Kroniki Strażackie: Przewodnik Krok po Kroku

Kroniki strażackie stanowią niezastąpione źródło wiedzy o historii i działalności jednostek ochotniczych straży pożarnych oraz Państwowej Straży Pożarnej. Odgrywają kluczową rolę w dokumentowaniu codziennych wydarzeń, jubileuszy i życia lokalnych społeczności, stając się cennym dziedzictwem dla przyszłych pokoleń. Prowadzenie kroniki wymaga staranności, zaangażowania i odpowiedniego podejścia, aby materiał był zarówno informacyjny, jak i inspirujący.

Czym jest kronika strażacka?

Zacznijmy od wyjaśnienia, co to właściwie jest kronika. Zgodnie z definicją internetowej Wikipedii, kronika (z greckiego chronos - czas) to faktograficzny opis wydarzeń w układzie chronologicznym. Kronika nie zawiera analizy tych wydarzeń, może jednak zawierać podsumowania oraz komentarz autora. Wydarzenia te najczęściej dotyczą życia państwa, instytucji, organizacji itp. Portal Onet.wiem podaje jeszcze szerszą definicję: „Kronika, utwór dziejopisarski o charakterze publicystycznym lub literackim, zawierający zapis ważniejszych wydarzeń ułożonych według kolejności chronologicznej. Obejmuje jedynie zapis wydarzeń, bez wyjaśniania ich związków przyczynowych. Bywa zaopatrzona w komentarz autorski”.

Funkcja kronikarza OSP nie jest tworzona sztucznie; jest spotykana na przestrzeni dziejów w wielu krajach i organizacjach, a w przypadku organizacji ratowniczej, jaką jest OSP, wynika z potrzeby rejestracji dokonań straży dla naszych następców. Kronikarz opisuje dla przyszłości zdarzenia przeszłe i bieżące.

Rola i zadania kronikarza OSP

Funkcja kronikarza OSP nie jest obligatoryjna. We wzorcowym statucie OSP wspomniana jest tylko raz, bez podania zakresu czynności, jakie kronikarz ma wykonywać. W § 24 wspomnianego statutu podaje się, że w zarządzie można utworzyć funkcję kronikarza. Zadaniem kronikarza jest prowadzenie kroniki.

Idealny kronikarz nie musi być czynnym ratownikiem, ale powinien posiadać pewną wiedzę o czynnościach ratowniczych, żeby móc je dobrze opisywać. Może, ale nie musi być członkiem zarządu. Kronikarz powinien znać wszystkie bieżące sprawy, którymi zajmuje się zarząd - także po to, by móc je dobrze przedstawić w sporządzanej przez siebie kronice. Doświadczeni strażacy ochotnicy z wielką starannością opisują codzienne, z pozoru zwyczajne wydarzenia, ale po wielu latach mające ogromną wartość.

Kto jest idealnym kronikarzem?

Do prowadzenia kroniki Ochotniczej Straży Pożarnej najbardziej predestynowana jest osoba, która chce kronikę tworzyć i to po prostu lubi. Jeżeli funkcja ta zostanie powierzona komuś, kto nie widzi się w tej roli, a zgadza się być kronikarzem tylko dla np. naszywek na mundurze, to niewielki będzie z niego pożytek.

Dobrymi kronikarzami są często:

• emerytowani lub czynni zawodowo nauczyciele,
• bibliotekarze,
• archiwiści,
• młodzi pasjonaci, którzy tworzą gazety lokalne.

Jeżeli w jednostce OSP jest taka osoba, należy ją namówić, aby uwierzyła we własne siły i chciała być kronikarzem. Jeśli nikt z druhen czy druhów nie czuje się na siłach pełnić tej funkcji, warto poszukać wśród znajomych, sympatyków czy emerytów spoza bezpośredniego grona jednostki.

Jak prowadzić kronikę? Metody i wyzwania

Prowadzenie kroniki to proces, który można realizować na wiele sposobów. Niegdyś kronikę tradycyjnie pisano. Współczesne kroniki tworzone są także w postaci fotokroniki, czyli zbioru dokładnie opisanych fotografii, oraz krótszych czy dłuższych filmów, dotyczących szczególnie ważnych wydarzeń z życia OSP.

Forma kroniki: papierowa czy elektroniczna?

Na pytanie, jaka forma jest najlepsza, nie ma jednoznacznej odpowiedzi - każda jest dobra, jeśli jest dobrze wykonywana. Podobnie w kwestii wyboru między kroniką papierową a elektroniczną, nie ma jednej właściwej odpowiedzi. Zazwyczaj zaleca się przyjęcie rozwiązania pośredniego:

• Jeżeli kronika jest prowadzona na bieżąco elektronicznie, warto mieć jej odpowiednik papierowy, drukując cyklicznie fragmenty i tworząc z nich albumy.
• Jeżeli kronika tworzona jest tradycyjnie na papierze, często z ręcznie wykonywaną kaligrafią, należy cyklicznie skanować nowe elementy i wprowadzać je do zapisu elektronicznego.

Niezależnie od formy, należy starannie przechowywać kroniki w odpowiednich warunkach, aby zachować je dla potomnych.

Rozwiązywanie problemów z brakującymi danymi historycznymi

Często zdarza się, że jednostki OSP borykają się z problemem braku zdjęć, pamiątek i zapisków z okresu założenia jednostki, pomimo jej wieloletniej historii. W takiej sytuacji warto zastosować podejście, które łączy bieżące dokumentowanie z odzyskiwaniem archiwalnych materiałów:

1. Rozpoczęcie od nowa: Można zacząć spisywać na bieżąco wszystko, co dzieje się w jednostce, dodając zdjęcia i linki do strony internetowej. Ważne jest, aby w kronice zawrzeć informację, że rozpoczęto ją „od zera”.
2. Elastyczność formatu: Używanie kronik z możliwością wkładania dodatkowych kart lub przekładania materiałów (np. kroniki z „wąsami”) pozwala na swobodne uzupełnianie w przyszłości.
3. Archiwizacja dokumentów: Wszystkie pojawiające się dokumenty należy skanować, przechowywać w wersji elektronicznej, a oryginały (jeśli są w dobrym stanie) wkładać do kroniki.
4. Skanowanie i drukowanie zdjęć: Pozyskane zdjęcia należy skanować, a następnie drukować w wysokiej jakości i umieszczać w archiwum kroniki.

Praca zespołowa

Zbieranie materiałów do kroniki i ich opracowywanie może przekraczać możliwości jednego kronikarza. Wówczas warto rozważyć pracę zespołową, gdzie różne osoby odpowiadają za poszczególne zadania:

• Jedna osoba może zbierać materiały bieżące,
• inna archiwalne,
• kolejna zajmować się robieniem zdjęć,
• jeszcze inna odpowiadać za obróbkę komputerową uzyskanych danych.

Zawartość kronik - poza pożarami

Początkowo kroniki strażackie rejestrowały głównie pożary. Później właściwie całe życie wsi znajdowało w nich odzwierciedlenie. Strażacy wspierają lokalnych mieszkańców, uczestniczą w festynach i pokazach, i to wszystko można znaleźć w ich kronikach. Kroniki dokumentują historię i działalność jednostek, a także wiele wydarzeń z życia lokalnych społeczności.

Znaczenie i wyróżnienia kronik

Kronikarze poświęcający swój czas na dokumentowanie historii pożarnictwa wykonują dobrą pracę, utrwalając dzień współczesny dla potomnych. Znaczenie kronik jest tak duże, że organizowane są specjalne konkursy, które promują i wyróżniają te najcenniejsze.

Przykładem jest I Wojewódzki Konkurs Kronik Ochotniczych Straży Pożarnych Opole 2018, w którym wyróżniono najlepsze kroniki spod pióra opolskich strażaków ochotników. Do konkursu zgłoszono 14 kronik strażackich w 32 tomach. Najwięcej zgłoszeń, bo aż osiem, wpłynęło z powiatu oleskiego (Bodzanowice, Chwiły, Cieciułów, Dalachów, Gorzów Śląski, Mostki, Radawie, Rudniki). Zgłoszono także trzy kroniki z powiatu strzeleckiego (Grodzisko, Kadłub oraz Warmątowice). Dwa zgłoszenia pochodziły z powiatu nyskiego (Dziewiętlice, Przełęk). Celem konkursu jest pokazanie kronikarskiego dorobku ochotniczych straży pożarnych województwa opolskiego. Konkurs został zorganizowany przez Zarząd Oddziału Wojewódzkiego OSP RP pod patronatem honorowym Marszałka Województwa Opolskiego i przy wsparciu samorządu województwa opolskiego. Warto dodać, że w całym województwie opolskim działają 532 jednostki OSP, które skupiają prawie 20 tys. druhów.

Wsparcie metodyczne dla kronikarzy

Warto zapoznać się z informacjami zawartymi w publikacji „ABC strażaka kronikarza”, opartej na wskazówkach dr. Eugeniusza Walczaka. Jest to cenne źródło wiedzy dla każdego, kto chce profesjonalnie prowadzić kronikę strażacką.

tags: #strazackie #kroniki #krok #po #kroku