Strażak kominowy – kompleksowy przewodnik po nasadach kominowych i ich konserwacji

Dobrze zaprojektowany i utrzymany komin jest kluczowy dla bezpieczeństwa, oszczędności paliwa oraz prawidłowego funkcjonowania całej instalacji grzewczej przez dziesiątki lat. Oprócz właściwego doboru komina, materiałów i wykonania, niezwykle istotne jest jego prawidłowe użytkowanie. W kontekście optymalizacji pracy systemu grzewczego, coraz większą popularność zdobywają nasady kominowe, potocznie nazywane „strażakami”.

Funkcje komina i znaczenie prawidłowego ciągu

Każdy komin pełni dwie podstawowe funkcje:

• Odprowadzanie dymu: Dzięki różnicy ciśnień u dołu i na górze, komin wytwarza ciąg, który skutecznie usuwa dym. To proste zjawisko fizyczne jest wspomagane przez różnicę temperatur.
• Doprowadzanie powietrza: Do spalania paliwa niezbędny jest tlen. Komin, dzięki wytwarzaniu ciągu, zasysa powietrze, działając jako swoisty „silnik” dostarczający tlen do urządzenia grzewczego. Przykładowo, do prawidłowego spalenia 1 kg drewna potrzeba aż 4,5 m³ powietrza.

Komin zbyt słaby, np. za niski lub o zbyt małym przekroju, może pobierać niewystarczającą ilość powietrza, co prowadzi do nieefektywnego i nieekologicznego spalania. Urządzenie wówczas słabo grzeje i wytwarza więcej sadzy oraz popiołu.

Sytuacja odwrotna, czyli zbyt duży komin podłączony do urządzenia grzewczego o mniejszym zapotrzebowaniu na powietrze, również prowadzi do nieprawidłowego działania. Paliwo spala się zbyt szybko, a wnętrze urządzenia dodatkowo się wychładza.

Zagrożenie czadem

Tlenek węgla (CO), potocznie nazywany czadem, powstaje w wyniku spalania paliwa bez udziału dostatecznej ilości tlenu. Może on powstawać w piecach i kominkach podłączonych do źle zaprojektowanych lub zbyt słabych kominów. Niewidoczny i bezwonny gaz jest zabójczy już w małych ilościach. Według oficjalnych statystyk straży pożarnej, rocznie dochodzi do kilku tysięcy zatruć czadem, często śmiertelnych.

Nasady kominowe - rola i rodzaje

Strażak na komin dymowy, znany również jako nasada kominowa, to urządzenie montowane na szczycie komina. Jego konstrukcja wykorzystuje naturalne zjawiska fizyczne, takie jak różnica ciśnień i kierunek wiatru, aby zapewnić optymalny przepływ powietrza. Przekłada się to na lepsze wykorzystanie energii z paliwa i redukcję emisji szkodliwych substancji. Prawidłowo zainstalowana nasada minimalizuje ryzyko ciągu wstecznego, wykorzystując energię wiatru do wytworzenia podciśnienia.

Typy nasad kominowych

Wśród nasad kominowych wyróżnia się kilka popularnych rodzajów:

• Nasady kominowe obrotowe: Charakteryzują się ruchomą częścią górną, reagującą na kierunek i siłę wiatru. Ustawiają się zawsze przeciwnie do kierunku wiatru, co zapobiega jego wdmuchiwaniu do komina, zwiększając wydajność.
• Nasady kominowe samonastawne typu „strażak”: Są osadzone na podstawie z łożyskami i dzięki elementowi przypominającemu statecznik (tzw. mieczowi), poddają się ruchom wiatru. Zapewniają, że spaliny nie są odprowadzane na wprost wiatru, a poziome zakończenie nasady zapobiega wiatrom opadającym.
• Nasady kominowe stałe: To najprostsze i najtańsze konstrukcje, oferujące podstawową ochronę przed opadami atmosferycznymi. Ich zysk energetyczny jest jednak znacznie niższy niż w przypadku nasad obrotowych.
• Nasady kominowe wentylacyjne: Wspierają prawidłową cyrkulację powietrza w domach, wpływając na komfort, zwłaszcza w obszarach o silnych wiatrach.
• Nasady kominowe hybrydowe: Łączą cechy nasad obrotowych z dodatkową funkcjonalnością, np. wyposażeniem w silnik elektryczny (np. nasada Turbowent). Pozwala to stabilizować obroty i zapewnić równy poziom generowanego podciśnienia, co jest przydatne przy niewielkim wietrze.

Kiedy montuje się „strażaka” na kominie?

Montaż nasady kominowej jest często konieczny w następujących sytuacjach:

• Silne wiatry: W regionach górskich i nadmorskich, czyli tam, gdzie wieje szczególnie mocno i często, nasady kominowe są wręcz obowiązkowym wyposażeniem domu. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury, elementy te powinny być montowane w II i III strefie obciążenia wiatrem w domach bez wymuszonego obiegu spalin.
• Nieprawidłowo wykonany komin: Gdy komin spalinowy ma zbyt mały przekrój lub występują problemy z odprowadzaniem spalin.
• Zaburzenia ciągu wentylacyjnego: Spowodowane warunkami atmosferycznymi lub usytuowaniem domu.
• Komin wyprowadzony nieprawidłowo ponad pokrycia dachowe: Zbyt krótki komin dymowy może być przyczyną ciągu wstecznego.
• Obecność wysokich drzew lub budynków w pobliżu: Mogą one zakłócać przepływ powietrza.
• Wylot komina poniżej kalenicy dachu.
• Zastosowanie krótkiego przewodu do odprowadzania dymu lub spalin o niewielkim przekroju.

Nasada typu „strażak” jest również efektywnym sposobem na odstraszanie ptaków i owadów, które mogłyby zagnieździć się w kominie. Służy także do ochrony komina przed opadami śniegu, deszczu oraz opadającymi liśćmi.

Montaż i konserwacja „strażaka” na kominie

Montaż nasady kominowej krok po kroku

1. Przygotowanie komina: Przed montażem należy upewnić się, że komin jest czysty i stabilny. Zanieczyszczenia należy usunąć, a nierówności wyrównać masą uszczelniającą. Należy także sprawdzić i ewentualnie naprawić obróbki blacharskie w miejscu styku komina z pokryciem dachowym.
2. Przygotowanie podstawy: Przymierza się podstawę nasady i zaznacza miejsca do nawiercenia otworów.
3. Wiercenie i kołkowanie: Wierci się otwory i umieszcza w nich kołki rozporowe.
4. Przykręcanie podstawy: Podstawę „strażaka” przykręca się śrubami.
5. Montaż hełmu: Zakłada się „strażaka” na podstawę i sprawdza, czy hełm swobodnie się obraca.
6. Sprawdzenie obróbek blacharskich: Należy upewnić się, że woda ze „strażaka” nie będzie wpływać pod opierzenie i pokrycie dachowe.

„Strażak” może być również montowany bezpośrednio na rurze wkładu kominowego za pomocą blachowkrętów. Montaż musi zapewnić stabilność całej konstrukcji i zawsze powinien odbywać się ponad szczytem dachu.

Chociaż montaż „strażaka” nie jest trudny, zaleca się powierzenie go fachowcom, ze względu na pracę na wysokości i związane z nią ryzyko. Należy pamiętać, że komin z kilkoma przewodami wymaga montażu nakładki na każdy z nich. Kluczowy jest odpowiedni dobór rozmiaru nasady - musi on odpowiadać średnicy komina, aby nie stłumić przepływu spalin.

Konserwacja „strażaka”

Hełm kominowy, podobnie jak cały komin, wymaga odpowiedniej konserwacji i okresowych kontroli. Montaż nakładki nie może utrudniać dostępu do przeglądów. Komin wentylacyjny powinien być sprawdzany raz w roku przez kominiarza, natomiast przewody spalinowe i dymowe - cztery razy w roku.

W czasie kontroli kominiarz powinien sprawdzić stan techniczny hełmu, oczyścić go z sadzy i rdzy oraz skontrolować działanie łożysk. „Strażak” na komin musi obracać się lekko, bez wydawania dźwięków. Aby „strażak” pracował prawidłowo i służył przez wiele lat, konieczne jest regularne smarowanie jego łożysk.

Czym smarować „strażaka” kominowego?

Dyskusje na temat smarowania łożysk „strażaka” są powszechne wśród użytkowników. Standardowe smary mogą być niewystarczające. Jeśli coś skrzypi, można nasmarować, o ile jest dostęp do miejsc tarcia. W tym przypadku przydałby się jakiś gęsty smar, odporny na wysokie temperatury. Zwykły smar może wystarczyć tylko na krótką chwilę palenia w kominku. Jeśli nasada zaczęła skrzypieć, konieczne może być częste wchodzenie na dach w celu smarowania.

Specjaliści często sugerują zakup lepszej jakości nasady z łożyskami odpornymi na gorące spaliny. W przypadku kominka, zaleca się stosowanie „strażaków” z łożyskami ślizgowymi, które wytrzymują temperatury do 500°C. Łożyska kulkowe są przeznaczone do spalin o temperaturze do 150°C.

Niektórzy radzą sobie z problemem skrzypienia poprzez rozwiercanie tulejek, na których trzyma się obrotowa część, wiertłem o 2 mm grubszym niż pierwotnie, a następnie dokładne naoliwienie.

Ceny i opinie o nasadach kominowych

Ceny „strażaków” na komin wahają się w przedziale od 150 do 1500 zł, w zależności od materiału, średnicy i modelu. Najprostsze modele standardowe o średnicy fi100 mm kosztują około 156 zł. „Strażak” na komin dymowy z blachy nierdzewnej kwasoodpornej o średnicy 200 mm to koszt około 305 zł. Za model turbo nierdzewny o średnicy 500 mm można zapłacić nawet 1487 zł, do którego często trzeba doliczyć koszt podstawy przejściowej (około 100 zł). Na rynku dostępne są również modele w różnej gamie kolorystycznej, w podobnych cenach co standardowe.

Produkty marek takich jak Darco, Spiroflex i Poujoulat wyróżniają się pod względem stosunku jakości do ceny.

Opinie użytkowników są zróżnicowane:

• Pozytywne: Użytkownicy mieszkający w miejscach silnie obciążonych wiatrem bardzo chwalą „strażaki” jako doskonały sposób na podniesienie sprawności przewodów spalinowych grawitacyjnych. Docenia się również ich estetykę.
• Negatywne: Pojawiają się opinie, że „strażak” nie sprawdza się na kominach odprowadzających spaliny z kotłowni na groszek węglowy, szybko ulegając zniszczeniu. Uznawany jest za zbędny tam, gdzie nie ma silnych wiatrów.

Zdaniem ekspertów montaż „strażaka” nie jest konieczny, gdy nie występują problemy z ciągiem oraz w przypadku wymuszonego obiegu spalin (np. kotły z wentylatorem wyciągowym). Zwracają jednak uwagę na obowiązek montażu w II i III strefie obciążenia wiatrem. Na przewód kominowy dymowy pracujący na paliwa stałe zaleca się „strażaka” żaroodpornego ze stali o grubości 1 mm, na przewód dymowy ze stali o grubości 2 mm, natomiast na komin spalinowy pracujący na gaz - model ze stali kwasoodpornej.

tags: #strazak #kominowy #czym #smarowac