W okresie letnim, gdy aktywność owadów błonkoskrzydłych, takich jak osy i szerszenie, wzrasta, wiele osób zastanawia się, kto ma obowiązek usunąć ich gniazda. Wokół tego tematu narosło wiele mitów i błędnych przekonań, co skutkuje nieuzasadnionymi wezwaniami jednostek Państwowej Straży Pożarnej (PSP).
Kto ma obowiązek usunąć gniazdo szerszeni lub os?
Wiele osób bez wahania odpowiada, że to straż pożarna ma obowiązek usunąć gniazdo szerszeni lub os. Jest to jednak powszechne, błędne przekonanie. Państwowa Straż Pożarna przypomina, że nie ma prawnego obowiązku usuwania gniazd szerszeni ani os. W praktyce strażacy często usuwają gniazda tych owadów, ale robią to z dobrej woli, aby nie pozostawiać ludzi w potrzebie, a nie z nakazu prawnego. Zgodnie z Prawem budowlanym (art. 61 pkt 2 ustawy Prawo budowlane), za zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektu zobowiązany jest jego właściciel, dzierżawca, najemca lub zarządca.
Kiedy interweniuje Straż Pożarna?
Straż Pożarna usuwa gniazda szerszeni i os przede wszystkim w miejscach publicznych oraz placówkach publicznych. Szczególny nacisk kładziony jest na miejsca, w których znajdują się dzieci, osoby o ograniczonej zdolności poruszania się oraz osoby niepełnosprawne. Interwencje strażaków podejmowane są tylko w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia ludzi, nie zaś zwierząt, np. gospodarczych.
Zasady postępowania podczas interwencji prowadzonych w związku ze zgłoszeniem wystąpienia zagrożeń od rojów lub gniazd owadów błonkoskrzydłych, zatwierdzone przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w Warszawie w dniu 10 lipca 2009 r., ujednolicają postępowanie straży pożarnej. Określają one, że działania ratownicze prowadzone są w obiektach, w których przebywają grupy dzieci oraz osoby o ograniczonej zdolności do poruszania się. W pozostałych obiektach obowiązek zapewnienia bezpiecznego użytkowania spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu. Ewentualne działania strażaków mogą ograniczyć się do ewakuacji osób znajdujących się w zagrożonym terenie otwartym lub pomieszczeniach, oraz wydzielenia i oznakowania strefy zagrożenia.
Gniazdo SZERSZENI - Spalić, Wyssać, Eksterminować?
Kiedy Straż Pożarna nie interweniuje?
Straż Pożarna nie może być wzywana, gdy w jakimś miejscu jest dużo szerszeni bądź os, ale nie wynika to z obecności gniazda. Zgłaszanie obecności owadów w miejscach, gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia (takich jak działki, lasy, czy pustostany), może być uznane za nadużycie. Strażacy mają obowiązek interweniować przede wszystkim w przypadkach pożarów i wypadków drogowych, które stanowią większe zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.
Odpowiedzialność właściciela lub zarządcy obiektu
Jeśli gniazdo owadów znajduje się w prywatnym obiekcie, to właściciel, dzierżawca, najemca lub zarządca jest odpowiedzialny za jego usunięcie. Straż Pożarna może udzielić wsparcia, podając numery telefonów do lokalnych firm zajmujących się usuwaniem szerszeni i os.
W przypadku likwidacji gniazda owadów, do którego dostęp jest utrudniony, właściciel lub zarządca obiektu powinien zostać poinformowany o konieczności dalszej likwidacji przez specjalistyczną firmę dezynsekcyjną. Ponadto należy pamiętać, aby:
- Nie próbować samodzielnie usuwać roju lub gniazda.
- Nie zbliżać się do gniazda lub roju na odległość mniejszą niż 20 m w terenie otwartym oraz opuścić pomieszczenia, w których znajdują się owady.
- Nie drażnić owadów poprzez rzucanie w nie różnymi przedmiotami, spryskiwanie wodą lub środkami owadobójczymi.
Zalecenia dotyczące usuwania gniazd przez specjalistów
Profesjonaliści są wyposażeni w odpowiedni sprzęt i środki chemiczne, które pozwalają na bezpieczne usunięcie gniazda bez narażania zdrowia mieszkańców. Zwalczaniem niebezpiecznych owadów w domach, mieszkaniach, budynkach gospodarczych, na terenach otwartych oraz w ogródkach działkowych zajmują się wyspecjalizowane firmy.
Prewencja
Zanim pojawi się problem z osami czy szerszeniami, warto podjąć kroki prewencyjne. Przede wszystkim, regularne przeglądanie altanek, szop czy poddaszy wczesną wiosną może pomóc w zidentyfikowaniu i usunięciu zaczątków gniazd.
Procedura usuwania gniazd przez Straż Pożarną (w uzasadnionych przypadkach)
Jeśli Straż Pożarna interweniuje, działania podejmowane są zazwyczaj wieczorem lub w nocy, kiedy owady są mniej aktywne. Wysłanie zastępu do szerszeni w domu w dzień jest nieefektywne, ponieważ większość owadów jest w terenie, a usunięcie gniazda za dnia może rozzłościć wracające szerszenie, zwiększając ryzyko. W przypadku ataku owadów interwencja jest natychmiastowa, podobnie w miejscach publicznych, gdzie po usunięciu gniazda należy bardzo dobrze zabezpieczyć teren.
Odpowiednie wyposażenie strażaka
Najważniejszą kwestią jest odpowiednie ubranie strażaka. Ubiór powinien składać się z ubrania koszarowego lub specjalnego, na które zakładany jest specjalny kombinezon ochronny. W przypadku działań na wysokości konieczne jest założenie hełmu, a dopiero potem zapięcie kombinezonu. Na ręce należy włożyć grube rękawice pszczelarskie lub gaśnicze, które zabezpiecza się taśmą, uszczelniając połączenia między rękawicą a rękawem kombinezonu.
Warto również zaopatrzyć się w worek na gruz lub profesjonalny worek przeznaczony do przenoszenia rojów os lub szerszeni, który posłuży do zebrania resztek gniazda i pozostałych owadów.
Metody usuwania gniazd
-
Gniazda wiszące
W przypadku gniazd wiszących na suficie lub w jego pobliżu, postępowanie jest prostsze. Gniazdo jest spryskiwane gaśnicą na pszczoły, co ma na celu zaduszenie owadów latających na zewnątrz gniazda i uniemożliwienie wylotu kolejnym. Następnie gniazdo jest dokładnie odcinane, pozwalając mu wpaść do worka. Worek zawiązuje się i wkłada do kolejnego, aby zapewnić podwójną ochronę. Tak zabezpieczone gniazdo jest zabierane, a miejsce po nim dokładnie sprawdzane i ponownie spryskiwane gaśnicą na pszczoły w celu eliminacji pozostałych insektów.
-
Gniazda w trudno dostępnych miejscach
W przypadku gniazd os w trudno dostępnych miejscach, takich jak elewacje budynków, należy najpierw namierzyć wlot do gniazda. Takie miejsce następnie dokładnie trzeba spryskać gaśnicą na pszczoły. Po tej czynności są dwie opcje:
- Jeśli właściciel zgodzi się na rozbiórkę, strażacy przystępują do działań, umieszczając fragment po fragmencie gniazda w grubym worku.
- Jeśli właściciel nie zgodzi się na rozbiórkę, jedyną opcją jest zalepienie wlotu do gniazda pianką montażową.