Informacje o Sprzęcie Przeciwpożarowym

Czym jest sprzęt przeciwpożarowy?

Urządzenia przeciwpożarowe to wszystkie przyrządy, których celem jest zapobieganie powstaniu pożaru, jego wykrywanie, a także zwalczanie przyczyn i ich skutków. Mogą one mieć charakter stały lub półstały, być uruchamiane samoczynnie lub ręcznie.

Pełną definicję takich urządzeń, ich dokładne wyliczenie, a także szczegółowe zasady użytkowania odnajdujemy w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, obiektów budowlanych i terenów.

Wspomniane rozporządzenie wymienia wiele rodzajów tego typu urządzeń, wśród których znajdują się wszelkiego rodzaju urządzenia gaśnicze czy też inertyzujące (inertyzacja to celowe zmniejszanie stężenia tlenu w powietrzu za pomocą gazu obojętnego). Zaliczamy do nich także sygnalizację przeciwpożarową (w szczególności dźwiękową) oraz hydranty różnego rodzaju wraz z zaworami hydrantowymi i pompami. Ponadto w skład tych urządzeń wchodzą drzwi przeciwpożarowe, różnego rodzaju kurtyny dymowe, a także bramy i inne zamknięcia mające odciąć źródło pożaru.

Wymogi dotyczące sprzętu przeciwpożarowego

Sprzęt przeciwpożarowy musi być wykonany zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Dodatkowo konieczne jest przeprowadzenie niezbędnych prób, badań i testów, których celem jest potwierdzenie, że takie urządzenie przeciwpożarowe może być dopuszczone do pracy.

W zależności od urządzenia, różne instytucje są za to odpowiedzialne. Przykładowo, Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej (CNBOP) bada gaśnice, systemy sygnalizacji pożaru, systemy oddymiania, hydranty czy węże strażackie. Natomiast Instytut Techniki Budowlanej (ITB) prowadzi badania drzwi przeciwpożarowych, bram, klap dymowych i innych materiałów przeciwpożarowych, które są wykorzystywane w budownictwie. Istnieją również zagraniczne notyfikowane laboratoria, wydające certyfikaty obowiązujące w całej Europie (tzw. Europejska Aprobata Techniczna).

Utrzymanie i odpowiedzialność za sprzęt przeciwpożarowy

Żadne urządzenie przeciwpożarowe, niezależnie od jego rodzaju, nie jest ważne dożywotnio. Regularne przeglądy techniczne i prace konserwacyjne są niezbędne, aby upewnić się, że każde urządzenie ppoż jest sprawne i gotowe do użycia w razie potrzeby.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, przeglądy urządzeń przeciwpożarowych powinny odbywać się nie rzadziej niż raz w roku. Jednak kluczowe są tutaj zalecenia producenta. Jeśli producent danego urządzenia (np. gaśnicy lub urządzenia inertyzującego) sugeruje częstsze przeglądy, należy się do nich stosować.

W każdym budynku to jego właściciel, zarządca lub użytkownicy są zobowiązani do tego, by brać odpowiedzialność za wszelkie urządzenia i zabezpieczenia przeciwpożarowe. Poprzez tę odpowiedzialność rozumiemy utrzymywanie ich w należytej sprawności technicznej oraz funkcjonalności, ale również wyposażenie pomieszczeń bądź terenów w niezbędne urządzenia, wyłączniki prądu i instrukcje przeciwpożarowe zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi. Usytuowanie i oznakowanie tych urządzeń również znajduje się w szczegółowych przepisach w tym zakresie.

W przypadku zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (w blokach) projekty muszą obejmować zabezpieczenia przeciwpożarowe - hydranty (zarówno w garażach podziemnych, jak i zewnętrzne), czujniki CO czy gaśnice w garażach. Za utrzymanie techniczne tych zabezpieczeń odpowiada tam spółdzielnia lub zarządca danej nieruchomości.

W celu sumiennego wypełnienia obowiązków w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, kluczowe jest zaopatrzenie się w podstawowy sprzęt przeciwpożarowy. Podczas zaprószenia ognia, właściwie dobrana i sprawna gaśnica może uratować życie i dobytek. Ważne jest, aby wybierać asortyment od zaufanego dostawcy, z długą datą ważności oraz spełniający wszelkie normy bezpieczeństwa.

System Sygnalizacji Pożaru (SSP)

Przeznaczenie i rola SSP

Podstawowym zadaniem Systemu Sygnalizacji Pożaru (SSP) jest szybkie i bezbłędne wykrycie powstającego pożaru, zanim się on rozwinie i osiągnie rozmiary trudne do opanowania. Szybkie wykrycie źródła pożaru daje więcej czasu na przeprowadzenie ewakuacji budynku i na skuteczną ochronę zgromadzonych w nim dóbr. System SSP jest jednym z podstawowych systemów bezpieczeństwa w obiektach.

Z tego powodu nie może być integrowany z innymi systemami ani na płaszczyźnie sprzętowej, ani na płaszczyźnie mediów komunikacyjnych. Jedyną możliwą płaszczyzną integracji z innymi systemami bezpieczeństwa jest poziom oprogramowania.

Podstawa prawna i obiekty wymagające SSP

Podstawą prawną regulującą, w jakich obiektach powinien znajdować się system sygnalizacji pożaru, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

Stosowanie systemu sygnalizacji pożarowej wymagane jest w:

• budynkach handlowych lub wystawowych:
  • jednokondygnacyjnych o powierzchni strefy pożarowej powyżej 5000 m²;
  • wielokondygnacyjnych o powierzchni strefy pożarowej powyżej 2500 m²;
• teatrach o liczbie miejsc powyżej 300;
• kinach o liczbie miejsc powyżej 600;
• budynkach o liczbie miejsc służących celom gastronomicznym powyżej 300;
• salach widowiskowych i sportowych o liczbie miejsc powyżej 1500;
• szpitalach, z wyjątkiem psychiatrycznych, oraz w sanatoriach o liczbie łóżek powyżej 200 w budynku;
• szpitalach psychiatrycznych o liczbie łóżek powyżej 100 w budynku;
• domach pomocy społecznej i ośrodkach rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych o liczbie łóżek powyżej 100 w budynku;
• zakładach pracy zatrudniających powyżej 100 osób niepełnosprawnych w budynku;
• budynkach użyteczności publicznej wysokich i wysokościowych;
• budynkach zamieszkania zbiorowego, w których przewidywany okres pobytu tych samych osób przekracza trzy doby, o liczbie miejsc noclegowych powyżej 200;
• budynkach zamieszkania zbiorowego niewymienionych w punkcie powyżej, o liczbie miejsc noclegowych powyżej 50;
• archiwach wyznaczonych przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych;
• muzeach oraz zabytkach budowlanych wyznaczonych przez Generalnego Konserwatora Zabytków w uzgodnieniu z Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej;
• ośrodkach elektronicznego przetwarzania danych o zasięgu krajowym i wojewódzkim oraz w urzędach obsługujących organy administracji rządowej;
• centralach telefonicznych o pojemności powyżej 10 000 numerów i centralach telefonicznych tranzytowych o pojemności od 5000 do 10 000 numerów o znaczeniu miejscowym lub regionalnym;
• garażach podziemnych, w których strefa pożarowa przekracza 1500 m² lub obejmujących więcej niż jedną kondygnację podziemną;
• stacjach metra i stacjach kolei podziemnych;
• dworcach i portach przeznaczonych do jednoczesnego przebywania powyżej 500 osób;
• bankach, w których strefa pożarowa zawierająca salę operacyjną ma powierzchnię przekraczającą 500 m².

Elementy Systemu Sygnalizacji Pożaru

Główne elementy SSP to:

• Urządzenie zdalnej obsługi sygnalizacji
• Centrala Sygnalizacji Pożarowej
• Sygnalizator akustyczny
• Ręczny ostrzegacz pożarowy
• Czujka pożarowa
• Zewnętrzny wskaźnik zadziałania

Symbole graficzne Systemu Sygnalizacji Pożaru (SSP)

W celu jednoznacznego przedstawiania elementów SSP na schematach i projektach, stosuje się specyficzne symbole graficzne:

• Czujka pożarowa lub ręczny ostrzegacz pożarowy: Kwadrat.
• Czujka pożarowa liniowa, symbol ogólny: Kwadrat z liniami, które przylegają do lewego i prawego boku w połowie jego długości.
• Sygnalizator pożarowy, symbol ogólny: Trapez równoramienny.
• Czujka pożarowa ze wskaźnikiem zadziałania: Kwadrat, pod którego prawym, dolnym rogiem jest czarny punkt.
• Czujka pożarowa z izolatorem zwarć: Prostokąt z czarnym, wypełnionym paskiem przy lewym boku.
• Czujka dymu punktowa: Kwadrat z wpisaną wewnątrz falą, przypominającą literę "es".
• Czujka dymu jonizacyjna: Kwadrat z wpisaną wewnątrz falą, przypominającą literę "es". Przy jego prawym, dolnym rogu litera F.
• Czujka dymu optyczna, rozproszeniowa, def.: Kwadrat z wpisaną wewnątrz falą, przypominającą literę "es". Przy jego prawym, dolnym rogu litera R.
• Czujka dymu liniowa, symbol ogólny bez wyróżnienia nadajnika i odbiornika: Kwadrat z wpisaną wewnątrz falą, przypominającą literę "es". Do lewego i prawego boku w połowie ich długości przylegają linie.
• Czujka liniowa dymu, nadajnik i odbiornik pracujący w układzie ze zwierciadłem: W dolnej części dwa kwadraty, w których wpisane są fale przypominające literę "es". Do lewego i prawego boku obu kwadratów, w połowie ich długości przylegają linie. W górnej części znajduje się w połowie wypełniony prostokąt, połączony z kwadratami liniami ze strzałkami. Lewa strzałka skierowana jest w stronę prostokąta, a prawa w stronę prawego kwadratu.
• Czujka ciepła punktowa: Kwadrat z wpisaną linią, która w dolnej części połączona jest z czarnym punktem.
• Czujka płomienia, pracująca w paśmie ultrafioletu: Kwadrat, wewnątrz którego znajduje się trójkąt bez podstawy. Nad nim skrót UV oznaczający promienie ultrafioletowe.
• Czujka wielodetektorowa, detektor ciepła, detektor dymu jonizacyjny: Kwadrat podzielony na dwa równe prostokąty. W górnym prostokącie linia, która w dolnej części połączona jest z czarnym punktem. W dolnym prostokącie fala, przypominająca kształtem literę "es".
• Ręczny ostrzegacz pożarowy: Kwadrat, wewnątrz którego znajduje się symbol złożony z linii i łuku w górnej części.
• Izolator zwarć: Czarny, wąski i wypełniony prostokąt.
• Adapter liniowy boczny: Kwadrat, wewnątrz którego są dwie, prostopadle do siebie ustawione linie.
• Element wejścia lub wyjścia: Trapez równoramienny, nad którego górnym i krótszym bokiem są dwie strzałki. Jedna zwrócona jest w górę, a druga w dół.
• Wielowejściowy element kontrolny: Trapez równoramienny, nad którego górnym i krótszym bokiem są trzy strzałki. Wszystkie zwrócone są w dół.

Wykorzystanie SSP podczas działań ratowniczych

Podczas prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych, kierujący działaniem ratowniczym powinien uwzględnić działanie SSP już na etapie przyjęcia zgłoszenia. System ten dostarcza kluczowych informacji o lokalizacji i rozprzestrzenianiu się pożaru, co jest fundamentalne dla skutecznego planowania i realizacji akcji.

Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO)

Przeznaczenie i rola DSO

Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO) to system podnoszący bezpieczeństwo w budynku, przeznaczony do rozgłaszania sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych. Komunikaty te są nadawane automatycznie po otrzymaniu sygnału z systemu sygnalizacji pożaru, a także na żądanie operatora. Jego głównym celem jest efektywne kierowanie ewakuacją osób z zagrożonego obszaru.

Podstawa prawna i obiekty wymagające DSO

Podstawą prawną regulującą, w jakich obiektach powinien znajdować się dźwiękowy system ostrzegawczy, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

Stosowanie DSO wymagane jest w:

• budynkach handlowych lub wystawowych:
  • jednokondygnacyjnych, zawierających strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL I o powierzchni powyżej 8000 m²;
  • wielokondygnacyjnych, zawierających strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL I o powierzchni powyżej 5000 m²;
• salach widowiskowych i sportowych o liczbie miejsc powyżej 1500;
• kinach i teatrach o liczbie miejsc powyżej 600;
• szpitalach i sanatoriach o liczbie łóżek powyżej 200 w budynku, z wyłączeniem pomieszczeń intensywnej opieki medycznej, sal operacyjnych oraz sal z chorymi;
• budynkach użyteczności publicznej wysokich i wysokościowych;
• budynkach zamieszkania zbiorowego wysokich i wysokościowych lub o liczbie miejsc noclegowych powyżej 200;
• stacjach metra i stacjach kolei podziemnych;
• dworcach i portach przeznaczonych do jednoczesnego przebywania powyżej 500 osób.

Budowa DSO

Elementy wchodzące w skład DSO to:

• Centrala i moduły funkcjonalne

  Centrala DSO (CDSO) steruje całym systemem. W jej skład wchodzą: wzmacniacze mocy, generator komunikatów, mikrofon alarmowy, panel obsługi oraz interfejs do centrali sygnalizacji pożaru. Centrala może ponadto zawierać korektor częstotliwości i kompensator szumów z otoczenia. Może być rozmieszczona w więcej niż jednej obudowie.

• Moduł zasilania

  CDSO jest zasilana z zasilacza, który może znajdować się wewnątrz obudowy centrali, w oddzielnej obudowie lub w obudowie centrali sygnalizacji pożaru. W ostatnich dwóch przypadkach musi być zapewnione zasilanie redundantne, aby przerwa lub zwarcie w jednym obwodzie nie zakłócało pracy CDSO. Do zasilania w energię z sieci elektroenergetycznej DSO musi mieć własny obwód elektryczny z oddzielnym, oznaczonym zabezpieczeniem.

• Wzmacniacze

  Odpowiadają za jakość przekazywanych komunikatów ostrzegawczych, dotyczących np. zagrożenia pożarowego.

• Akumulatory

  Zapewniają zasilanie DSO w sytuacji pożarowej.

• Mikrofon, panel obsługi

  Mikrofon strażaka służy do nadawania komunikatów alarmowych przez osobę przeprowadzającą ewakuację. Panel obsługi umożliwia nadawanie gotowych komunikatów alarmowych.

• Głośniki DSO

  Służą do przekazywania dźwięku na chronionym obszarze. Dzielą się na dwa typy, w zależności od miejsca montażu:

  • typ A - do stosowania wewnątrz obiektów;
  • typ B - do stosowania na zewnątrz obiektów.

Opis zjawisk związanych z pracą DSO

W przypadku pożaru ludzie potrzebują jasnych informacji i konkretnych wskazówek, jak postępować. Adekwatne informacje przekazywane w komunikatach decydują o prawidłowym zachowaniu osób, do których są one kierowane.

• Tło akustyczne: Jest to hałas z otoczenia występujący przy włączonym mikrofonie strażaka. Poziom sygnału szumu tła przy mikrofonie nie może być większy niż 70 decybeli.
• Pogłos: Zjawisko stopniowego zanikania energii dźwięku po ucichnięciu źródła, związane z występowaniem dużej liczby fal odbitych od powierzchni pomieszczenia.
• Odbicie/echo: Fala akustyczna odbita od przeszkody i docierająca do obserwatora po zaniku wrażenia słuchowego fali docierającej bezpośrednio. Wrażenie echa pojawia się, gdy opóźnienie pomiędzy falą bezpośrednią a falą odbitą jest większe niż 100 milisekund. Przy krótszym opóźnieniu mamy do czynienia z pogłosem.
• Sprzężenie zwrotne: Zjawisko wycia/dzwonienia. Pojawia się, gdy sygnał, który jest emitowany z głośników, zostaje odebrany przez mikrofon, zarówno w fazie, jak i z odpowiednią głośnością, i wprowadzony do systemu dźwiękowego. Jest on ponownie wzmacniany i odtwarzany przez głośniki.

Sposobami na ograniczenie ww. zjawisk są: użycie mikrofonu dobrej jakości, ograniczenie liczby jednocześnie nadających mikrofonów, odizolowanie od źródeł dźwięku (wyciszenie) pomieszczenia, w którym znajduje się mikrofon.

Wykorzystanie DSO podczas działań ratowniczych

Po otrzymaniu zgłoszenia o pożarze przez straż pożarną i przybyciu na miejsce zdarzenia pierwszych jednostek straży pożarnej, kierujący działaniami ratowniczymi, może zastać centralę dźwiękowego systemu ostrzegawczego w stanie alarmowania, który został wyzwolony poprzez sygnał pochodzący z centrali sygnalizacji pożarowej. W tym czasie centrala dźwiękowego systemu ostrzegawczego będzie odtwarzać komunikat ostrzegawczy lub alarmowy.

W przypadku konieczności pokierowania ewakuacją w sposób inny niż zaplanowano wcześniej w komunikacie alarmowym, konieczne będzie przekazanie przez kierującego działaniami ratowniczymi lub osobę przez niego wyznaczoną odpowiedniego komunikatu głosowego. W tym celu wykorzystuje się mikrofony alarmowe dźwiękowego systemu ostrzegawczego, a komunikat można nadawać do wszystkich lub wybranych stref.

Rodzaje podręcznego sprzętu gaśniczego i zabezpieczeń

• Gaśnica proszkowa z normą PN-EN 3-7 oraz certyfikatem CNBOP: Urządzenie gaśnicze najwyższej jakości, spełniające wszystkie wymagania przepisów przeciwpożarowych w Polsce.
• Koc gaśniczy: Skuteczne narzędzie do tłumienia płomieni w początkowej fazie pożaru. Wykonany z włókna szklanego, odporny na wysokie temperatury, idealny do kuchni, warsztatów oraz pojazdów.
• Gaśnica do zwalczania pożarów tłuszczów jadalnych i olejów (grupa pożarów F): Specjalna gaśnica przeznaczona do pożarów klasy F.
• Urządzenie gaśnicze sprzętu elektronicznego (na dwutlenek węgla): Przeznaczone do gaszenia układów, urządzeń i podzespołów elektronicznych np. komputerów, sprzętu RTV, rozdzielni i szaf sterowniczych. Środek gaśniczy (dwutlenek węgla) nie powoduje zatarcia części ruchomych w urządzeniach i aparaturze precyzyjnej.
• Gaśnica pianowa: Przeznaczona do gaszenia pożarów grupy AB. Skuteczna przy gaszeniu pożarów ciał stałych i cieczy palnych. Idealna do biur, magazynów, hal produkcyjnych i miejsc użyteczności publicznej.
• Gaśnica przewoźna: Gaśnica o dużej pojemności, stosowana w halach przemysłowych, magazynach, garażach i obiektach użyteczności publicznej. Wyposażona w koła i wózek transportowy zapewnia mobilność oraz szybkie użycie w sytuacjach zagrożenia pożarem.
• Gaśnica śniegowa (CO₂): Przeznaczona do gaszenia pożarów grupy B oraz urządzeń elektrycznych. Nie pozostawia osadu, dzięki czemu idealnie sprawdza się w serwerowniach, biurach i zakładach przemysłowych.
• Spray gaśniczy PLUM BurnOut: Praktyczny dodatek do zwykłej gaśnicy.
• Gaśnice do pożarów baterii litowo-jonowych i litowych: Przeznaczone do gaszenia pożarów baterii stosowanych m.in. w laptopach, smartfonach czy pojazdach elektrycznych.
• Specjalistyczna gaśnica do ochrony instalacji fotowoltaicznych (PV): Zapewnia skuteczne gaszenie elementów elektrycznych pod napięciem, minimalizując ryzyko uszkodzeń i zwiększając bezpieczeństwo domów oraz firm z systemami fotowoltaicznymi.
• Skrzynka na gaśnicę: Wykonana z tworzywa sztucznego, służy do bezpiecznego przechowywania gaśnic w miejscach, gdzie są one niezbędne.
• Elastyczny zbiornik przeciwpożarowy na wodę: Pozwala na całoroczne przechowywanie wody do celów przeciwpożarowych dzięki systemowi mat grzewczych.

tags: #sprzet #przeciwpozarowy #krzyzowka