Sposób strażacki: definicja i zastosowanie

Sposób strażacki, znany również jako chwyt strażacki, to tradycyjna technika przenoszenia poszkodowanych, która historycznie była szeroko stosowana przez strażaków podczas ewakuacji z płonących budynków. Chociaż obecnie w sytuacjach pożarowych zalecane są inne, nowocześniejsze metody, chwyt strażacki nadal znajduje zastosowanie w ewakuacji poszkodowanych poza kontekstem pożarnictwa, nawet na znaczne odległości.

Podstawową wadą tej techniki jest jej wymagający charakter - wymaga od ratownika użycia dużej siły i stanowi znaczące obciążenie dla kręgosłupa. Polega ona na podniesieniu poszkodowanego i przeniesieniu go na barkach w bezpieczne miejsce. Technika wykonania obejmuje następujące kroki: jedną ręką chwyta się przegub dłoni poszkodowanego, a drugą ręką chwyta się go pod nogami, jednocześnie zaczepiając ją o kolano poszkodowanego, po czym przerzuca się go przez ramię.

Podstawowe pojęcia i definicje w pracy strażaka

Poniżej przedstawiono wybrane terminy związane z pracą w straży pożarnej, które pomagają zrozumieć specyfikę działań ratowniczo-gaśniczych:

• ADHEZJA - zjawisko przylegania cieczy do powierzchni ciała stałego.
• ADSORBENT - substancja stała o właściwościach chłonnych, na której powierzchni zachodzi proces absorpcji.
• AEROZOL - zawiesina w gazie bardzo drobnych cząstek, praktycznie nieopadających pod wpływem ciążenia.
• ALARM FAŁSZYWY W DOBREJ WIERZE - sytuacja, gdy zgłaszający zaobserwował symptomy zagrożenia (np. dymy, pary, zapachy), ale po przybyciu na miejsce zagrożenie samoistnie zakończyło się bez możliwości ustalenia przyczyny czy miejsca zdarzenia.
• BLEVE - w dosłownym tłumaczeniu oznacza wybuch par wrzących cieczy (Boiling Liquids Expanding Vapours Explosions).
• CIŚNIENIE DYSPOZYCYJNE - ciśnienie przewidziane do pokonania oporów przepływu wody w linii tłocznej między motopompami ustawionymi szeregowo w systemie dostarczania wody na duże odległości przez przetłaczanie.
• DEKONTAMINACJA WSTĘPNA - realizowana bezpośrednio po zakończeniu działań, najczęściej na terenie akcji.
• DEKONTAMINACJA WŁAŚCIWA - prowadzona poza terenem akcji, w strażnicy lub specjalnie wyznaczonym miejscu.
• DOWÓDCA ZMIANY - ratownik wyznaczony do kierowania zmianą służbową.
• DYM - substancja chemiczna powstała wskutek rozkładu termicznego materiału palnego, występująca w powietrzu w postaci aerozoli drobnych cząsteczek ciał stałych, pary wodnej, sadzy, par cieczy palnych i gazów pożarowych.
• DYSLOKACJA - rozmieszczenie jednostek straży pożarnej w rejonach działania, rejonie koncentracji, rozmieszczenie stanowisk gaśniczych itp.
• DYSPERSYJNOŚĆ PIANY - właściwość charakteryzująca stopień rozdrobnienia pęcherzyków piany gaśniczej.
• DYSPONOWANIE - stawianie w stan gotowości bojowej i kierowanie do działań jednostek ochrony przeciwpożarowej.
• EKSHAUSTOR - ssawa, wentylator wysysający powietrze zanieczyszczone, gazy, pyły lub dymy ze zbiornika, pomieszczenia itp.
• EMULGACJA - zjawisko polegające na wymieszaniu się cieczy z wodą.
• EMULSJA - stabilny stan rozproszenia jednej cieczy w innej.
• FALA PODMUCHU - sferyczny obszar silnie sprężonego powietrza, rozprzestrzeniający się z olbrzymią prędkością we wszystkich kierunkach od środka wybuchu.
• FALA UDERZENIOWA - czynnik rażący wybuchu, rozprzestrzeniający się z prędkością naddźwiękową.
• FILAR - pionowa podpora wszelkich konstrukcji budowlanych.
• GAZY TECHNICZNE - gazy wytwarzane i używane na dużą skalę, przechowywane w stanie skroplonym lub sprężonym w stalowych butlach pod wysokim ciśnieniem.
• GEOMETRYCZNA GŁĘBOKOŚĆ SSANIA - różnica poziomów między lustrem wody w punkcie czerpania a osią pompy.
• GŁĘBOKOŚĆ DZIAŁANIA GAŚNICZEGO - odległość od czoła pożaru, skrzydeł pożaru lub tyłu pożaru linii stanowisk gaśniczych w głąb terenu powierzchni pożaru, ograniczona m.in. długością rzutu prądu środka gaśniczego.
• GŁÓWNY WYŁĄCZNIK PRĄDU - urządzenie przeznaczone do wyłączania w budynku spod napięcia całej instalacji na wszystkich biegunach.
• HERMETYZACJA - zapobieganie przedostawaniu się do pomieszczeń pracy szkodliwych gazów, par, pyłów.
• LAKMUS - barwnik stosowany w chemii jako wskaźnik kwasowości roztworów wodnych.
• LEPKOŚĆ - własność płynów charakteryzująca się stopniem ich płynności i przyczepności do różnych ciał podczas ruchu jednych warstw względem drugich.
• LNG (Liquefied Natural Gas) - skroplony gaz naturalny, którego głównym składnikiem jest zwykle metan.
• LPG (Liquefied Petroleum Gas) - skroplony gaz petrochemiczny.
• ŁUK ELEKTRYCZNY - zjawisko przepływu prądu elektrycznego wskutek przebicia warstwy zjonizowanego powietrza lub gazu między częściami urządzeń elektrycznych będących pod napięciem.
• OGNIE ŻGĄCE - języki ognia powstające w fazie pośredniej między spalaniem a wybuchem, często w zamkniętych pomieszczeniach z ograniczonym dostępem tlenu.
• OLEJ (rozlewy olejowe) - surowa ropa naftowa, dowolny produkt jej przerobu (z wyjątkiem chemikaliów), a także odpady zawierające ropę lub jej produkty.
• PRZECIWOGIEŃ - gaszenie pożarów przestrzennych lasów, upraw itp.
• REAKCJA EGZOTERMICZNA - przemiana fizyczna lub chemiczna, w której energia oddawana jest przez reagenty do otoczenia.
• ROZPOZNANIE BOJEM - forma rozpoznania polegająca na zbieraniu informacji z równoczesnym prowadzeniem działań.
• SKRZYDŁA POŻARU - linie boczne ograniczające teren pożaru.
• SPALANIE CAŁKOWITE - reakcja łączenia substancji palnej z tlenem, podczas której produkty nie ulegają dalszemu spalaniu.
• ŚRODEK POWIERZCHNIOWO CZYNNY - substancja dodawana do cieczy w celu polepszenia jej zdolności zwilżającej.
• TRWAŁOŚĆ PIANY - zdolność piany do zachowania swoich właściwości, jakie uzyskała w momencie wytworzenia.
• ZARZEWIE OGNIA - żarzące się węgle, żar, iskry, żagwie itp.

Rola i obowiązki strażaka

Strażak zajmuje się gaszeniem wszelkiego rodzaju pożarów oraz rozwiązywaniem sytuacji, które potencjalnie wiążą się z ryzykiem pożarowym. Uczestniczy on również w rozmaitych akcjach ratunkowych. Podstawowym celem pracy strażaka jest wykonywanie czynności ratowniczo-gaśniczych podczas różnego rodzaju zdarzeń wymagających interwencji: pożarów, katastrof budowlanych i chemicznych, wypadków komunikacyjnych i innych sytuacji niosących zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.Praca w tym zawodzie wymaga specjalnego szkolenia pożarniczego, przeprowadzane po ustaleniu predyspozycji kandydata w jednostce straży pożarnej. Możliwe jest również ukończenie szkoły aspiranckiej, aby uzyskać tytuł technika pożarnictwa.Zawód strażaka jest zawodem o bardzo wysokim ryzyku zawodowym. Wymaga on od osób zatrudnionych zdolności do błyskawicznego podejmowania decyzji - podczas akcji liczą się już nie minuty, tylko sekundy. Niezbędna jest również odwaga i umiejętność podporządkowania się dowódcy.

Zagrożenia związane z pracą strażaka

Strażacy zazwyczaj pracują w szkodliwych i gwałtownie zmieniających się warunkach, narażeni na różnorodne czynniki ryzyka: zawalające się konstrukcje, spadający gruz, gazy, toksyczne pyły, atmosferę ubogą w tlen i inne niebezpieczne substancje. Są narażeni na urazy związane z wypadkami komunikacyjnymi, katastrofami przemysłowymi czy powodziami.Strażacy często wykonują czynności związane z dużym wysiłkiem fizycznym, takie jak dźwiganie ciężkich przedmiotów w wysokiej temperaturze otoczenia, często w odzieży ochronnej. Może to prowadzić do wyczerpania organizmu, urazów z przeciążenia oraz chorób układu krążenia. Praca pod ciągłą groźbą niebezpieczeństwa, przez wiele godzin, często w systemie pracy dyżurowej, stanowi źródło stresu i problemów osobistych i rodzinnych. Tragiczne zdarzenia związane z akcjami ratowniczymi mogą wywoływać stres pourazowy.

Działania ratownicze w przypadku wypadków drogowych

Kwestia priorytetów ewakuacji w przypadku wypadków drogowych, szczególnie gdy w pojeździe znajduje się więcej poszkodowanych, jest złożona. Kluczowe jest ustalenie, czy osoby nieuwięzione mogą zostać ewakuowane w trakcie przygotowania do działań przy osobie uwięzionej.

Podczas wykonywania dostępu przy użyciu narzędzi do struktury pojazdu, optymalna jest sytuacja, gdy w środku znajduje się jak najmniej osób. Jeśli osoby nie są uwięzione, można je ewakuować w czasie, gdy przygotowywany jest pojazd i sprzęt do wykonania dostępu. Stabilizacja pojazdu, odłączenie akumulatora i inne czynności przygotowawcze mogą zająć czas, który można wykorzystać na ewakuację pozostałych poszkodowanych.

Jednakże, definicja osoby "uwięzionej" w pojeździe nie zawsze jest jednoznaczna. Często osoba uznawana jest za uwięzioną, gdy nie można otworzyć drzwi pojazdu bez ingerencji sprzętem. W takich sytuacjach, nawet jeśli osoba nie jest fizycznie przygnieciona, może wymagać specjalistycznej ewakuacji.

W przypadku wielu poszkodowanych, kluczowe jest przeprowadzenie segregacji medycznej (triage) i wyznaczenie priorytetów ewakuacyjnych. Jeśli istnieje poszkodowany z priorytetem ewakuacyjnym, należy skupić się na jego ewakuacji. Jeśli przy okazji, bez zbędnej zwłoki, można ewakuować kogoś o niższym priorytecie, nie stanowi to problemu. Jednakże, jeśli czynności związane z wykonaniem dostępu i ewakuacją najciężej poszkodowanego zagrażają pozostałym, oni również mogą otrzymać status wymagający pilnej ewakuacji.

Ważne jest, aby ewakuacja była przeprowadzana w sposób najprostszy i najszybszy, minimalizując ryzyko. Jeśli założenie odpowiedniego sprzętu, np. KED (kołnierz ortopedyczny), nie opóźnia ewakuacji, powinno być wykonane. W wielu przypadkach, stan poszkodowanego wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i ewakuacji, nawet jeśli inne osoby w pojeździe są w dobrym stanie. Decyzja o priorytecie ewakuacji powinna być podejmowana przez dowódcę akcji, uwzględniając wszystkie dostępne informacje i czynniki ryzyka.

Formy i definicje działań gaśniczych

Poniżej przedstawiono formy i definicje działań gaśniczych prowadzonych przez straże pożarne, zaktualizowane pod kątem obecnych możliwości technicznych i taktycznych:

NATARCIE

Jest to pierwsza i główna forma prowadzenia działań gaśniczych, polegająca na podawaniu środka gaśniczego lub/i stosowaniu sprzętu pożarniczego na pożar w celu przerwania procesu spalania.

Rodzaje natarcia:

• Natarcie bezpośrednie: Środek gaśniczy jest podawany bezpośrednio na palące się powierzchnie.
• Natarcie pośrednie: Polega na oddziaływaniu środkami gaśniczymi na dym pożarowy, wytwarzanie pary lub wypieranie tlenu.

Podział natarcia ze względu na lokalizację:

• Natarcie zewnętrzne: Prowadzone z zewnątrz obiektu lub pojazdu, ze względu na warunki pożarowe uniemożliwiające działanie wewnątrz, lub jako przygotowanie do natarcia wewnętrznego.
• Natarcie wewnętrzne: Prowadzone z wnętrza obiektu lub pojazdu.

tags: #sposob #strazacki #kiedy