Współpraca Policji i Państwowej Straży Pożarnej

Współpraca między Policją a Państwową Strażą Pożarną (PSP) jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego w Polsce, zwłaszcza w obliczu różnorodnych zagrożeń kryzysowych. Obie formacje wzajemnie uzupełniają się kompetencyjnie w realizacji zadań, tworząc spójny i efektywny system reagowania.

Tematyka współpracy Policji i Państwowej Straży Pożarnej w sytuacji zagrożenia kryzysowego była przedmiotem szczegółowych rozważań, w tym pracy licencjackiej Filipa Świderskiego pt. „Współpraca Policji i Państwowej Straży Pożarnej w sytuacji zagrożenia kryzysowego”. W pracy tej przybliżono pojęcia takie jak współpraca czy sytuacja kryzysowa, których znajomość jest niezbędna do podjęcia rozważań tematyki. Przedstawiono również charakterystykę Policji oraz Państwowej Straży Pożarnej, obejmującą ich przeznaczenie, reguły działań i uprawnienia funkcjonariuszy.

Uzupełniające się kompetencje służb

Policja oraz Państwowa Straż Pożarna, pomijając fakt współdziałania w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, stanowią przykład formacji wzajemnie uzupełniających się kompetencyjnie w realizacji zadań. Straż pożarna dysponuje zasobami umożliwiającymi pokonywanie przeszkód budowlanych, asekurację i zapewnianie fizycznego bezpieczeństwa podczas prowadzenia akcji ratowniczej czy też użyczanie specjalistycznego sprzętu, jakim policja często nie dysponuje, a niejednokrotnie zmuszona jest go wykorzystywać.

Kwestię zapewniania bezpieczeństwa przez PSP można rozpatrywać dwutorowo, rozgraniczając zapewnienie typowej ochrony fizycznej oraz zabezpieczenie środowiska pracy. Przykładem jest wykorzystanie patroli rozpoznania minersko-pirotechnicznego, które dokonują tzw. „odbioru miejsca”, czyli sprawdzają je pod kątem obecności ewentualnych urządzeń, materiałów czy mieszanin wybuchowych. Świetną ilustracją takiego stanu rzeczy są likwidacje nielegalnych laboratoriów, gdzie dla zapewnienia bezpieczeństwa działań w strefie niebezpiecznej konieczne jest użycie aparatów oddechowych.

Współdziałanie w sytuacjach kryzysowych

Zarządzanie kryzysowe i powódź 2019

Główne zakresy realizacji wspólnych przedsięwzięć Policji i Państwowej Straży Pożarnej w sytuacjach kryzysowych na poziomie lokalnym zostały określone na podstawie powodzi w maju 2019 roku na terenie Polski, w województwie podkarpackim i małopolskim. W tych rejonach, najdotkliwiej dotkniętych przez niszczycielski żywioł, jednostki Policji oraz Państwowej Straży Pożarnej współpracowały ze sobą w ramach przedstawionych przykładów działań.

Bezpieczeństwo nad wodą

W związku z sezonem wakacyjnym, służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo podejmują szereg działań mających na celu zapewnienie ładu i porządku w rejonie akwenów wodnych. Wspólne patrole policjantów, strażaków oraz ratowników WOPR regularnie pojawiają się nad kąpieliskami, jak miało to miejsce nad Kąpieliskiem Miejskim w Łasku. Sezon wakacyjny, wysokie temperatury i wzmożony czas urlopów sprzyjają masowemu i czynnemu spędzaniu czasu nad wodą, a bezpieczeństwo osób korzystających z tej formy wypoczynku leży w zainteresowaniu wszystkich służb.

Kontrole, takie jak ta przeprowadzona na Kąpielisku Miejskim „Zajączek” w Łasku, prowadzone są pod kątem analizy zagrożeń mogących wystąpić na obiekcie, w tym identyfikacji miejsc, w których występują zagrożenia dla bezpieczeństwa osób. Weryfikuje się również wymogi formalne zgodnie z Ustawą o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych z dnia 18 sierpnia 2011 roku, sprawdzając oznakowanie, regulamin oraz wyznaczone strzeżone miejsca do kąpieli. Ponadto, sprawdza się miejsca szczególnie niebezpieczne pod kątem oznaczenia ich odpowiednimi znakami zakazu - np. skoków do wody czy zakazów kąpieli. Takie patrole oraz kontrole akwenów wodnych, na mocy podpisanego porozumienia pomiędzy Komendą Główną Policji a Komendą Główną Państwowej Straży Pożarnej, są organizowane cyklicznie podczas trwającego sezonu letniego.

Działania na miejscu wypadków drogowych

Wypadki drogowe i kolizje niestety zdarzają się często i angażują wszystkie służby, w tym Policję, Straż Pożarną oraz Pogotowie Ratunkowe. Od tego, jak współpracują służby, zależy nie tylko życie i zdrowie osób poszkodowanych, ale również właściwe zabezpieczenie miejsca zdarzenia oraz zorganizowanie ruchu tak, aby skutki zdarzenia były jak najmniej uciążliwe dla innych uczestników ruchu drogowego. Wspólne działania służb na miejscu zdarzenia mają zasadnicze znaczenie, gdyż często od tego zależy zdrowie, a nawet życie osób uczestniczących w wypadku.

Policjanci wspólnie ze strażakami ochotnikami z okolicznych jednostek oraz jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej z Niemiec (THW OV Berlin-Lichtenberg) ćwiczyli właściwe zabezpieczenie miejsca zdarzenia drogowego. Warto dodatkowo zwrócić uwagę, że podczas działań ratowniczych na drodze bardzo często jako pierwsi na miejsce przybywają Ochotnicze Straże Pożarne i to właśnie strażacy-ochotnicy podejmują pierwsze działania w zakresie organizacji akcji i kierowania ruchem drogowym. Polecenia i sygnały dawane przez osoby kierujące ruchem są wiążące dla wszystkich uczestników ruchu drogowego, tak więc zarówno dla kierujących, jak i pieszych.

Nowoczesne formy współpracy i specjalistyczne wsparcie

Wykorzystanie psów ratowniczych

Porozumienie pomiędzy Grupą Ratownictwa Specjalistycznego OSP w Łodzi a Policją zostało podpisane w komendzie wojewódzkiej Policji w Łodzi. Grupa ta swoimi działaniami przede wszystkim wspiera straż pożarną. Na mocy tego porozumienia specjalnie wyszkolone psy są również wykorzystywane przy współpracy z Policją, m.in. w razie katastrof i klęsk żywiołowych, a także poszukiwań osób zaginionych. Przy uroczystym podpisaniu porozumienia obecni byli czworonożni bohaterowie wraz ze swoimi przewodnikami, w tym czarny labrador Azyl, pies do wyszukiwania zapachów zwłok ludzkich spod ziemi i wody. Planowane jest powiększenie Grupy o kolejne psy przeznaczone do wyszukiwania ludzi w terenie oraz pozyskanie samochodu ratowniczego wraz ze środkami łączności.

Projekt "Pomagamy i chronimy" i wsparcie lotnicze

W styczniu 2024 roku odbyło się spotkanie, podczas którego rozmawiano o aktualizacji porozumienia dotyczącego współpracy pomiędzy służbami. Podsumowano również zakupy sprzętu przewidziane do prowadzenia działań ratowniczych i ratowniczo-gaśniczych, realizowane w ramach wdrażanego wspólnie przez obie służby projektu NFOŚiGW „Pomagamy i chronimy - Policja i Państwowa Straż Pożarna na straży bioróżnorodności”. Spotkanie było również okazją do podsumowania i podziękowania za dotychczasową, bardzo dobrą współpracę pomiędzy służbami w zakresie wykorzystania statków powietrznych Policji do działań operacyjnych PSP, w tym gaszenia pożarów lasów w Turcji, Czechach oraz Biebrzańskim Parku Narodowym w 2023 roku, a także szkoleń i wspólnych ćwiczeń. Policja w ramach projektu NFOŚiGW nabędzie do końca 2024 roku nowy sprzęt, co jeszcze bardziej wzmocni te działania.

Bezpieczeństwo imprez masowych

Organizacja bezpiecznych imprez masowych wymaga zaangażowania i współpracy wszystkich zainteresowanych podmiotów, aby sprostać wyzwaniom zmieniającego się dynamicznie środowiska. W ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych ustawodawca określił, że obowiązek zabezpieczenia imprezy masowej spoczywa na organizatorze, a w zakresie określonym w tej ustawie i innych przepisach także na wójcie, burmistrzu, prezydencie miasta, wojewodzie, Policji, Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostkach organizacyjnych ochrony przeciwpożarowej, służbach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny na obszarach kolejowych, służbie zdrowia, a w razie potrzeby także innych właściwych służbach i organach.

Rola organów państwowych i samorządowych, tj. wójta, burmistrza, prezydenta miasta i wojewody, sprowadza się do decydenta w zakresie zezwolenia lub zakazu przeprowadzenia imprezy masowej oraz ewentualnie jej przerwania. Obowiązek zabezpieczenia imprezy masowej spoczywa na organizatorze, który musi spełnić szereg obligatoryjnych warunków określonych w ustawie. W trakcie przebiegu imprezy istotna jest współpraca organizatora i jego personelu (kierownika ds. bezpieczeństwa, członków służby porządkowej i informacyjnej) z podmiotami takimi jak Policja, Państwowa Straż Pożarna, służba zdrowia, w zakresie ich ustawowych zadań oraz działań służących zapewnieniu porządku podczas imprezy masowej.

Planowanie i rola służb

Na etapie planowania i przygotowania imprezy rolą Policji i Państwowej Straży Pożarnej oraz dysponenta zespołów ratownictwa medycznego jest przygotowanie opinii o niezbędnej wielkości sił i środków potrzebnych do zabezpieczenia imprezy masowej, zastrzeżeniach do stanu technicznego obiektu (terenu) oraz o przewidywanych zagrożeniach. Opinie wydane przez wymienione podmioty stanowią podstawę do wydania zezwolenia lub odmowy wydania zezwolenia na przeprowadzenie imprezy masowej.

Policja, jako jeden z elementów w systemie zapewnienia bezpieczeństwa na imprezach masowych, jest jednym z najważniejszych podmiotów administracji publicznej służących społeczeństwu i wyznaczonych do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Szczegółowe zadania Policji związane z zapewnieniem bezpieczeństwa i porządku publicznego wynikają z ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych. Policja, realizując swoje zadania, ma wpływ na realizację obowiązków przez organizatora. W ramach współpracy z organizatorem Policja udziela informacji na temat osób, które otrzymały zakaz wstępu na imprezy masowe, zostały zobowiązane do powstrzymania się od przebywania w miejscach ich przeprowadzania lub wobec których wydano „zakaz zagraniczny” celem uniemożliwienia im wstępu. W przypadku, gdy działania służby porządkowej, związane z odmową wstępu na imprezę masową lub usunięciem osoby z miejsca przeprowadzania imprezy masowej są nieskuteczne, organizator lub kierownik do spraw bezpieczeństwa występuje do Policji o udzielenie pomocy i niezwłocznie potwierdza ten fakt pisemnym zgłoszeniem. W takim przypadku, służby porządkowe i służby informacyjne wykonują polecenia Policji.

Ochrona przeciwpożarowa i medyczna

W systemie zapewnienia bezpieczeństwa podczas imprez masowych dużą rolę odgrywa również ochrona przeciwpożarowa, która polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową albo innym miejscowym zagrożeniem poprzez zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej czy innego miejscowego zagrożenia, zapewnienie sił i środków do zwalczania tych zagrożeń oraz prowadzenie działań ratowniczych. W przypadku zagrożeń pożarowych w obiektach, gdzie organizowane są imprezy masowe, w trakcie prowadzenia akcji ratowniczej wszystkie podmioty (przede wszystkim służba porządkowa i służba informacyjna) muszą wykonywać polecenia dowodzącego akcją ratowniczo‑gaśniczą strażaka, zgodnie z instrukcją postępowania w przypadku powstania pożaru lub innego miejscowego zagrożenia. Członkowie służb porządkowych i informacyjnych zazwyczaj są wtedy głównym źródłem informacji dla strażaków prowadzących akcję oraz zabezpieczają drogi ewakuacji i drogi dostępu.

Cechą charakterystyczną dużego zgromadzenia ludzi i eskalacją emocji jest możliwość wystąpienia nagłego pogorszenia stanu zdrowia uczestników imprezy. Może to nastąpić z przyczyn naturalnych, tj. nasilenia lub ujawniania choroby, oraz w sposób nagły, związany z wypadkiem. Zabezpieczenie medyczne imprezy masowej jest przedsięwzięciem podejmowanym przez organizatora imprezy we współpracy z firmą medyczną zapewniającą odpowiednio dobrany i wyposażony zespół ratownictwa medycznego. Dobra organizacja zabezpieczenia medycznego imprezy masowej wymaga odpowiedniego przygotowania dróg dojścia i ewakuacji poszkodowanych. Do najtrudniejszych zadań zespołów ratowniczych należy dotarcie do osób wymagających pomocy, które znajdują się w tłumie. W takiej sytuacji nieodzowna może okazać się pomoc członków służby porządkowej lub informacyjnej. Pamiętać jednak należy, że cały personel medyczny odpowiedzialny za zabezpieczenie medyczne imprezy masowej powinien być kierowany przez jedną osobę. Współpraca z uprawnionymi podmiotami w trakcie działań służących zapewnieniu porządku podczas imprezy masowej oparta jest na wzajemnych ustaleniach i protokołach, np. z wizji lokalnych obiektu lub terenu i nie ogranicza się jedynie do wykonywania zadań w czasie i w miejscu danej imprezy.

tags: #straz #policja #wspolpraca #strazak