Początki „Przeglądu Pożarniczego” sięgają zjazdu delegatów straży pożarnych, który odbył się w dniach 18-19 sierpnia 1912 r. we Włocławku. Pierwszy numer miesięcznika ujrzał światło dzienne 15 grudnia 1912 r. Czasopismo stało się skarbnicą wiedzy, nośnikiem popularyzacji budownictwa ogniotrwałego oraz platformą dyskusji o nowinkach technicznych i szkolnictwie.
Uwarunkowania historyczne i zaborcze
W latach poprzedzających pojawienie się pierwszego numeru „Przeglądu Pożarniczego” o kształcie ochrony przeciwpożarowej w Polsce przesądzały przepisy i systemy panujące w trzech państwach zaborczych. Po 1906 r. praktycznie we wszystkich zaborach ochotnicze straże pożarne mogły powstawać i działać bez większych przeszkód, choć - poza Galicją - pod ścisłym nadzorem.
- Zabór austriacki: Opierał się na ustawie o stowarzyszeniach z 1867 r. oraz ustawie o policji ogniowej z 1891 r. Galicja wyróżniała się rozwiniętą siecią ochotniczych straży pożarnych wspieranych przez Towarzystwo Kółek Rolniczych.
- Zabór rosyjski (Królestwo Polskie): Kluczowa była „Ustawa normalna straży ogniowych” z 1898 r. Rosjanie woleli, by w dużych miastach zakładano straże zawodowe, gdyż łatwiej było sprawować nad nimi nadzór.
- Zabór pruski: Strażactwo ochotnicze miało najdłuższe tradycje, ale aktywność Polaków była mocno ograniczana - władze wymagały, by odpowiedni odsetek członków stanowili obywatele narodowości niemieckiej.
Ewolucja techniki i organizacji działań
Na skuteczność działań gaśniczych wpływały przede wszystkim czas powiadomienia, wyszkolenie oraz dostępny sprzęt. Początek końca ery jazdy „na dym” stanowiło rozpowszechnienie telegrafu, a później telefonu. Wynaleziony w XVIII w. silnik parowy trafił do pożarnictwa w 1830 r., a pierwsza sikawka parowa dla Warszawskiej Straży Ogniowej została zakupiona w 1864 r.
Rozwój technologii gaśniczej
| Technologia | Zastosowanie w straży |
|---|---|
| Sikawki parowe | Wprowadzone w połowie XIX w., zastąpione później przez nowocześniejsze modele (np. Shand Mason). |
| Telegraf i telefon | Skrócenie czasu alarmowania jednostek w Warszawie, Krakowie i Katowicach. |
| Motopompy | Pierwsza w Królestwie Polskim motopompa pojawiła się w Kaliszu w 1913 r. |
60 sekund: Tajemnice Koniakowa. Jak przerobić wełnę na nici?
Przełomy organizacyjne w XX wieku
Po wyzwoleniu kraju w 1944 r. środowisko pożarnicze przedstawiło projekt nowej organizacji, postulując powołanie państwowego fachowego organu ochrony przeciwpożarowej. 4 lutego 1950 r. Sejm uchwalił ustawę o ochronie przeciwpożarowej, powołując Komendę Główną Straży Pożarnych. Kolejnym milowym krokiem była reforma z 12 czerwca 1975 r., która wyeksponowała zasadę powszechności ochrony.
Drogą do nowoczesnej Państwowej Straży Pożarnej
Przełom lat 80. i 90. XX w. był czasem przemian politycznych i gospodarczych, które zaowocowały powstaniem Państwowej Straży Pożarnej. „Przegląd Pożarniczy” w tym okresie służył jako forum wymiany spostrzeżeń. Autorzy tacy jak płk poż. Franciszek Gumiński czy ppłk poż. Bogdan Śpiewak przedstawili koncepcję systemu opartego na państwowych jednostkach ZSP oraz jednostkach OSP.
Debaty na łamach czasopisma dotyczyły m.in. konieczności oddzielenia ZSP od prewencji oraz roli straży w ratownictwie chemiczno-ekologicznym. Mimo różnych poglądów, środowisko zgadzało się w jednym: profesjonalna, dobrze wyposażona i należycie alarmowana służba ratownicza jest fundamentem bezpieczeństwa państwa.