Historia pożarnictwa w Polsce, podobnie jak historia całego kraju, była na przestrzeni lat burzliwa. Wraz z rozwojem techniki, dynamicznie postępował również rozwój sprzętu pożarniczego, w tym samochodów strażackich. Mielec, zarówno poprzez swoje jednostki straży pożarnej, jak i poprzez lokalny przemysł, odegrał swoją rolę w tym rozwoju. Niniejsza artykuł przedstawia historię i rodzaje samochodów strażackich, które były lub są związane z Mielcem, zarówno w aspekcie ich użytkowania, jak i produkcji komponentów.
Historia Pożarnictwa w Mielcu
Narodziny Ochotniczej Straży Pożarnej w Mielcu
Ochotnicza Straż Pożarna w Mielcu tworzona była w latach 1868 - 1873 z inicjatywy Rady Gminnej w Mielcu. W 1868 roku zakupiono sporą ilość podręcznego sprzętu przeciwpożarowego oraz powołano komisję ogniową. Rok później grupa mielczan założyła Towarzystwo Ochotniczej Straży Pożarnej w Mielcu. W tym okresie również ufundowano sztandar oraz wybudowano dom strażacki przy ul. J.
Mielec jako Centrum Produkcji Sprzętu Pożarniczego
Powojenna Produkcja Nadwozi
Po zakończeniu II wojny światowej w Mielcu pozostały urządzenia, których nie zdołał wywieźć okupant, a później wyzwoliciele ze Związku Radzieckiego, np. ciężkie prasy, przydatne do tłoczenia elementów składowych ciągników Ursus-C45. Wytwarzano też m.in. wagi, garnki oraz nadwozia pojazdów pożarniczych i autobusowe na importowanych podwoziach. Budowano różne modele samolotów i na przełomie lat 40. i 50. ubiegłego wieku fabryce nadano wspomnianą już nazwę "WSK", do której później dopisano "PZL-Mielec".
Wytwórnia Silników w Mielcu dla Pojazdów Pożarniczych
W Mielcu działała również Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego Mielec, która dostarczała kluczowe komponenty dla polskich samochodów pożarniczych. Przykładem są samochody zabudowane na podwoziu Jelcz P442 DS, które wyposażono w sześciocylindrowy rzędowy, wysokoprężny silnik SW 680/207/5 z doładowaniem osiągający moc 243 KM, wyprodukowany właśnie w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego Mielec.
Rodzaje Samochodów Strażackich Używanych w Mielcu
Charakterystyka i Klasyfikacja Polskich Pojazdów Pożarniczych
Samochód pożarniczy (wóz strażacki, beczkowóz) to specjalnie oznakowany i przygotowany pojazd używany przez straż pożarną lub inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych lub innych działaniach statutowych. W większości państw świata wozy strażackie malowane są na czerwono i są uprzywilejowane w ruchu drogowym. Samochody pożarnicze budowane są najczęściej na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. Mogą mieć wzmocnione zawieszenia, przystosowane do długotrwałego statycznego obciążenia.
Pojazd samochodowy straży pożarnej (z wyjątkiem pojazdu osobowego operacyjnego) powinien mieć barwę czerwieni sygnałowej, błotniki zaś i zderzaki - barwę białą. Dopuszcza się pojazd pożarniczy o barwie khaki, również w odniesieniu do błotników i zderzaków. Pojazdy strażackie są oznaczone w większości krajów uniwersalnym numerem umożliwiającym identyfikację wozu w czasie akcji. W Polsce oznaczenie takie nazywane jest numerem operacyjnym i składa się z trzech elementów: trzycyfrowego numeru (prefiks) określającego powiat oraz typ jednostki, jednoliterowego oznaczenia województwa oraz dwucyfrowego numeru pojazdu (sufiks), który w wypadku pojazdów PSP oznacza rodzaj pojazdu (lub jego typ) jak i przeznaczenie sprzętu.
Podstawowym wyposażeniem pożarniczym samochodu ratowniczo-gaśniczego jest: autopompa z urządzeniem odpowietrzającym, linia szybkiego natarcia, zbiornik wody, zbiornik środka pianotwórczego, dozownik środka pianotwórczego, działko wodno-pianowe (opcjonalnie), instalacja zraszaczowa (opcjonalnie). Wymienione elementy tworzą tzw. układ wodno-pianowy. Stosuje się również inne urządzenia dodatkowe, zamontowane na stałe, jak np. maszt oświetleniowy czy wciągarka.
Oznaczenia charakterystyki (tradycyjne) pojazdu stosowane w Polsce, zgodne są z normą PN-79/M-51300 (od roku 2000 zastąpiona przez PN-EN 1846-1), określają najważniejsze cechy pojazdu w następującej kolejności: typ pojazdu, klasę wagową, typ i wyposażenie pojazdu specjalnego lub wyposażenie pojazdu gaśniczego. Po grupie liter występuje grupa cyfr oznaczających: pierwsza pojemność zbiornika w metrach sześciennych, druga wydajność autopompy w hl/min, druga wydajność motopompy w hl/min.
Nowoczesne Wyposażenie PSP Mielec
Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie, dzięki dofinansowaniu z Regionalnego Programu Operacyjnego województwa podkarpackiego na lata 2007-2013, zakupiła cztery samochody ratowniczo-gaśnicze, które trafiły między innymi do komendy PSP w Mielcu. Jednym z nich jest pojazd zabudowany przez firmę Wawrzaszek - Inżynieria Samochodów Specjalnych na podwoziu Renault D14 4×2. Posiada on zbiornik wody o pojemności 2700 litrów, zbiornik środka pianotwórczego 270 litrów oraz autopompę o wydajności 2500 litrów na minutę. Na wyposażeniu posiada m.in. zestaw ratownictwa technicznego firmy Lukas.
Typowe Samochody Gaśnicze w Polskiej Straży Pożarnej (przykłady potencjalnie używanych w Mielcu)
Przez wiele lat podstawowe wyposażenie jednostek zawodowych straży pożarnych w Polsce stanowiły samochody pożarnicze zabudowane przez zakłady Jelcz na różnych podwoziach samochodów ciężarowych, m.in. Star, Mercedes-Benz, Lublin II. Autor tekstu uczył się rzemiosła strażackiego na dwóch podstawowych samochodach produkowanych przez Zakłady Samochodowe „Jelcz” SA Zasada Group, tj. średnim samochodzie gaśniczym zabudowanym na podwoziu Star 244 (występującego pod oznaczeniem fabrycznym 005, a nazywanym potocznie przez strażaków „colą”) oraz ciężkim samochodzie gaśniczym zabudowanym na podwoziu Jelcz 315 model 004, który był nazywany „Jelczem”. Są to typy pojazdów, które z dużym prawdopodobieństwem były lub są używane także przez strażaków w Mielcu.
Lekkie Samochody Gaśnicze (np. Żuk A-15M/B/C - GLM-8)
Lekki samochód gaśniczy wodno-pianowy Żuk A-15M/B/C - GLM-8 produkowany był od 1973 roku przez lubelską FSC. Powstawały egzemplarze z dwoma rodzajami silników na rynek krajowy i na eksport. Modernizacją przeprowadzoną w roku 1975 było zastosowanie silnika S-21 w wersji przeznaczonej na rynek krajowy (dotychczas silnik ten montowano wyłącznie w egzemplarzach eksportowych). Zmodernizowany pojazd otrzymał oznaczenie A-15B. W 1978 roku pojazd wyposażono w nowoczesne węże torlenowe, trzykrotnie lżejsze i mniejsze objętościowo od stosowanych wcześniej węży gumowanych. Tą wersję samochodu oznaczano jako A-15C.
Średnie Samochody Gaśnicze (np. Jelcz 005 / Star 244)
W 1975 roku z linii produkcyjnych Jelczańskich Zakładów Samochodowych zjechały pierwsze nowoczesne średnie samochody gaśnicze wodno-pianowe na podwoziu Star 244 o oznaczeniu GBA 2,5/16 model 005 ze zbiornikiem wody o pojemności 2500 dm³, środka pianotwórczego o pojemności 250 dm³ i wydajności autopompy 1600 dm³/min. Napęd podwozia zapewniał silnik wysokoprężny Star typ 359 o mocy 110 kW (150 KM). Szkielet zabudowy wykonano z profili stalowych, poszycie zewnętrzne z blachy stalowej przyspawanej do szkieletu. Samochód ten jako pierwszy krajowy średni samochód gaśniczy miał wszystkie skrytki na sprzęt zamykane żaluzjami z profili aluminiowych. Od roku 1987 w samochodzie zlikwidowano zamocowane na dachu działko wodno-pianowe o wydajności 1600 dm³/min, przyjmując argumentację strażaków, że 2500 dm³ wody w zbiorniku to za mało do właściwego wykorzystania działka o tak wysokich parametrach technicznych. W połowie lat 80. XX w. Jelcz wprowadził do produkcji model występujący pod oznaczeniem 008, przeznaczony dla straży ochotniczych, różniący się od modelu 005 brakiem autopompy.
Ciężkie Samochody Gaśnicze (np. Jelcz 004 / Jelcz 315 MS)
Jednostki zawodowych straży pożarnych terenowych i zakładowych do połowy lat 70. XX w. nie miały w swoim wyposażeniu żadnych ciężkich samochodów gaśniczych. Tym pierwszym polskim ciężkim samochodem gaśniczym był pojazd występujący pod oznaczeniem GCBA 6/32 typ 004 zabudowany na podwoziu samochodu ciężarowego Jelcz 315 MS. Jego kabina była przystosowana do przewozu 4 osób. Silnik miał moc nominalną 179 kW (243 KM) przy 2200 obr/min. Nadwozie wykonano z blachy stalowej. W ścianach bocznych w przedniej części nadwozia umieszczono po dwie skrytki zamykane brezentowymi zasłonami. W skrytce z prawej strony zabudowano tablicę sterowniczą autopompy i zwijadło szybkiego natarcia. W lewej skrytce znajdowały się węże tłoczne. W dolnej części nadwozia umieszczono skrytki do przewożenia węży ssawnych. W tylnej części nadwozia znajdowały się drabinki: wysuwana do wejścia na pomost tylny oraz stała do wejścia na pomost górny. Pod górnym tylnym pomostem z prawej i lewej strony umieszczono skrytki przeznaczone do przewozu sprzętu pożarniczego. Wewnątrz zbiornika wodnego umieszczono zbiornik na środek pianotwórczy o pojemności 600 dm³, wykonany z żywic poliamidowych wzmocnionych włóknem szklanym. W środkowej części samochodu została zamontowana autopompa typu A32/8 o wydajności 3200 dm³/min przy ciśnieniu 8 bar. W latach 1974-1979 wyprodukowano łącznie ok. 600 egzemplarzy samochodów Jelcz 004 - GCBA 6/32.
Strażacy z Państwowej Straży Pożarnej interweniowali w centrum Mielca
tags: #samochody #strazackie #mielec