Stradomia to nazwa bardzo wydłużonej wsi, a właściwie dwóch wsi o łącznej długości około 7 km, usytuowanych w przybliżeniu wzdłuż jednej drogi równoległej do doliny rzeki Widawy. Już od czasów lokacji na prawie niemieckim nastąpiło rozróżnienie na Stradomię Dolną, Górną itd.
Zarys Historyczny Miejscowości Stradomia Dolna
Wieś Stradomia Dolna założono na prawie niemieckim. W dokumencie z 1310 roku jednym ze świadków był Walther de Stradano, co być może wskazuje na ówczesnego właściciela Stradomi. W 1402 roku wzmiankowano braci Nikolausa i Jakoba Ingeram ze Stradomi. Według części historyków miejscowość była siedzibą rodową rodziny Oderwolff. Prawdopodobnie w rękach tego rodu wioska znajdowała się od 1483 roku, kiedy to w dokumentach pojawił się Stanisław Dziatkowski. Jego krewny, Nikolaus Dziatkowski, w 1508 roku występuje już również pod nazwiskiem von Oderwolff, które z czasem przyjęła cała rodzina.
W 1561 i 1562 roku w Dolnej Stradomi rozróżnione były już dwie części majątkowe. Jedna z nich, będąca z całą pewnością dobrem rodowym, należała do Hansa Oderwolffa Starszego, natomiast druga część do jego kuzynów Adama i Hansa. Hans Oderwolff zmarł w 1579 roku, pozostawiając swoją część majątku sześciu synom i dwóm córkom. Po jego śmierci najstarszy syn Kaspar odziedziczył rodową posiadłość, a trzej najmłodsi bracia otrzymali nowo utworzony majątek filialny (Zweiggut), zwany Średnim lub Nowym Majątkiem.
W XVII wieku w Dolnej Stradomi wydzielono kolejne działy: Buchwitzki (późniejsza Nowa Stradomia), Borschnitzki i Siegroth. W tym okresie majątki w miejscowości należały do rodzin von Reibnitz, von Franckenberg, von Dresky, von Borschnitz, von Dyhrn i von Siegroth. Baron Hans Georg von Dyhrn und Schönau, który od 1687 roku był właścicielem majątku Borschnitzki, do 1715 roku wykupił pozostałe posiadłości i ponownie zjednoczył miejscowość. Od tego czasu był w posiadaniu wszystkich trzech części Dolnej Stradomi, które potem zostały rozróżnione jako Buchwitzki, Borschnitzki i Siegroth. W 1729 roku Stradomię Dolną odziedziczył jego syn, baron Just Siegmund von Dyhrn, a po nim, w latach 1762-1799, kolejnym właścicielem był Ernst Konrad Siegmund von Dyhrn. Po jego zgonie w 1799 roku nastąpił podział całego majątku na dwa: Stradomię Dolną i Nową Stradomię.
W XIX wieku właściciele majątku w Stradomi Dolnej często się zmieniali. Po 1830 roku spadkobiercy Julii Amalii von Bossa sprzedali dobra Paulinie Sophii Wilhelminie von Sack z domu von Frankenberg. Następnie majątek należał do Heinricha Möcke (1838-1846), Wilhelma Fausaca (1846-1854) i Samuela Guttmanna (1854-1866). W 1866 roku posiadłość w Stradomi Dolnej nabył Adolf Gröger z Wrocławia. W rękach jego rodziny dobra pozostały do końca drugiej wojny światowej. W 1902 roku właścicielem majątku o powierzchni 668 ha był Richard Gröger, a w 1930 roku Reinhold Gröger posiadał dobra liczące 593 ha. W czasach Polski Ludowej posiadłość została znacjonalizowana. Obecnie dawny folwark stanowi własność prywatną, a część budynków gospodarczych jest użytkowana.
W miejscowości znajduje się również neoklasycystyczny dwór w Stradomi Dolnej, zbudowany przez rodzinę Gröger w 1922 roku. Budynek jest murowany z cegły, otynkowany, wzniesiony na rzucie prostokąta, podpiwniczony, parterowy, z mieszkalnym poddaszem, nakryty dachem naczółkowym z lukarnami.
Rozwój Służb Pożarniczych na Ziemi Oleśnickiej po II Wojnie Światowej
Po zakończeniu II wojny światowej środowisko pożarnicze przedstawiło władzom projekt nowej organizacji ochrony przeciwpożarowej kraju, która miała lepiej odpowiadać realizacji zadań. Pierwszoplanowym zadaniem było podjęcie przez straże działalności operacyjnej na wyzwolonych terenach. Wielu strażaków, wraz z repatriantami ze wschodnich terenów, przybyło na nowe miejsca pobytu ze swoim sprzętem, umundurowaniem i sztandarami, co umożliwiło szybkie tworzenie jednostek. Taka sytuacja miała miejsce również w Oleśnicy, gdzie w 1945 roku na cele związane z ochroną przed pożarami przejęto budynek przedwojennej straży pożarnej przy ul. Zamkowej 9, co doprowadziło do powstania Ochotniczej Straży Pożarnej.
W okolicznych miejscowościach mieszkańcy również powoływali do życia jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), w celu ochrony mienia przed często wówczas występującymi pożarami. W 1950 roku Sejm uchwalił ustawę o ochronie przeciwpożarowej, powołując państwowe organy ochrony przeciwpożarowej, takie jak Komenda Główna Straży Pożarnych oraz komendy wojewódzkie, powiatowe i miejskie. Zapoczątkowany został samodzielny pion organizacyjny o charakterze operacyjnym, podległy ministrowi administracji publicznej, z uprawnieniami do dysponowania wszystkimi strażami pożarnymi. Do tego roku organy ochrony przeciwpożarowej były przede wszystkim nastawione na przygotowywanie straży pożarnych do prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczych.
Pierwszym komendantem po utworzeniu powiatowej Straży Pożarnej w Oleśnicy został Wacław Zawadka, któremu powierzono tę funkcję w 1946 roku. W tym czasie główny nacisk kładziono na tworzenie i dalsze aktywowanie jednostek OSP w miejscowościach powiatu, aby zintensyfikować ochronę przed pożarami w miejscowościach oddalonych od Oleśnicy. Kolejną ważną zmianą było uchwalenie przez Sejm w 1975 roku nowej ustawy o ochronie przeciwpożarowej, która wyeksponowała zasadę jej powszechności.
Historia jednostek Straży Pożarnej w Gminie Ruja
Od 1 stycznia 1995 roku utworzono Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG), stanowiący integralną część organizacji bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, mający na celu ratowanie życia, zdrowia, mienia i środowiska. Bazą tego systemu stały się jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej. Rozpoczął się również proces włączania innych jednostek do systemu, głównie spośród Ochotniczych Straży Pożarnych. Przeprowadzona z dniem 1 stycznia 1999 roku reforma administracyjna zmieniła również obszar działania Komendy Powiatowej PSP w Oleśnicy, do której włączono m.in. miasto i gminę Syców oraz gminę Dziadowa Kłoda.
Ochotnicza Straż Pożarna w Stradomi Dolnej
W kontekście rozwoju i organizacji ochrony przeciwpożarowej na terenie powiatu oleśnickiego, Ochotnicza Straż Pożarna w Stradomi Dolnej jest jedną z jednostek nadzorowanych przez Komendę Powiatową PSP w Oleśnicy. Według danych zawartych w dokumentach, OSP Stradomia Dolna należy do 24 jednostek spoza Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Oznacza to, że jednostka ta aktywnie wspiera lokalne bezpieczeństwo, choć nie jest bezpośrednio włączona w struktury państwowego systemu. Wkład lokalnych strażaków ochotników jest niezmiernie ważny dla ochrony mienia i życia mieszkańców, szczególnie w miejscowościach oddalonych od głównych jednostek ratowniczo-gaśniczych.
