Strażak w przedszkolu: edukacja i bezpieczeństwo

Wizyta strażaka w przedszkolu to dla dzieci nie tylko ekscytujące wydarzenie, ale przede wszystkim niezwykle ważna lekcja bezpieczeństwa. Przybliżanie najmłodszym specyfiki zawodu strażaka oraz omawianie zasad bezpiecznego zachowania w codziennych sytuacjach i podczas wystąpienia zagrożenia pożarowego jest kluczowe dla ich rozwoju i bezpieczeństwa.

Znaczenie edukacji przedszkolnej w zakresie bezpieczeństwa

Podstawa programowa i wymagania

Nauka bezpiecznych zachowań w przedszkolu stanowi istotny element systemu kształcenia w Polsce. Promocja wiedzy, kształtowanie bezpiecznych nawyków oraz zapobieganie sytuacjom zagrażającym życiu i zdrowiu to zadania usankcjonowane prawnie. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2009 r. nr 4, poz. 17 z późn. zm.), zakłada się, że dzieci kończące edukację przedszkolną powinny umieć zachować się w sytuacji zagrożenia, wiedzieć, gdzie szukać pomocy i jak o nią poprosić, a także być w stanie przewidywać konsekwencje własnych działań.

Wartość kompleksowej wiedzy

Wszyscy zdają sobie sprawę z tego, jak ważne jest przekazywanie wiedzy na temat bezpiecznych zachowań oraz zapobiegania sytuacjom zagrażającym życiu na każdym etapie edukacji dzieci. Sytuacje, w których dzieci, dzięki znajomości numerów ratunkowych oraz zasad zachowania się w krytycznych sytuacjach, uratowały swoich najbliższych, pokazują, jak cenna jest szersza edukacja najmłodszych w tym zakresie. To skłania do głębszego zainteresowania się tym tematem i ujęcia go w usystematyzowanej, kompleksowej formie.

Tradycyjne formy zapoznawania z pracą strażaka

Zapoznawanie dzieci z zadaniami, które wykonuje straż pożarna, często ogranicza się do jednodniowej wizyty w jednostce ratowniczo-gaśniczej lub spotkania w przedszkolu. Podczas takich wizyt przedszkolaki mają możliwość zwiedzenia pomieszczeń wypoczynkowych strażaków, obejrzenia ześlizgu, przymierzenia hełmu czy spróbowania swoich sił w pojedynku z wężem gaśniczym. Są to bardzo cenne doświadczenia, jednak nie zawsze wystarczają, by maluchy zdobyły właściwą i kompleksową wiedzę.

Propozycje konspektów zajęć dydaktycznych

Struktura i przeznaczenie konspektów

Cyklicznie publikowane są gotowe konspekty zajęć dydaktycznych, realizujących treści podstawy programowej. Proponowane zajęcia przeznaczone są dla dzieci pięcio- i sześcioletnich, jednak poszczególne części zajęć można z powodzeniem wykorzystać w pracy z czterolatkami. W każdym z konspektów znajdują się wskazówki dotyczące ogólnych i szczegółowych celów zajęć, a także metod i pomocy dydaktycznych niezbędnych lub przydatnych do ich przeprowadzenia. Każdy konspekt prezentuje szczegółowy przebieg zajęć, z uwzględnieniem zakładanych czynności prowadzącego oraz przewidywanych odpowiedzi dzieci. Zajęcia opisane w pierwszych konspektach mają na celu zapoznanie dzieci z zawodem strażaków i miejscem ich pracy. W kolejnych poruszane są tematy szczegółowe: działania prewencyjne (niebezpieczeństwo pożaru, gaśnice, oznakowanie znakami bezpieczeństwa, drogi pożarowe) oraz działania, które należy podjąć w razie zagrożenia (ewakuacja, numery alarmowe). Konspekty zasadniczo są skierowane do osób profesjonalnie zajmujących się nauczaniem dzieci, a rozbudowane komentarze mają być istotną pomocą dla tych, którzy nie mają odpowiedniego przygotowania metodycznego.

Przykładowe tematy konspektów

• Czujka dymu/tlenku węgla (czadu)
• Co to jest gaśnica?
• Ewakuacja z przedszkola
• Numer alarmowy 112
• Pali się!
• Samochód strażacki

Wizyty strażaków w przedszkolach - praktyka

Cel i przebieg spotkań

W celu podniesienia wiedzy oraz umiejętności dzieci w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, w wielu przedszkolach realizuje się szereg zajęć i pogadanek, często podsumowując je uroczystym obchodzeniem „Dnia Strażaka”. Celem wizyt strażaków jest przybliżenie najmłodszym specyfiki zawodu strażaka oraz omówienie zasad bezpiecznego zachowania w codziennych sytuacjach i podczas wystąpienia zagrożenia pożarowego.

Przykłady z placówek

• Podczas spotkań strażacy prezentują pełne umundurowanie, omawiając jego przeznaczenie i zastosowanie w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Dzieci mogą zobaczyć, jak wygląda strażak gotowy do akcji oraz jakiego sprzętu używa w swojej codziennej służbie. Z dużym zaciekawieniem wysłuchują opowieści o pracy strażaków, a następnie mają okazję zobaczyć z bliska wóz pożarniczy oraz jego wyposażenie.

• Wiele spotkań poprzedza impreza ogólnoprzedszkolna, przybliżająca dzieciom pracę strażaka poprzez literaturę, quizy oraz zabawy ruchowo-sprawnościowe. Dzieci poprzez zabawy mają możliwość utrwalenia Europejskiego Numeru Alarmowego oraz numerów alarmowych instytucji niosących pomoc. Największą frajdą dla przedszkolaków jest oglądanie wozu strażackiego z zewnątrz i wewnątrz, a także sprzętu ratowniczego. Dzieci często mają możliwość przymierzenia hełmu i munduru strażackiego. Strażacy chętnie odpowiadają na pytania dzieci i przekazują wiele cennych informacji dotyczących zasad bezpieczeństwa.

• Podczas spotkań przedszkolaki mogą poznawać specyfikę pracy strażaków, umundurowanie strażackie oraz niektóre sprzęty, jakimi dysponują. Wielką radość sprawia im obejrzenie z bliska wozu strażackiego i zapoznanie się z jego wyposażeniem. Wszystkie dzieci mogą wypróbować swoich sił i zmierzyć się z prawdziwym wężem strażackim.

• Często przedszkola odwiedzają rodzice-strażacy, którzy w ciekawy sposób opowiadają o stroju oraz wyposażeniu, którego używają w trakcie akcji ratunkowej. Przedszkolaki są bardzo aktywne, chętnie zabierają głos i prezentują swoją wiedzę dotyczącą zasad zachowania bezpieczeństwa w domu i przedszkolu. Omawia się tematy zagrożenia pożarami i innymi niebezpiecznymi zdarzeniami, podaje się numer alarmowy do straży pożarnej. Dzieci dowiadują się, w jakich okolicznościach można wzywać straż pożarną oraz że strażacy nie tylko gaszą pożary, ale również są wzywani do wypadków samochodowych i innych zdarzeń.

• Strażacy zapoznają przedszkolaków z sytuacjami, w których należy wezwać straż pożarną, z zasadami prawidłowego zachowania się podczas pożaru, oraz przypominają numery alarmowe do straży, policji i na pogotowie. Dzieci z bliska podziwiają wóz strażacki, wyposażenie, jakim dysponują strażacy podczas swojej ciężkiej i odpowiedzialnej pracy. Dzieci przymierzają hełm strażacki, wchodzą do wozu, gdzie mogą poczuć się jak prawdziwi strażacy choć przez chwilę.

Metody i formy pracy z dziećmi

Obchody Dnia Strażaka, ustalone na 4 maja, są doskonałą okazją do przybliżenia dzieciom roli strażaków w społeczeństwie oraz kształtowania właściwych postaw społecznych i obywatelskich. Edukacja przedszkolaków na temat strażaków pomaga zrozumieć ich kluczową rolę w społeczności. Edukacja na temat bezpieczeństwa pożarowego może być wprowadzana w przedszkolu poprzez angażujące i interaktywne zajęcia, przedstawiając zasady w sposób zrozumiały i atrakcyjny dla dzieci.

Aktywności edukacyjne

• Rozmowa wprowadzająca: "Jak nazywa się człowiek, który walczy z ogniem, z dymem, z pożarami? Walczy wodą oraz gaśnicami. Nie pochwala świecy, nie lubi ogniska, a gdy staje do pracy, woda z węża tryska." Po niej następuje rozmowa z dziećmi o strażakach, poznanie ich wiadomości na temat zawodu i aspektów pracy strażaków.

• Wysłuchanie wierszy: Wiersz W. Broniewskiego „Pożar” i omówienie jego treści (co się paliło, co robili strażacy, kogo uratowali, czy strażacy są odważni, czy każdy może zostać strażakiem).

• Oglądanie ilustracji: Dzieci oglądają ilustracje przedstawiające pracę strażaka i opowiadają, co widzą na obrazkach (np. strażacy gaszą pożar domu; strażacy ratują ludzi z wypadku; strażacy zdejmują kota z drzewa; strażacy ratują powodzian; strażacy usuwają z jezdni powalone drzewa).

• Zabawa konstrukcyjna: Dzieci dostają zestaw elementów obrazka (figur geometrycznych) i układają z nich wóz strażacki, wypowiadając się o jego szczególnych elementach (syrena, drabina, wąż gaśniczy) i kolorze.

• Zabawa dydaktyczna „Czego strażacy potrzebują w swojej pracy?”: Układanie wokół postaci strażaka ilustracji przedstawiających ubrania i sprzęty, którymi się on posługuje (wóz strażacki, drabina, wąż, hełm, toporek, bosak, gaśnica, piła spalinowa, strój ochronny, aparat oddechowy). Omówienie wyglądu i sposobu wykorzystania tych sprzętów.

• Nauka numerów alarmowych: Dzieci dowiadują się, na jaki numer dzwonimy, aby wezwać straż pożarną (Numer alarmowy 112, 998) oraz co trzeba powiedzieć, dzwoniąc do straży pożarnej, aby zgłosić zdarzenie.

• Zabawy ruchowo-naśladowcze: Np. „Gasimy pożar” (wykorzystanie linki jako węża strażackiego), „Jedziemy do pożaru” (zabawa z chustą animacyjną), zabawa muzyczno-ruchowa w podskokach „Strażak”.

• Zabawa ruchowa „Powódź”: Na dywanie rozłożone są duże koła, w których stoją dzieci. Na hasło „Dzieci na spacer” - wychodzą z kół i spacerują. W tym czasie nauczyciel zabiera jedno koło. Na hasło „Powódź” - dzieci szybko zajmują miejsca w kołach. Dziecko, dla którego zabrakło koła, odchodzi z zabawy. Wygrywa dziecko, które zajmie miejsce w ostatnim kole.

• Prace plastyczne: Tworzenie rysunków lub wyklejanek związanych z zawodem strażaka i bezpieczeństwem.

• Słuchanie bajek: Np. „Jak Wojtek został strażakiem”.

Kreatywne i interaktywne formy nauczania

• Przygotowanie dekoracji przedszkolnych: W tematyce straży pożarnej może być zarówno edukacyjne, jak i inspirujące. Na dużych arkuszach kartonu mogą pojawić się rysunki narzędzi strażackich.

• Wyścig z wężem strażackim: Dzieci uczestniczą w zabawie polegającej na rozwijaniu i zwijaniu „węża strażackiego” (np. skakanki lub tasiemki) na czas.

• Strażacka pomoc pluszakom: Przygotowanie akcji ratowania maskotek z „pożaru”. Dzieci mogą używać strumieni z wodą (np. z butelek ze spryskiwaczem).

• Slalom strażacki: Tworzenie toru przeszkód z zadaniami naśladowania ruchów strażaka, jak bieg przez tunel, przeskakiwanie „ognia” (np. z bibuły).

• Przedstawienia teatralne: To doskonała okazja, by w lekkiej i przystępnej formie przybliżyć dzieciom pracę strażaka. Scenariusze mogą obejmować odgrywanie akcji gaszenia pożaru, ratowanie zwierząt czy edukacyjne wątki dotyczące bezpieczeństwa. Pogadanki wplecione w teatrzyki, gdzie narrator może przedstawiać dzieciom podstawowe zasady bezpieczeństwa.

• Warsztaty artystyczne: Doskonały sposób na rozwijanie wyobraźni i kreatywności dzieci w przedszkolu. Mogą obejmować wykonanie prac plastycznych nt. strażaków.

• Zabawy tematyczne: Gry edukacyjne.

• Śpiew i recytacja: To znakomite sposoby na wprowadzenie dzieci w tematykę pracy strażaka.

Uczenie wdzięczności i budowanie zaufania

Uczenie dzieci wdzięczności wobec strażaków jest istotnym elementem budowania empatii i szacunku dla osób, które dbają o bezpieczeństwo społeczeństwa. Takie spotkania pomagają także budować zaufanie do służb ratunkowych. Na zakończenie spotkań dzieci wraz z opiekunami często dziękują strażakom za przybycie oraz wręczają własnoręcznie wykonane laurki i upominki, co jest wyrazem uznania dla ich trudnej i odpowiedzialnej pracy.

tags: #strazak #obrazek #przedszkole