznaczenie cyfrowe charakteryzujące pojemność zbiornika na wodę w metrach sześciennych oraz wydajność pompy w hektolitrach. Symbole oddzielone są znakiem /. Pierwsza liczba oznacza pojemność zbiornika w metrach sześciennych (tonach), a druga wydajność pompy w hektolitrach na minutę (hl/min) przy ciśnieniu roboczym 8 bar. I tak oznaczenie 2,7/26 oznacza zbiornik o pojemności 2,7 metra sześciennego i autopompę o wydajności 26 hektolitrów na minutę przy ciśnieniu roboczym 8 bar.
Przykłady Nowych Nabyć Pojazdów PSP
Nowy Ciężki Samochód Gaśniczy
Zakup nowego pojazdu to kolejny krok w stronę wzmacniania potencjału ratowniczego Państwowej Straży Pożarnej w Wielkopolsce. Pojazd marki VOLVO model VTC3R FM zabudowany został przez Przedsiębiorstwo Specjalistyczne „bocar” Sp. z o.o. z siedzibą w Korwinowie (woj. śląskie). Posiada napęd 4x4 i wyposażony został między innymi w zbiornik na wodę o pojemności 5000 litrów, zbiornik na środek pianotwórczy o pojemności 500 litrów i autopompę o wydajności 4700 l/min, wciągarkę linową, działko wodno-pianowe, linię szybkiego natarcia oraz maszt oświetleniowy. Szacunkowa wartość zakupu to 100 000,00 zł.
Nowy Samochód Rozpoznawczo-Ratowniczy
Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej m.st. Warszawy dysponuje nowym samochodem rozpoznawczo-ratowniczym. Pojazd to Mercedes Vito z napędem 4×4. Posiada silnik o mocy 174 kW i automatyczną skrzynię biegów. Samochód został przystosowany do służby pożarniczej przez firmę “BalticBus” ze Szczecina.
Wyposażenie pojazdu stanowi między innymi aparaty ochrony dróg oddechowych, aparaty ucieczkowe, kamery termowizyjne, urządzenia pomiarowe, tablice do monitorowania czasu pracy w AODO i dron z kamerą termowizyjną. Mercedes został zakupiony za kwotę 489 000,00 złotych. Zakup zrealizowano z dotacji miasta stołecznego Warszawy (482 193,04 zł) i dzięki środkom własnym Komendy Miejskiej PSP zgromadzonych w Funduszu Wsparcia (6806,96 zł). Pojazd będzie wykorzystywany przez funkcjonariuszy grupy operacyjnej warszawskiej komendy.
