W strukturach Państwowej Straży Pożarnej (PSP) system pracy stanowi jeden z najważniejszych elementów determinujących codzienną służbę. Wybór między pracą w podziale bojowym a codziennym (ośmiogodzinnym) trybem pracy w komórkach organizacyjnych wywołuje wśród funkcjonariuszy liczne dyskusje dotyczące sprawiedliwości społecznej, rozwoju zawodowego oraz optymalizacji działań jednostki.
Podział bojowy a praca w biurze: różnice i wyzwania
Praca w podziale bojowym (PB) jest fundamentem działania PSP, wiążąc się z bezpośrednim udziałem w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Z kolei praca w wydziałach prewencji lub logistyki, odbywająca się zazwyczaj w systemie 8-godzinnym, bywa postrzegana jako konieczne uzupełnienie struktury. Często dochodzi do sytuacji, w których strażacy z PB są delegowani do pracy w biurach w celu wsparcia kadrowego.
Zgodnie z przepisami, strażakowi można powierzyć pełnienie obowiązków służbowych na innym stanowisku w tej samej jednostce organizacyjnej na okres do 6 miesięcy w roku kalendarzowym. W tym czasie funkcjonariuszowi przysługuje uposażenie stosownie do nowego stanowiska, nie niższe jednak od dotychczasowego. Kluczowym wymogiem formalnym jest wydanie przez komendanta stosownej decyzji, która pozwala na jasne określenie zakresu obowiązków i podstawy przeniesienia.
Planowane zmiany w systemie czasu służby
W ostatnich latach w środowisku strażackim coraz częściej pojawiają się informacje dotyczące możliwych zmian w systemie czasu służby, w tym potencjalnego wprowadzenia systemu dwuzmianowego dla kadry dowódczej. Zmiany te, według założeń MSWiA, mają na celu optymalizację struktury oraz lepsze dopasowanie wymagań do zadań wykonywanych przez strażaków.
Główne cele reformy kadrowej:
- Wprowadzenie nowych etatów specjalistycznych: rzecznik prasowy oraz psycholog (stanowiska oficerskie).
- Uelastycznienie polityki kadrowej, pozwalające na szybsze uzupełnianie braków w komórkach organizacyjnych.
- Możliwość obejmowania stanowisk dowódczych w jednostkach ratowniczo-gaśniczych przez funkcjonariuszy z korpusu aspiranckiego (pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymogów).
- Możliwość przyjmowania absolwentów szkół PSP bezpośrednio do służby w codziennym rozkładzie czasu, choć z zastrzeżeniem konieczności uzyskania zgody Komendanta Głównego PSP.
Perspektywa funkcjonariusza w obliczu zmian
Wielu strażaków obawia się, że nadmierne skupienie na wykształceniu formalnym, przy pominięciu wieloletniego doświadczenia operacyjnego, może osłabić ducha formacji. Krytyka dotyczy m.in. postrzegania zaocznych szkół i studiów oraz wymagań dotyczących świadectw maturalnych jako jedynego kryterium naboru. Strażacy podkreślają, że dla sprawnego funkcjonowania jednostki kluczowa jest współpraca między pionem operacyjnym a administracyjnym, a nie ich wzajemna antagonizacja.
Mimo wprowadzanych zmian, ustawodawca zaznacza, że preferowane pozostaje podejmowanie służby w jednostce ratowniczo-gaśniczej bezpośrednio po odbyciu szkolenia kandydackiego. Pozwala to na zachowanie ciągłości doświadczenia, które jest niezbędne w trudnych warunkach pracy ratownika.