Strażak Sam (oryg. Sam Tân) to uwielbiana przez dzieci walijska animacja produkowana techniką poklatkową, która po raz pierwszy pojawiła się na ekranach w 1985 roku w Walii. Cztery pierwsze serie serialu, emitowane w latach 1985-1994, zostały stworzone przez firmy Bumper Films i Prism Art & Design z myślą o walijskiej telewizji S4C oraz brytyjskiej sieci stacji BBC.
Serial skupia się na przygodach dzielnego strażaka Sama, a akcja rozgrywa się w malowniczym, fikcyjnym mieście Pontypandy w Walii. Nazwa miasteczka jest połączeniem dwóch rzeczywistych walijskich miejscowości: Pontypridd i Tonypandy.
Historia emisji i produkcji
Wersja oryginalna serialu była emitowana w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii i na Tasmanii. W tych krajach można było usłyszeć muzykę oraz śpiewający głos artysty w tle.
W Polsce serial zadebiutował w latach 90. na kanale TVP1. Był nadawany z polskim dubbingiem w sobotniej "Wieczorynce" o godzinie 19:10 w latach 1993-1996, obejmując 32 odcinki. Emisja została wznowiona w czerwcu 2007 roku, a trzy tygodnie później pojawiła się nowa seria z 2003 roku. W 2008 roku serial można było oglądać na kanałach JimJam i MiniMini. W tym samym roku firma Cass Film wydała 3 płyty DVD zawierające 18 odcinków serii z lat 1987-1994, a rok później pojawiły się kolejne 3 płyty DVD z 18 odcinkami piątej serii.
Polska wersja dubbingu do pierwszych trzech serii została nagrana w 2009 roku w Studiu Opracowań Filmów w Warszawie. Reżyserem dubbingu była Maria Piotrowska, a narratorem Jerzy Kramarczyk. W tym samym roku Telewizja Polska Agencja Filmowa opracowała polską wersję piątej serii, a tłumaczką była Grażyna Rogalska. Niestety, w 2009 roku w pożarze archiwum TVP spłonęły taśmy z nagraną pierwszą serią, ocalały jedynie te z drugą, trzecią i czwartą serią.
W 2012 roku Cass Film zlecił nagranie polskiej wersji nigdy nieemitowanego wcześniej odcinka świątecznego studiu Eurocom.
Strażak Sam Sezon 15: Poznaj ekipę!
Fabuła i bohaterowie
Serial opisuje przygody dzielnego strażaka imieniem Sam, który wraz ze swoimi przyjaciółmi każdego dnia mierzy się z trudnymi sytuacjami w miasteczku Pontypandy. Fabuła obejmuje szeroki zakres problemów, od banalnych, jak zaginięcia zwierząt, po poważniejsze, takie jak pożary.
Głównym bohaterem jest Sam (pełne imię Samuel), wychowany w rodzinie z tradycjami ratowniczymi. Postanowił poświęcić swoje życie służbie mieszkańcom, wybierając zawód strażaka. Dzięki odwadze i determinacji stał się bohaterem i wzorem do naśladowania.
Do grona kluczowych postaci należą:
- Elvis Cridlington: Najlepszy przyjaciel Sama, również strażak, znany z bycia nieustraszonym i łatwego wpadania w ekscytację. Jest również wyśmienitym kucharzem.
- Penny Morris: Jedyna kobieta-strażak w remizie, koleżanka Sama i cicha sympatia Elvisa.
- Komendant Bazyli Steele: Starszy i odpowiedzialny komendant remizy strażackiej, dbający o jej doskonałe funkcjonowanie.
- Trevor Evans: Kierowca autobusu, sąsiad Sama, charakteryzujący się ogromnym lękiem wysokości.
- Norman Price: Syn Dylis, właścicielki sklepu spożywczego, znany łobuziak, który często wpada w kłopoty. Przyjaźni się z Sarą i Jamesem.
- Sara i James Price: Bratankowie Sama. Sara jest odważniejsza i pełna energii, podczas gdy James jest nieśmiały.
- Dylis Price: Mama Normana, właścicielka sklepu spożywczego, czuła, ale i surowa matka. Prowadzi także kawiarnię Cafe Bella.
- Bella Lasagna: Właścicielka włoskiej restauracji, barwna postać śpiewająca arie operowe.
- Morus: Pies Sama, wierny towarzysz na czterech łapach, również pełniący rolę strażaka.
Wartości edukacyjne i rozwój dzieci
Serial "Strażak Sam" ma znaczące walory edukacyjne. Dzieci uczą się z niego o pracy strażaków, zagrożeniach związanych z pożarami oraz o tym, jak ważne jest zachowanie ostrożności. Fabuła pomaga widzom w rozwoju emocjonalnym, prezentując różne sytuacje i ucząc radzenia sobie z emocjami: od radości po smutek, od strachu po nadzieję.
Animacja pobudza także rozwój intelektualny, ponieważ w każdym odcinku pojawiają się zagadki zachęcające do myślenia i rozwiązywania trudnych sytuacji. Postać Sama uczy dzieci:
- Jak radzić sobie w trudnych sytuacjach i działać w sytuacjach kryzysowych.
- Znaczenia codziennej pracy strażaka.
- Pozytywnych wartości, takich jak odwaga, empatia, szacunek dla innych, odpowiedzialność i pomaganie potrzebującym.
Z działań Strażaka Sama i jego przyjaciół można wyciągnąć lekcję o gotowości do działania, posiadaniu odpowiedniego sprzętu i umiejętności, a także o kluczowej roli współpracy i pracy w zespole.
Produkcja i ciekawostki
Twórcami serii byli dwaj emerytowani strażacy z Kent, Dave Gingell i David Jones, którzy doskonale znali specyfikę pracy w straży pożarnej, co pozwoliło im na realistyczne odwzorowanie rzeczywistości w serialu.
Ciekawostki na temat "Strażaka Sama":
- Wiek postaci: Sam ma ponad 30 lat. Pierwszy odcinek został wyemitowany w Walii 26 grudnia 1985 roku.
- Prawdziwe imię: Sam to zdrobnienie od imienia Samuel.
- Fikcyjne miasteczko: Pontypandy jest połączeniem nazw Pontypridd i Tonypandy.
- Międzynarodowa popularność: Bajka została przetłumaczona na 25 języków i jest znana w około 40 krajach.
- Głosy postaci: Początkowo wszystkie głosy podkładała jedna osoba - John Alderton. W polskiej wersji językowej głosu użyczył m.in. Jerzy Kramarczyk.
- Czas produkcji: Tworzenie serialu w animacji poklatkowej było bardzo pracochłonne; wyprodukowanie 1 minuty serialu zajmowało 4 dni.
- Wyróżnienia: W 1988 roku serial był nominowany do nagrody telewizyjnej BAFTA dla najlepszego krótkometrażowego filmu animowanego.
- Filmy pełnometrażowe: Przygody Strażaka Sama doczekały się również wersji filmowej, m.in. „Strażak Sam i bohaterowie burzy” oraz „Strażak Sam i wielki pożar w Pontypandy”.
"Strażak Sam" dzisiaj
Serial nadal cieszy się ogromną popularnością, zdobywając kolejne pokolenia fanów. W 2015 roku stacja MiniMini+ zaprosiła widzów na emisję 10. serii, w której pojawiły się nowe postacie, zmodernizowano oddział straży i wprowadzono nowy pojazd ratunkowy dla zwierząt. W nowych odcinkach Sam ratuje zwierzęta, świętuje urodziny i bierze udział w nietypowych akcjach.
"Strażak Sam" to produkcja, która od lat uczy i bawi, przekazując dzieciom cenne wartości i ucząc je, jak zachować spokój w trudnych sytuacjach oraz jak ważna jest praca zespołowa.