Zabezpieczenie przeciwpożarowe stacji paliw płynnych jest systemem złożonym, obejmującym infrastrukturę techniczną, środki gaśnicze, organizację pracy oraz szkolenie personelu. Obowiązujące przepisy precyzyjnie definiują wymagania w tym zakresie, zapewniając jednolity standard bezpieczeństwa technicznego i organizacyjnego. Kluczowe znaczenie mają odpowiednia lokalizacja i konstrukcja stacji, właściwe oznakowanie, wyposażenie w skuteczny sprzęt gaśniczy, stosowanie systemów wykrywania i alarmowania oraz zapewnienie ciągłego nadzoru i konserwacji. Personel stacji musi przechodzić szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Podstawy prawne i odpowiedzialność
Zabezpieczenie przeciwpożarowe stacji paliw płynnych regulowane jest szeregiem aktów prawnych. Wśród nich wyróżnić należy przede wszystkim Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 lipca 2023 r., które kompleksowo określa zasady techniczne funkcjonowania stacji paliw. Rozporządzenie to zawiera przepisy dotyczące lokalizacji stacji, zagospodarowania terenu, konstrukcji, rodzaju i standardu zbiorników paliwowych oraz infrastruktury towarzyszącej. Uwzględnia także bezpieczeństwo użytkowników, środki ochrony środowiska i wymagania przeciwpożarowe.
Dodatkowo, za regulacje warunków technicznych i wymagania ochrony przeciwpożarowej na stacjach paliw płynnych odpowiadają:
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. (Dz.U. 2005 nr 243 poz. 2063) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy instalacji paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie.
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2009 nr 178 poz. 1380 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109, poz. 719 z późn. zm.), które określa sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej różnego rodzaju obiektów, w tym wymogi dotyczące wyposażenia w gaśnice (§32).
Zgodnie z Ustawą o ochronie przeciwpożarowej, za przestrzeganie określonych zasad oraz zachowanie bezpieczeństwa na stacji paliw płynnych odpowiada jej właściciel, zarządca lub użytkownik.
Wyposażenie przeciwpożarowe stacji paliw
Gaśnice i koce gaśnicze
Kluczowym elementem wyposażenia każdej stacji paliw są gaśnice i koce gaśnicze. Na każde stanowisko wydawania gazu płynnego (LPG) powinny przypadać: dwie gaśnice proszkowe przenośne (o masie środka gaśniczego: 6 kg każda) oraz jeden koc gaśniczy.
Sprzęt przeciwpożarowy musi być przechowywany w odpowiednich warunkach. Gaśnice nie powinny być umieszczane na odkrytych i nieosłoniętych przestrzeniach, ze względu na negatywny wpływ warunków atmosferycznych. Koce gaśnicze należy umieścić w szafkach posiadających zamek, który umożliwi ich szybkie otwarcie. Nagminnie popełnianym błędem jest umieszczanie koca gaśniczego w skrzynkach metalowych, których sposób otwierania uniemożliwia spełnienie wymogów normy PN-EN 1869:1997 pkt. 3.6. Zgodnie z nią, powinno być możliwe wzięcie koca, rozwinięcie i trzymanie go gotowego do użycia w czasie nie dłuższym niż 4 sekundy. Zatem szafka metalowa musi być wyposażona w zamek umożliwiający jej szybkie otwarcie, np. zamek ogólnodostępny typu euro.
Wymogi dla szaf i skrzyń na sprzęt
Gaśnice stanowiące podstawowe wyposażenie stacji paliw są bardzo często wieszane lub stawiane w miejscach niezadaszonych lub narażonych na działanie zewnętrznych warunków atmosferycznych. Często do tego celu wykorzystywane są szafy przeznaczone do użytku wewnętrznego, które nie są przygotowane na działania środowisk korozyjnych (paliwa, oleje, smary, sól drogowa itp.). Szafy i skrzynie tego typu powinny być wykonane zgodnie z wymaganiami normy PN-EN ISO 12944-2 w kategorii korozyjności co najmniej C3, a zalecana jest kategoria C4. Istotną rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę przy wyborze, jest odporność farb na promienie UV. Gwarantuje to niezmienność koloru takiej szafy lub skrzyni przez wiele lat, co jest wizualnym sygnałem wysokiej jakości materiałów. Niska temperatura w okresie zimowym, dochodząca niekiedy do -25°C, nie pozostaje obojętna dla sprzętu gaśniczego. Warto jest dodatkowo wyposażyć skrzynie i szafy w układy stałego utrzymania temperatury wewnątrz, które rozpoczynają ogrzewanie samoczynnie przy temperaturze poniżej 5°C.
Zestawy przeciwpożarowe
Dla zapewnienia właściwego umieszczenia oraz wyeksponowania podręcznego sprzętu gaśniczego, idealnym rozwiązaniem są zestawy przeciwpożarowe. Są to funkcjonalne pakiety, w skład których wchodzą: wieszaki i stojaki na gaśnice, platformy stacjonarne lub wózki przejezdne. Dzięki odpowiednio dobranej kolorystyce oraz oznakowaniu stają się wyraźnie widoczne, jednocześnie zwiększając poczucie bezpieczeństwa. Wiele zestawów przeciwpożarowych posiada dodatkowe elementy, które pozwalają na ich swobodne transportowanie w wybrane punkty stacji. Przy wyborze gaśnic lub zestawów przeciwpożarowych należy również zwrócić uwagę na pochodzenie i jakość wybranych produktów. Niestety, często właściciele stacji paliw, dbając o design, nie przywiązują wagi do jakości sprzętu przeciwpożarowego, traktując go jako wyposażenie wymagane prawem, a niekoniecznie ratujące życie czy mienie. Skutkiem takich działań są nieestetyczne, zardzewiałe, rozpadające się i wypłowiałe szafy oraz niedziałający sprzęt gaśniczy niewiadomego pochodzenia.
Konserwacja sprzętu gaśniczego
Kolejnym istotnym elementem wyposażenia przeciwpożarowego stacji paliw są części serwisowe do gaśnic. Gaśnice wymagają czynności konserwacyjnych oraz przeglądu technicznego przynajmniej raz do roku. Zaniechanie wykonania przeglądu może skutkować nałożeniem grzywny.
Rodzaje podręcznego sprzętu gaśniczego
Na stacjach paliw można znaleźć różne typy urządzeń gaśniczych, przeznaczonych do gaszenia pożarów w zarodku:
- Gaśnica GP-2 X z proszkiem ABC: przeznaczona do gaszenia pożarów ciał stałych palnych, żarzących się (klasa A), substancji ciekłych tworzących płomienie (klasa B) oraz gazów palnych (klasa C).
- Spray gaśniczy ReinoldMax 750 ml: to średniej wielkości, potężny produkt gaśniczy przeznaczony do gaszenia wszystkich rodzajów pożarów. Jego zastosowanie nie wymaga specjalistycznego przeszkolenia, jest bezpieczny i prosty w użyciu. Daje efekt chłodzenia i perkolacji, gasząc wszystkie rodzaje ognia. Oddziałuje na palenisko nie tylko oddzielając tlen od płomienia, ale również szybko obniżając temperaturę paleniska. Produkt ten jest nietoksyczny, zawiera mieszankę wody i pianki AFFF produkowanej przez DuPont, jest nieszkodliwy dla zdrowia i środowiska. Może gasić pożary domowe lub sprzętu do 1000 V w czasie krótszym niż 15 sekund. Należy pamiętać, że ReinoldMax to dodatkowy produkt przeciwpożarowy, a nie gaśnica zgodna z normami EN3.
- Samoczynne Urządzenie Gaśnicze (SUG): z proszkiem ABC, przeznaczone jest do gaszenia pożarów w zarodku. Zalecane do zabezpieczania budynków i innych nieruchomości, zwłaszcza tych, w których nie ma stałego nadzoru osób, ochrony lub obsługi. SUG bardzo dobrze gasi ciała stałe, ciecze palne i gazy (np. drewno, tworzywa sztuczne, pył węglowy, farby, oleje, rozdzielnie elektryczne).
Hydrant wewnętrzny DN 25
Hydranty wewnętrzne są również istotnym elementem systemów przeciwpożarowych. Hydrant wewnętrzny DN 25 zawieszany z wężem półsztywnym o długości 20 m często posiada miejsce na gaśnicę, co czyni go uniwersalnym rozwiązaniem. Jego zgodność z normą PN-EN 671-1 i certyfikat CE potwierdzają jakość.
Standardowe wyposażenie hydrantu obejmuje:
- Bęben z wężem półsztywnym DN 25 o długości 20 m.
- Zawór kulowy DN 25, umożliwiający szybkie podanie i odcięcie strumienia wody.
- Prądownicę wodną zamykaną na prąd zwarty lub rozproszony o średnicy dyszy Ø10 mm.
- Szafkę hydrantową.
- Szafkę na gaśnicę (bez samej gaśnicy).
Hydrant dostarczany jest z instrukcją obsługi i montażu, specyfikacją techniczną, kompletem certyfikatów oraz naklejkami oznaczającymi "hydrant wewnętrzny" i "gaśnica" (15 cm x 15 cm).
Obudowa hydrantu może być wykonana z blachy cynkowanej galwanicznie lub opcjonalnie ze stali nierdzewnej. Drzwi mogą być pełne lub z oknem kwadratowym. Doprowadzenie wody jest możliwe w czterech punktach (po dwa z lewej i prawej strony). Dostępne są różne typy zamków: patentowy (z kluczem za szybką), euro (uchwyt pokrętny) lub uniwersalny (otwierany przez wyłamanie pokrywy lub kluczem serwisowym).
Dodatkowe zabezpieczenia i oznakowanie
Oprócz sprzętu gaśniczego, na stacji paliw istotne są również inne elementy zapewniające bezpieczeństwo:
Szafka na instrukcję bezpieczeństwa pożarowego pozwala na przechowywanie dokumentacji zgodnie z wymaganiami prawnymi. Odmierzacze paliw płynnych powinny być chronione przed najeżdżaniem przez obsługiwane pojazdy, dlatego sytuuje się je na wysepkach wyniesionych nad poziom przyległego pojazdu na wysokość 0,15 m lub w inny skuteczny sposób.
Prawidłowe oznakowanie jest kluczowe dla szybkiej reakcji w przypadku zagrożenia:
- Znak ZAKAZ UŻYWANIA OTWARTEGO OGNIA - PALENIE TYTONIU ZABRONIONE umieszcza się w miejscach, gdzie palenie tytoniu lub otwarty ogień mogą być przyczyną zagrożenia pożarem lub wybuchem.
- Znak NIEBEZPIECZEŃSTWO WYBUCHU - MATERIAŁY WYBUCHOWE stosuje się w celu wskazania możliwości występowania atmosfery wybuchowej, gazów palnych lub materiałów wybuchowych.
- Znak GAŚNICA umieszcza się w celu wskazania miejsca usytuowania gaśnicy. Istnieje również specjalny znak GAŚNICA KOŁOWA.
- Proponuje się przestrzenne oznakowania Hydrantu oraz oznakowania Miejsca zbiórki do ewakuacji. Znaki przestrzenne wykonane są w technologii umożliwiającej ich zastosowanie do użytku zewnętrznego, a ich montaż jest łatwy dzięki specjalnym konstrukcjom mocującym.
- Fotoluminescencyjne oznakowania gięte 3D, zgodne z Normą PN-EN ISO 7010, doskonale nadają się do stosowania w korytarzach i miejscach, gdzie dostrzeżenie tradycyjnego znaku jest utrudnione przez zły kąt widzenia lub liczne przeszkody na drodze ewakuacyjnej. Znaki te wykonuje się na płycie PCV i aluminium.
- Znak WYJŚCIE EWAKUACYJNE jest stosowany do oznakowania wyjść używanych w przypadku zagrożenia. Wykonany z materiału fotoluminescencyjnego, zapewnia widoczność nawet w warunkach słabego oświetlenia lub jego braku.
tags: #sprzet #przeciwpozarowy #na #stacji #paliw