Konspekt zajęć o strażakach w szkole i przedszkolu

Nauka w przedszkolu i szkole podstawowej tego, co bezpieczne, jest integralnym elementem systemu kształcenia w Polsce. Promocja wiedzy i bezpiecznych zachowań oraz zapobieganie sytuacjom zagrażającym bezpieczeństwu to zadanie usankcjonowane w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2009, nr 4, poz. 17). Zakłada się w nim, że dzieci kończące edukację przedszkolną będą umiały zachować się w sytuacji zagrożenia, a także wiedziały, gdzie otrzymać pomoc i jak o nią poprosić. Przyjmuje się również, że będą w stanie, na miarę swoich możliwości, przewidzieć konsekwencje własnych zachowań.

Znaczenie edukacji pożarowej w systemie kształcenia

Zapoznawanie dzieci z zadaniami, które wykonuje straż pożarna, często ogranicza się do jednodniowej wizyty w jednostce ratowniczo-gaśniczej. Podczas takiej wizyty dzieci mają możliwość zwiedzenia pomieszczeń wypoczynkowych strażaków, obejrzenia ześlizgu, przymierzenia hełmu czy spróbowania swoich sił w pojedynku z wężem gaśniczym. Są to bardzo cenne doświadczenia, jednak nie zawsze wystarczą, by maluchy zdobyły właściwą wiedzę.

Sytuacje, w których dzieci dzięki znajomości numerów ratunkowych oraz zasad zachowania się w krytycznych sytuacjach uratowały swoich najbliższych, pokazują, jak cenna jest szersza edukacja najmłodszych w tym zakresie. Niniejszy artykuł ma na celu ujęcie tego tematu w usystematyzowanej, kompleksowej formie, oferując gotowe konspekty zajęć dydaktycznych realizujących treści podstawy programowej.

Cele zajęć o pracy strażaka

Ogólne cele dydaktyczne

• Zapoznanie uczniów z pracą strażaków.
• Nauka podstawowych zasad bezpieczeństwa pożarowego.
• Rozwijanie umiejętności pracy w zespole.
• Kształtowanie umiejętności samodzielnego działania i podejmowania decyzji.
• Ćwiczenie pamięci.

Szczegółowe cele operacyjne

Dziecko:

• rozumie rolę i znaczenie strażaków w społeczeństwie,
• zna podstawowe zasady bezpieczeństwa pożarowego,
• rozumie, na czym polega praca strażaka,
• zna sytuacje zagrażające życiu i zdrowiu, wynikające z zabaw ogniem,
• zna wygląd i wie, gdzie znajduje się remiza strażacka w Okonku (lub innej lokalizacji),
• chętnie bierze udział w konkurencjach strażackich, jest sprawne fizycznie,
• posługuje się liczebnikami głównymi i porządkowymi w zakresie 5,
• umie reagować w sytuacjach kryzysowych.

Przykładowe konspekty zajęć

Proponowane zajęcia przeznaczone są dla dzieci pięcio-, sześcioletnich, jednak poszczególne części zajęć można z powodzeniem wykorzystać w pracy z czterolatkami oraz w młodszych klasach szkoły podstawowej. Każdy konspekt prezentuje szczegółowy przebieg zajęć, z uwzględnieniem zakładanych czynności prowadzącego oraz przewidywanych odpowiedzi dzieci.

Konspekt 1: „Dzień Strażaka - bohaterowie codzienności”

Ten scenariusz zajęć na Dzień Strażaka jest przeznaczony dla uczniów szkoły podstawowej. Celem jest nie tylko zapoznanie uczniów z pracą strażaków, ale również nauka podstawowych zasad bezpieczeństwa pożarowego oraz rozwijanie umiejętności pracy w zespole.

Czas trwania i materiały

• Czas trwania: około 2 godzin.
• Materiały:
  • Prezentacja multimedialna o pracy strażaków i bezpieczeństwie pożarowym.
  • Karty pracy dla uczniów z zadaniami i quizami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego.
  • Materiały do wykonania plakatów (kartony, markery, farby, kredki).
  • Sprzęt sportowy dla organizacji sztafety pożarniczej (np. sznurki, stożki, piłki).

Przebieg zajęć

Wprowadzenie teoretyczne (30 minut)

Rozpoczęcie od krótkiej prezentacji multimedialnej na temat pracy strażaków, ze zwróceniem uwagi na ich rolę w społeczeństwie oraz podstawowe zasady bezpieczeństwa pożarowego. Omówienie znaczenia syren pożarniczych, numerów alarmowych i planów ewakuacji.

Dyskusja i karty pracy (20 minut)

Przeprowadzenie dyskusji na temat obejrzanej prezentacji. Zadawanie pytań sprawdzających zrozumienie i zachęcanie uczniów do zadawania własnych pytań. Następnie rozdanie kart pracy o strażakach z quizami i zadaniami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego.

Warsztaty „Bezpieczny dom” (30 minut)

Podział uczniów na grupy i prośba o przygotowanie plakatów z zasadami bezpieczeństwa pożarowego w domu lub szkole. Po wykonaniu zadania, prezentacja plakatów i omówienie wybranych zasad.

Sztafeta pożarnicza (30 minut)

Organizacja na zewnątrz lub w sali gimnastycznej „sztafety pożarniczej”. Może ona obejmować przenoszenie „wiadra wody” (np. piłki) z punktu A do B, „gaszenie pożaru” (przewracanie celów piłką), „przeszukiwanie terenu” (szukanie i zbieranie określonych przedmiotów). Zadaniem każdej drużyny jest jak najszybsze wykonanie zadania. Zabawa ta rozwija umiejętności pracy w zespole i koordynację.

Podsumowanie (10 minut)

Zakończenie zajęć wspólnym podsumowaniem. Omówienie, co uczniowie zapamiętali z zajęć, i zapytanie, co było dla nich najciekawsze.

Konspekt 2: „STRAŻAK SAM” - poznajemy pracę strażaka

Konspekt oparty na programie wychowania przedszkolnego autorstwa W. Majewskiej, R. Paździo i W. Żaby. Temat zajęcia: „STRAŻAK SAM” - poznajemy pracę strażaka, którą opowiada maskotka Strażaka Sama na bazie wiersza Wł. Broniewskiego „Pożar”.

Pomoce dydaktyczne

• Maskotka „Strażak Sam”.
• Wiersz W. Broniewskiego „Pożar”.
• Ilustracje przedstawiające pracę strażaka.
• Kartoniki z numerami alarmowymi.
• Zagadki.
• Duże koła i sznury dla każdego dziecka.
• Karta pracy dla każdego dziecka (rysunek przedstawiający pięć wozów strażackich i pięć palących się domów).
• Medale.
• Piankowe podkładki, patyczki laryngologiczne i koła (do zabawy „Wóz strażacki”).

Przebieg zajęć

Powitanie i burza mózgów

1. Powitanie: Zabawa „Witamy się” wg W. Sherborne. Dzieci stoją naprzeciwko siebie w parach i witają się różnymi częściami ciała.
2. Burza mózgów, wypowiedzi dzieci na temat pracy strażaka. Zagadka: „Jak nazywa się człowiek, który walczy z ogniem, z dymem, z pożarami. Walczy wodą oraz gaśnicami. Nie pochwala świecy, nie lubi ogniska, a gdy staje do pracy woda z węża tryska.” Rozmowa z dziećmi o strażakach, poznanie wiadomości dzieci na temat zawodu i aspektu pracy strażaków.

Wysłuchanie wiersza i inscenizacja

3. Wysłuchanie i obejrzenie inscenizacji wiersza W. Broniewskiego „Pożar” w wykonaniu nauczyciela i maskotki Strażaka Sama:

   „Gwałtu, rety! Dom się pali! Już strażacy przyjechali. Prędko wleźli po drabinie I stanęli przy kominie. Polewają sikawkami Ogień, który jest pod nami. Dym i ogień bucha z dachu, Ale strażak nie zna strachu, Choć gorąco mu okropnie, Wszedł na górę, już jest w oknie I ratuje dzieci z ognia, Tak strażacy robią co dnia.”

4. Omówienie treści wiersza:
   • Co się paliło?
   • Co robili strażacy?
   • Kogo uratowali strażacy?
   • Czy strażacy są odważni?
   • Czy każdy może zostać strażakiem?

Oglądanie ilustracji i dyskusja

5. Oglądanie przez dzieci ilustracji przedstawiających pracę strażaka. Dzieci opowiadają, co widzą na obrazkach: strażacy gaszą pożar domu; strażacy ratują ludzi z wypadku; strażacy zdejmują kota z drzewa; strażacy ratują powodzian; strażacy usuwają z jezdni powalone drzewa itp.
6. Zabawa z naklejkami (dla 3-latków): Dzieci wybierają spośród naklejek wóz strażacki i dopasowują do postaci strażaka.
7. Dzieci dostają zestaw elementów obrazka (figur geometrycznych). Ich zadaniem jest ułożenie tych elementów tak, by powstał wóz strażacki. Po ułożeniu obrazu, dzieci wypowiadają się, jakie szczególne elementy posiada wóz strażacki: syrena, drabina, wąż gaśniczy, jakiego koloru jest pojazd itp.
8. „Czego strażacy potrzebują w swojej pracy?” Układanie wokół postaci strażaka ilustracji przedstawiających ubrania i sprzęty, którymi się on posługuje (wóz strażacki, drabina, wąż, hełm, toporek, bosak, gaśnica, piła spalinowa, strój ochronny, aparat oddechowy). Omówienie wyglądu i sposobu wykorzystania tych sprzętów.

Zabawy ruchowe („Powódź, pożar”, „Gasimy pożar”)

6. Zabawa ruchowa „Powódź”. Na dywanie rozłożone są duże koła, w których stoją dzieci. Na hasło „Dzieci na spacer” - wychodzą z kół i spacerują. W tym czasie nauczyciel zabiera jedno koło. Na hasło „Powódź” - dzieci szybko zajmują miejsca w kołach. Dziecko, dla którego zabrakło koła, odchodzi z zabawy.
7. Zabawa ruchowa „Powódź, pożar”: Nauczycielka gra na tamburynie. Na hasło „powódź” - dzieci wbiegają na dywan, na hasło „pożar” - dzieci znajdują się poza dywanem.
8. Zabawa ruchowa „Gasimy pożar”. Nauczycielka naprowadza dzieci do stwierdzenia, że pożar gasi się wodą. Wybiera 10 dzieci, którym rozdaje szarfy w dwóch kolorach: wody i ognia. Pięcioro dzieci ma za zadanie dotykać szarfą wybrane miejsca w sali - symbolizując ogień, pięcioro ma za zadanie gasić powstały pożar, dotykając szarfą te same miejsca.
9. Zabawa tematyczna z podziałem na role i symulacje „Gasimy pożar”. Na dywanie stoi ławka, po której dzieci-strażacy przechodzą do pożaru. Dzieci trzymając koła, naśladują jazdę wozem strażackim oraz udają odgłosy syreny strażackiej. Na hasło „pożar” - dzieci podnoszą zrobione sikawki i naśladują gaszenie pożaru (kącik z maskotkami). Na hasło „ratujemy maskotki” dzieci wynoszą maskotki do przygotowanych pojemników.

Numery alarmowe i praca samodzielna

9. Na jaki numer dzwonimy, aby wezwać straż pożarną? Numer alarmowy 112. Co trzeba powiedzieć, dzwoniąc do straży pożarnej, aby zgłosić zdarzenie?
10. Porządkowanie po pożarze. Wszystko wraca na miejsce.
11. Praca samodzielna. Każde dziecko otrzymuje rysunek przedstawiający pięć wozów strażackich i pięć palących się domów. Zadaniem jest połączenie najbliższych domów.
12. Wdrażanie dzieci do dbałości o bezpieczeństwo własne oraz innych.
13. Osłuchanie się z piosenką „Strażak”.

Konspekt 3: „Zawód - Strażak” (dla nauczycieli stażystów i kontraktowych)

Scenariusz zajęć pokazowych opracowała Karolina Kozłowska.

Cele i metody

• Cele ogólne: zapoznanie z zawodem strażaka oraz zapoznanie z przedstawicielem lokalnej straży pożarnej.
• Metody: słowna, działaniowa, pogadanka, zabawowa.

Środki dydaktyczne i formy pracy

• Środki dydaktyczne: chusta animacyjna, kamizelki odblaskowe, magnetofon, płyta z odgłosami, elementy do wykonania drabiny, klej, opaski z wyrazem STRAŻAK, słoiki z wodą, paski bibuły kolorowej, kartoniki z zadaniami.
• Formy: grupowa, zespołowa.

Przebieg zajęć: Zabawa „Zdobywam ORDER STRAŻAKA”

Zajęcia rozpoczynają się od odszukania na sali ukrytych puzzli i wspólnego ułożenia obrazka, co prowadzi do odgadnięcia tematu zajęć (strażak).

Zabawa dydaktyczna „Zdobywam ORDER STRAŻAKA”: Na sali rozłożona jest chusta animacyjna. Dzieci są podzielone na drużyny za pomocą kolorowych emblematów-kół i siedzą na obwodzie koła trójkami przy odpowiednim kolorze na chuście. Nauczyciel ustawia pachołek na wybranym polu. Pionek porusza się zgodnie z ilością wyrzuconych oczek. Na każdym z pól czeka pytanie - zadanie. Wykonuje je trójka, która siedzi przy danym polu. Jeśli pionek obejdzie całą tarczę, następuje przejście dzieci na pole obok i grę można zacząć od nowa.

Zadania w grze

1. Powiedz, w jakich sytuacjach należy wezwać straż pożarną? Czy w Twojej miejscowości znajduje się straż pożarna?
2. Odgadnij odgłosy otoczenia (wycie syreny, pożar, dzwonek telefonu).
3. Ułóż historyjkę obrazkową i opowiedz ją.
4. Ułóż numery alarmowe do odpowiedniej ilustracji.
5. W Twoim domu zauważyłeś pożar - wezwij pomoc.
6. Wymień 2 przyczyny pożarów.
7. Podziel na głoski wyraz POŻAR.
8. Wymień części garderoby strażaka.

Inne aktywności

• Osłuchanie z piosenką „Dzielny strażak”. Wygrywanie melodii piosenki za pomocą butelek z wodą.
• Prezentacja ilustracji Remizy Strażackiej w Okonku (lub lokalnej remizy). Rozmowa na temat pracy strażaków w danym mieście.
• Wizyta Pana Strażaka - zapoznanie z atrybutami w tym zawodzie oraz rozmowa z dziećmi i samodzielne układanie pytań.
• „Zawody strażackie” - zwijanie węży na czas (określanie, który wąż jest najkrótszy, który najdłuższy), napełnianie słoika wodą za pomocą łyżki, ubieranie i rozbieranie na czas.
• Zabawa dydaktyczna „Drabina dla strażaka”: Każdy zespół wykonuje drabinę z gotowych elementów. Drabina musi być wykonana według kodu: 1 szczebel musi być w kolorze czerwonym, 2 żółtym, 3 zielonym, 4 niebieskim, 5 pomarańczowym.
• Zabawa dydaktyczna „Na który stopień?”: Spośród dzieci wybieramy 4 strażaków i nakładamy im kamizelki odblaskowe. Na przerwę w muzyce dzieci - strażacy ustawiają się na szczeblu wskazanym przez nauczyciela (mówimy pierwszy, drugi, trzeci, czwarty, bądź pokazujemy kartonik z cyfrą). Pozostałe dzieci uciekają w bezpieczne miejsce, wyznaczone przez nauczyciela. Zabawę powtarzamy tyle razy, ile jest to konieczne.
• Zakończenie zajęć.

Kontynuacja edukacji pożarowej

Warto, aby edukacja pożarowa była prowadzona cyklicznie i w usystematyzowany sposób. Konspekty te mają na celu zapoznanie dzieci z zawodem strażaków i miejscem ich pracy. W kolejnych etapach edukacji mogą być poruszane tematy szczegółowe, takie jak:

• Działania prewencyjne (niebezpieczeństwo pożaru, gaśnice, oznakowanie znakami bezpieczeństwa, drogi pożarowe).
• Działania, które należy podjąć w razie zagrożenia (ewakuacja, numery alarmowe).
• Czujka dymu/tlenku węgla (czadu).
• Co to jest gaśnica?
• Ewakuacja z przedszkola.
• Numer alarmowy 112.
• Pali się!
• Samochód strażacki.

tags: #strazak #w #szkole #podstawowej #konspekt