Star 266 to polski terenowy samochód ciężarowy, zaprojektowany do przewozu ładunków i ludzi po szosie oraz w trudnym terenie, a także do holowania przyczepy o masie do 4 ton. Pojazd ten był produkowany seryjnie przez Fabrykę Samochodów Ciężarowych „Star” w Starachowicach, stanowiąc kluczowy element wyposażenia, w tym jako podstawowy samochód ciężarowo-terenowy w Wojsku Polskim oraz w służbach cywilnych, takich jak straż pożarna.
Historia i Rozwój Modelu Star 266
Prace konstrukcyjne nad nowym polskim terenowym samochodem ciężarowym rozpoczęto w 1968 roku. W projekt zaangażowane były Ośrodek Badawczo-Rozwojowy FSC Star, Biuro Konstrukcji Przemysłu Motoryzacyjnego w Warszawie oraz Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej w Sulejówku. Celem było stworzenie następcy produkowanej od 1965 roku rodziny samochodów Star 660. Pierwszy prototyp Stara 266 zbudowano już w 1969 roku.
W latach 1970-1973 przeprowadzano intensywne testy drogowe kolejnych prototypów. Równocześnie trwały prace mające na celu przygotowanie fabryki w Starachowicach do rozpoczęcia produkcji nowego modelu. Seryjną produkcję Stara 266 uruchomiono w 1973 roku. Pojazd szybko zdobył uznanie, co potwierdziło się w 1988 roku, kiedy dwa egzemplarze Stara 266 wzięły udział w prestiżowym Rajdzie Paryż-Dakar. Obie polskie załogi, Jerzy Franek z Tomaszem Sikorą oraz Jerzy Mazur z Julianem Obrockim, z powodzeniem dotarły do mety, dowodząc niezawodności i wytrzymałości konstrukcji.
Na przełomie lat 80. i 90. opracowano następcę w postaci modelu Star 1366 o układzie 6×6, jednak z uwagi na zmianę sytuacji ekonomicznej i geopolitycznej oraz mniejsze potrzeby ze strony armii, nie wszedł on do produkcji. Po przejęciu fabryki w Starachowicach przez koncern MAN, opracowano nowe modele terenowe: Star 944 (4×4) oraz Star 1466 (6×6). Produkcję Stara 266 zakończono w grudniu 2000 roku, tuż po wprowadzeniu do oferty modelu 1466.
Konstrukcja i Parametry Techniczne
Podwozie i Układ Jezdny
Nadwozie pojazdu Star 266 osadzone zostało na wytrzymałej, podłużnicowej ramie spawanej, wykonanej z blachy tłoczonej. W układzie jezdnym przedni sztywny most napędowy zawieszony jest na półeliptycznych resorach piórowych oraz dwóch hydraulicznych amortyzatorach teleskopowych. Zawieszenie osi środkowej i tylnej stanowiły mosty napędowe, każdy zawieszony na dwóch odwróconych półeliptycznych resorach piórowych oraz sześciu drążkach reakcyjnych. Wszystkie mosty napędowe wyposażono w sterowaną pneumatycznie blokadę mechanizmu różnicowego, co znacząco zwiększało możliwości terenowe pojazdu. Układ hamulcowy został dostosowany do zasilania hamulców przyczepy i wyposażono go w nadciśnieniowy system wspomagania.
Układ Napędowy
Do napędu Stara 266 zastosowano polski, 6-cylindrowy, rzędowy silnik diesla z bezpośrednim wtryskiem paliwa typu S359. Od 1983 roku montowano zmodernizowaną wersję S359M. Jednostka napędowa o pojemności skokowej 6842 cm³ generowała moc maksymalną 110 kW (150 KM) przy maksymalnym momencie obrotowym wynoszącym 432 Nm. Silnik został zblokowany z 5-biegową manualną skrzynią biegów typu S5-45, zespoloną poprzez wał rurowy ze sterowanym mechanicznie reduktorem SR-380M, który oferował dwa przełożenia. Dodatkowo, skrzynia biegów zintegrowana była z przystawką odbioru mocy (PTO) typu N10/70, P45/1 lub P45/2, co umożliwiało napędzanie różnych urządzeń zewnętrznych.
Kabina i Przestrzeń Ładunkowa
Star 266 wyposażany był w kabinę wagonową typu 641, która posiadała dwa włazy dachowe, odchylane okna przednie oraz leżankę, zwiększającą komfort załogi. W 1985 roku przeprowadzono jej modernizację, która polegała głównie na zmianie stylistyki osłony wlotu powietrza.
Przestrzeń ładunkową stanowiła jedna z dwóch metalowych skrzyń ładunkowych: typu 663 lub 673. Skrzynia typu 663 posiadała dwupoziomową podłogę wykonaną z desek, odchylaną burtę tylną, opończę, montowane do ścian bocznych odchylane ławki, a także instalację świetlną i dźwiękową służącą do komunikowania się z kabiną pojazdu. Skrzynia typu 673 charakteryzowała się jednopoziomową podłogą z desek, opończą oraz odchylanymi burtami bocznymi i tylną.
Zdolności Terenowe
Star 266 wyróżniał się imponującymi zdolnościami terenowymi. Pojazd ten mógł pokonywać brody o głębokości do 120 cm bez wcześniejszego przygotowania, a z przygotowaniem - nawet do 180 cm. Istniała również możliwość przeprowadzenia auta po dnie zbiornika wodnego, po odpowiednim przygotowaniu. Model ten był przystosowany do sprawnego działania w trudnych warunkach środowiskowych, w tym przy wilgotności wynoszącej do 98% oraz w zapyleniu do 1,5 g/cm³.
Wojskowa ciężarówka Star 266 off-road w Sporty Ekstremalne 4x4
Zastosowanie i Wersje Specjalistyczne
Podstawowym użytkownikiem samochodów Star 266 było Wojsko Polskie, gdzie były one wykorzystywane zarówno w podstawowej wersji skrzyniowej do transportu żołnierzy i ładunków, jak i w wielu wyspecjalizowanych konfiguracjach. W latach 1973-1994 dla Wojska Polskiego dostarczono łącznie 17 092 egzemplarze, z czego największe ilości (ponad 1,5 tysiąca rocznie) przypadały na lata 80. Samochody te były również sprzedawane na rynek cywilny, przede wszystkim dla służb wymagających pojazdów o dużej mobilności, takich jak energetyka i straż pożarna.
Na podwoziu modelu Star 266 montowano różnorodne zabudowy specjalistyczne, co świadczy o jego wszechstronności. Do najczęściej spotykanych należały nadwozia furgonowe typu 117 AUM, nadwozia naprawcze Sarna I i Sarna II, radiostacje R-137B i R-140M, stacje radioliniowe R-409, nadwozie dowódczo-sztabowe ADK-11, generator dymu GD-2, urządzenia do odkażania chemicznego WUS-3, a także nadwozia pożarnicze, żurawie samochodowe oraz koparki.
Star 266 w Służbie Pożarniczej
Star 266, dzięki swojej wytrzymałości i zdolnościom terenowym, stał się niezastąpionym pojazdem w służbie pożarniczej. Prezentowany model strażacki wyposażony jest w sześcioosobową, jednomodułową kabinę, co pozwala na transport pełnej drużyny ratowniczej. Dodatkowo, na wyposażeniu znajduje się wciągarka mechaniczna, zraszacze przednie oraz ogrzewanie postojowe. Kluczowym elementem jest regulowane działko wodno-pianowe, zdolne do szybkiego gaszenia pożarów. Pojazd posiada również zbiornik wody o pojemności 2500 litrów i autopompę o wydajności 1600 l/min.
Samochód jest wyposażony w niezawodny napęd 6×6 z blokadą mostów, co gwarantuje skuteczną pracę w trudnym terenie, często występującym podczas akcji ratowniczo-gaśniczych. Strażackie Stary 266, w wersjach takich jak ciężkie samochody gaśnicze (GCBA) lub średnie (GBA), nadal pozostają na wyposażeniu oddziałów straży pożarnej w całej Polsce. Największą liczbę tych pojazdów eksploatują Ochotnicze Straże Pożarne (OSP), gdzie cenione są za swoją niezawodność i łatwość obsługi w warunkach polowych.
