Samochody Strażackie i System Ich Oznakowania

Samochód strażacki to niezwykle ważny element wyposażenia każdej jednostki ochrony przeciwpożarowej, zarówno państwowej, jak i ochotniczej. Pojazdy te nie tylko dowożą strażaków do celu, ale stanowią również mobilne centrum narzędziowe, niezbędne podczas akcji ratunkowej. Bez nich jednostka nie mogłaby funkcjonować w pełni efektywnie.

W ostatnich latach na polskich drogach pojawia się coraz więcej nowych modeli, co dotyczy zarówno jednostek Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Polski rynek samochodów pożarniczych jest znaczący, a krajowe jednostki dysponują profesjonalnym sprzętem. Przykładem popularnego modelu w Polsce jest Renault Kerax 430.19, typowy pojazd dla PSP. Samochód tego typu posiada silnik o mocy 430 koni mechanicznych i pojemności przekraczającej 10 litrów sześciennych. Moc silnika nie służy do osiągania zawrotnych prędkości, które są ograniczone przez producenta do wartości poniżej 100 km/h. Pojazdy te często wyposażone są w żurawie, świetnie sprawdzające się podczas akcji. Co ciekawe, niektóre modele, takie jak wspomniany Kerax, nie posiadają zbiornika z wodą, co oznacza, że na akcję muszą wyruszyć w parze z pojazdem posiadającym taki zbiornik. Zaoszczędzone w ten sposób miejsce można wykorzystać na niezbędne narzędzia ratownicze, przechowywane na dedykowanych półkach.

Numer Operacyjny - Klucz do Identyfikacji

W większości krajów pojazdy ratunkowe posiadają uniwersalne oznaczenia, często nazywane numerem operacyjnym. Dzięki niemu bardzo łatwo zidentyfikować daną jednostkę podczas akcji. W Polsce sposób oznaczania pojazdów ratunkowych określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.

Numery operacyjne, podobnie jak numery rejestracyjne, mają za zadanie usprawnienie kierowania i prowadzenia działań ratowniczych na poziomie interwencyjnym i taktycznym. Przekazują one uczestnikom działań istotne informacje o przynależności pojazdu do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryterium radiowym. Numer operacyjny zawiera istotne fragmenty kryptonimu radiowego pojazdu i odnosi się do jednego i tylko jednego samochodu lub statku pożarniczego. Numer operacyjny lub numer na sprzęcie powinien mieć barwę kontrastującą z elementem lub nadwoziem, na którym został umieszczony.

Struktura Numeru Operacyjnego (XXX-z-YY)

Od połowy 2002 roku samochody Państwowej Straży Pożarnej zostały oznakowane numerami operacyjnymi w formacie XXXzYY (gdzie XXX to prefiks, z to infiks, a YY to sufiks), np. 301-D-21, 405-E-25, 501-D-53. Numer ten składa się z trzech elementów:

• XXX (prefiks): Trzycyfrowy numer, który określa jednostkę organizacyjną, z której pochodzi pojazd, a także z jakiego powiatu pochodzi.
• z (infiks): Jedna litera, która określa województwo.
• YY (sufiks): Dwucyfrowy numer pojazdu, który w przypadku jednostek państwowych (PSP) mówi nam o rodzaju i przeznaczeniu pojazdu. W przypadku wozów Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) sufiks nie ma związku z pełnionymi przez te pojazdy funkcjami, dotyczy tylko PSP.

Tego typu oznaczenia pozwalają odpowiednio dysponować sprzęt jednostkom straży pożarnej. Dodatkowo jest to również ułatwienie, gdy w jednej akcji bierze udział więcej niż jedna jednostka. Wtedy można zidentyfikować siły, które znajdują się już na miejscu i w odpowiedni sposób uzupełnić je, wysyłając do danego miejsca kilka rodzajów pojazdów.

Znaczenie sufiksów numerycznych (YY) w numeracji operacyjnej PSP

Sufiks YY dla pojazdów PSP szczegółowo określa ich rodzaj i przeznaczenie:

Znaczenie sufiksów literowych (XX-Litera **) dla sprzętu PSP

Oprócz numerycznych sufiksów YY, w systemie oznaczeń występują również sufiksy literowe, które wskazują na rodzaj sprzętu lub wyposażenia transportowanego przez pojazd lub będącego jego częścią:

Oznaczenia Taktyczne Pojazdów Strażackich

Aby usprawnić komunikację między ratownikami prowadzącymi działania a stanowiskiem kierowania, strażacy posługują się specyficznym językiem oznaczającym konkretne pojazdy bojowe. Oznakowanie to składa się z ciągu liter i cyfr, z których każda ma swoje znaczenie. Do najczęściej spotykanych zaliczamy GBA, GCBA, SD, SRd, SRt. Dodatkowo samochody gaśnicze posiadają oznaczenie cyfrowe charakteryzujące pojemność zbiornika na wodę w metrach sześciennych oraz wydajność pompy w hektolitrach, oddzielone znakiem „/”.

• Pierwsza liczba: oznacza pojemność zbiornika na wodę w metrach sześciennych (tonach).
• Druga liczba: wydajność pompy w hektolitrach na minutę (hl/min) przy ciśnieniu roboczym 8 bar.

I tak oznaczenie 2,7/26 oznacza zbiornik o pojemności 2,7 metra sześciennego i autopompę o wydajności 26 hektolitrów na minutę przy ciśnieniu roboczym 8 bar. Podobnie, 2,5/20 to zbiornik o pojemności 2,5 metra sześciennego i autopompa o wydajności 20 hektolitrów na minutę przy ciśnieniu roboczym 8 bar.

Przykładowe oznaczenia taktyczne:

• GCBA 5/24: Samochód gaśniczy, ciężki, z autopompą o wydajności 2400 l/min (24 hl/min) oraz zbiornikiem wodnym o pojemności 5000 litrów (5 m³). Każdy samochód ze zbiornikiem na wodę posiada także zbiornik na środek pianotwórczy, który przeważnie stanowi 10% pojemności zbiornika głównego - w tym przypadku pojemność zbiornika na środek pianotwórczy wynosi 500 litrów.
• SLRt: Samochód specjalny, lekki, ratownictwa technicznego.
• GLBARt 1/1: Samochód gaśniczy, lekki, z autopompą o wydajności 1000 l/min (10 hl/min) oraz zbiornikiem wodnym pojemności 1000 litrów (1 m³), posiadający sprzęt do działań z zakresu ratownictwa technicznego.
• SH-18: Samochód specjalny, podnośnik hydrauliczny o maksymalnej wysokości wysięgu 18 metrów.
• Pr: Samochód ze zbiornikiem z proszkiem gaśniczym.
• Sn: Samochód gaśniczy z instalacją śniegową.

Klasyfikacja Samochodów Pożarniczych według Norm

Podział samochodów pożarniczych regulowany jest przez polskie i europejskie normy, które określają ich klasy i kategorie w zależności od przeznaczenia, masy i zdolności terenowych.

Polska Norma PN-79/M-51300 (obowiązywała od 1974 do 2004 roku)

Zgodnie z tą normą samochody pożarnicze dzielono według:

• Typów samochodów:
  • G - gaśniczy
  • S - specjalny
• Wagi samochodu:
  • L - lekki (do 3,5 tony masy własnej)
  • M - średni (od 3,5 tony do 12 ton masy własnej)
  • C - ciężki (od 12 ton masy własnej)
• Rodzajów samochodów gaśniczych (G):
  • ze zbiornikiem na wodę (pojemność podaje się w m³)
  • z autopompą (A) (wydajność podaje się w m³ na minutę)
  • z motopompą (M) (wydajność podaje się w m³ na minutę)
  • proszkowy (Pr) (masę proszku podaje się w kilogramach)
  • śniegowy (Sn)
• Rodzajów samochodów specjalnych (S):
  • Rt - ratownictwa technicznego
  • Rd - ratownictwa drogowego
  • Rchem - ratownictwa chemicznego
  • Rekol - ratownictwa ekologicznego
  • Rwod - ratownictwa wodno-nurkowego
  • Rmed - ratownictwa medycznego (także Ambulans)
  • Rwys - ratownictwa wysokościowego
  • D - autodrabina (wysięg maksymalny podawany w metrach)
  • H - podnośnik hydrauliczny (wysięg maksymalny podawany w metrach)
  • Dz - dźwig (maksymalny udźwig podawany jest w tonach)
  • W - wężowy (do przewozu odcinków, głównie W-110, długość odcinków podawana w metrach)
  • Kn - kontenerowy (do przewozu kontenerów)
  • Kw - kwatermistrzowski
  • On - oświetleniowy
  • Op - operacyjny
  • Rr - ratowniczo-rozpoznawczy
  • DiŁ - dowodzenia i łączności
  • Pgaz-pdym - służący do przewozu aparatów ochrony dróg oddechowych
  • Pr - poszukiwawczo-ratowniczy (należący do Specjalistycznych Grup Poszukiwawczo-Ratowniczych)

Europejska Norma PN-EN 1846-2:2001 (obowiązuje od 14 października 2004 roku)

Obecnie obowiązująca norma PN-EN 1846-2:2001 określa kryteria do charakteryzowania samochodów pożarniczych, ustalając klasy i kategorie w zależności od przeznaczenia i masy pojazdu.

Klasy pojazdów samochodowych (w zależności od masy):

• Lekka (L): masa nie mniejsza niż 2 tony i nie większa/równa 7,5 tony.
• Średnia (M): masa nie mniejsza niż 7,5 tony i nie większa/równa 14 ton.
• Ciężka (S): masa większa niż 14 ton.

Kategorie pojazdów samochodowych (w zależności od zdolności do poruszania się na określonych nawierzchniach):

• Kategoria 1 - Drogowe (Miejskie): Przeznaczone do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni.
• Kategoria 2 - Uterenowione: Zdolne do poruszania się po wszystkich drogach o twardej nawierzchni i w ograniczonym zakresie poza tymi drogami.
• Kategoria 3 - Terenowe: Zdolne do poruszania się po wszystkich drogach i bezdrożach.

Grupy pojazdów (w zależności od zastosowania):

1. Samochody ratowniczo-gaśnicze:
   • Samochody pożarnicze wyposażone w pompę pożarniczą i zazwyczaj w zbiornik na wodę, a także w inny sprzęt używany podczas akcji ratowniczo-gaśniczej.
   • Samochody pożarnicze ze specjalnym sprzętem, z dodatkowymi specjalnymi środkami gaśniczymi lub bez nich.
2. Samochody z drabiną mechaniczną i/lub podnośnikiem hydraulicznym:
   • Drabina mechaniczna: Wysuwana konstrukcja z przęsłami w kształcie drabiny, z koszem lub bez kosza ratowniczego, zamontowana obrotowo na podstawie.
   • Podnośnik hydrauliczny: Składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu, lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny. Urządzenie jest montowane obrotowo na podstawie.
3. Samochody ratownictwa technicznego: Samochody pożarnicze z wyposażeniem umożliwiającym prowadzenie akcji ratowniczych, m.in. poszukiwania i ratowania osób, usuwania skutków wypadków (drogowych, lotniczych, kolejowych), awaryjnego odblokowywania wejść, ratowania zwierząt.
4. Samochody ratownictwa medycznego: Pojazdy samochodowe obsługiwane przez strażaków i przeznaczone do opieki nad pacjentami oraz ich transportu. Mogą być wyposażone w inne urządzenia związane ze specyficznymi warunkami działania straży pożarnej.
5. Samochody sprzętowe ratownictwa chemicznego: Samochody pożarnicze wyposażone w środki ochrony indywidualnej i sprzęt do ograniczania szkód w środowisku naturalnym, np. w wypadkach z niebezpiecznymi środkami chemicznymi, substancjami radioaktywnymi, zagrożeniami biologicznymi czy przy wypompowywaniu substancji.
6. Samochody dowodzenia: Samochody pożarnicze wyposażone w środki łączności i sprzęt do kierowania akcją.
7. Samochody do przewozu osób: Samochody pożarnicze przystosowane do transportu strażaków i ich osobistego wyposażenia.
8. Samochody zaopatrzeniowe: Samochody pożarnicze przystosowane do przewozu sprzętu lub środków gaśniczych w celu zaopatrywania jednostek będących w akcji.
9. Samochody specjalne nośniki kontenerowe: Np. S-3-3, oznaczające specjalny samochód nośnik kontenerowy klasy ciężkiej (S), kategorii terenowej (3), z trzema miejscami dla załogi w kabinie.

tags: #samochody #strazackie #oz #najasnicami