W tym artykule skupiamy się na osobach związanych z ochroną przeciwpożarową, w tym na Zbigniewie Kowalewskim, oraz przedstawiamy historyczny kontekst organizacji straży pożarnych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem okresu okupacji niemieckiej.
Obchody Dnia Strażaka i wręczenie świadczeń ratowniczych
Uroczysty apel z okazji Dnia Strażaka rozpoczął się od Mszy Świętej w Kościele pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, którą celebrował kapelan oleckich strażaków, Ks. prałat Lech Janowicz. Tegoroczne obchody miały szczególny charakter, ponieważ Państwowa Straż Pożarna świętowała jubileusz 30-lecia.
W uroczystościach wzięli udział liczni znamienici goście, w tym Poseł na Sejm RP Wojciech Kossakowski, Senator RP Małgorzata Kopiczko, przedstawiciel Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego Andrzej Pęziński, Zastępca Warmińsko-Mazurskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP w Olsztynie st. bryg. Adam Jastrzębski, Przewodniczący Rady Powiatu w Olecku Kazimierz Iwanowski, Burmistrz Olecka Karol Sobczak, Wiceburmistrz Olecka Sylwia Wieloch, Wójt Gminy Wieliczki Jarosław Kuczyński, Wójt Gminy Świętajno Janusz Zakrzewski, Zastępca Komendanta-Prorektor Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie insp. dr Andrzej Żyliński, Komendant Powiatowy Policji w Olecku mł. insp. Jerzy Kuprewicz, Komendanci Powiatowi PSP z Ełku (st. bryg. Marek Markowski), Giżycka (bryg. Tomasz Siemieniuk) i Pisza (st. bryg. Paweł Pieńkosz), Zastępca Komendanta Powiatowego PSP w Gołdapi st. kpt. Michał Herman, Dyrektor Aresztu Śledczego w Suwałkach mjr Arkadiusz Kawałek, Prezes Zarządu Powiatowego ZOSP RP i Przewodniczący Koła Emerytów i Rencistów Pożarnictwa mł. bryg. w st. spocz. Jerzy Gołembiewski, Nadleśniczy Nadleśnictwa Olecko Zbigniew Poniatowski, Nadleśniczy Nadleśnictwa Czerwony Dwór Jarosław Kowalewski, Dyrektor MOSiR w Olecku Andrzej Kamiński, ks. prałat Lech Janowicz, Pan Tomasz Panasewicz z Zakładu kominiarskiego w Olecku, kpt. w st. spocz. Wacław Sapieha (były Komendant Powiatowy) oraz bryg. w st. spocz. .
Podczas apelu wręczono odznaczenia, w tym Srebrną Odznakę dla st. ogn. i Brązową Odznakę dla asp. Tomasza Cichockiego, asp. Radosława Osieckiego, st. ogn. . Nadano również awanse na kolejne stopnie i stanowiska.
Za wzorową postawę i wysokie osiągnięcia w realizacji zadań służbowych Komendant Główny PSP wyróżnił st. asp. Roberta Popławskiego i st. ogn. Mariusza Słabińskiego. W uroczystości uczestniczyli również Komendant Powiatowy PSP bryg. Sławomir Litwinko, Zastępca Komendanta Powiatowego PSP st. bryg. Jerzy Owłasiuk, st. kpt. Piotr Talkowski, kpt. Damian Kukowski, asp. Michał Zamojski, mł. asp. Sławomir Jarmołowicz, st. ogn. .
Obchody Dnia Strażaka były również okazją do wręczenia emerytowanym druhom jednostek OSP z powiatu oleckiego decyzji przyznających świadczenie ratownicze. Świadczenie to przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, który czynnie uczestniczył w działaniach ratowniczych co najmniej raz w roku, przez co najmniej 25 lat (mężczyźni) lub 20 lat (kobiety), oraz osiągnął odpowiedni wiek (65 lat dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet).
Podczas uroczystości nastąpiło również przekazanie samochodu pożarniczego typu BUS, przeznaczonego do przewozu osób, jednostce OSP w Gąskach. Kluczyki do pojazdu przekazali Pan Wojciech Kossakowski, Pani Małgorzata Kopiczko oraz st. bryg. Adam Jastrzębski.
Pożegnanie ze służbą w Przasnyszu
W dniu 7 sierpnia 2020 roku przed siedzibą Komendy Powiatowej PSP w Przasnyszu, podczas uroczystej zbiórki, odbyło się pożegnanie ze służbą dwóch funkcjonariuszy odchodzących na zaopatrzenie emerytalne: asp. sztab. Zbigniewa Waszczaka oraz st. ogn. Zbigniewa Kowalewskiego.
Kariera asp. sztab. Zbigniewa Waszczaka
Asp. sztab. Zbigniew Waszczak rozpoczął służbę w ochronie przeciwpożarowej 1 września 1990 roku. Po ukończeniu Szkoły Chorążych Pożarnictwa w Poznaniu, od 26 czerwca 1992 roku pełnił służbę w Komendzie Rejonowej Straży Pożarnych w Przasnyszu jako instruktor, a następnie od 1 lipca 1992 roku jako technik w Komendzie Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej w Przasnyszu. Z dniem 1 stycznia 1999 roku został mianowany na stanowisko dyżurnego operacyjnego powiatu. Cała jego kariera zawodowa była związana z Wydziałem Operacyjno-Szkoleniowym tutejszej Komendy. Był funkcjonariuszem zaangażowanym, odpowiedzialnym i sumiennym, wielokrotnie wykazującym się opanowaniem, wiedzą i profesjonalizmem podczas kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi na terenie powiatu. Systematycznie zdobywał doświadczenie i podnosił wiedzę zawodową, będąc cenionym przez przełożonych kompetentnym dyżurnym, chętnie dzielącym się swoją wiedzą i umiejętnościami.
Kariera st. ogn. Zbigniewa Kowalewskiego
St. ogn. Zbigniew Kowalewski rozpoczął służbę w ochronie przeciwpożarowej 8 grudnia 1997 roku w Komendzie Rejonowej PSP w Przasnyszu na stanowisku stażysty. Następnie pełnił funkcje ratownika i ratownika-kierowcy. Od 1 kwietnia 2011 roku do dnia przejścia na emeryturę zajmował stanowisko starszego operatora sprzętu specjalnego. Był funkcjonariuszem zaangażowanym, odpowiedzialnym i sumiennym, który przez wiele lat wkładał wiele pracy w zadania wykraczające poza zakres obowiązków służbowych, mające na celu poprawę warunków funkcjonowania Komendy.
W związku z panującą epidemią, uroczystości pożegnalne nie mogły odbyć się w planowanym terminie i formie. Mimo to, przekazano podziękowania za wzorową i nienaganną służbę oraz życzenia zdrowia i pomyślności w życiu osobistym od Komendanta Powiatowego PSP w Przasnyszu st. bryg. .
Jubileusz 125-lecia OSP Dąbrowica i włączenie do KSRG
W sobotę, 16 września, Ochotnicza Straż Pożarna w Dąbrowicy świętowała jubileusz 125-lecia istnienia oraz włączenie do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Uroczystości odbyły się przy niedawno rozbudowanej remizie, a wydarzenie było okazją do nagrodzenia zasłużonych druhów i podziękowania wszystkim wspierającym działalność jednostki.
Uroczysty apel rozpoczął się na placu przed remizą, a jego punktem kulminacyjnym było wręczenie decyzji Komendanta Głównego o włączeniu jednostki OSP Dąbrowicy do KSRG. Decyzję tę przekazał Podkarpacki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie nadbrygadier Andrzej Babiec. W uroczystościach uczestniczyli również Poseł na Sejm RP Zbigniew Chmielowiec, Wicemarszałek Województwa Podkarpackiego Ewa Draus, Komendant Miejski PSP w Tarnobrzegu - mł. bryg. Daniel Myszka wraz z zastępcą bryg. , Proboszcz Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Ślęzakach ks. , a także przedstawiciele Komendy Miejskiej PSP w Tarnobrzegu: mł. bryg. inż. oraz kpt. mgr inż. .
125 lat istnienia jednostki to zaszczytny jubileusz, będący efektem pracy wielu pokoleń druhów i mieszkańców. Jednostka otrzymała również nowy, średni samochód gaśniczy, który kosztował 150 tysięcy złotych. Był to długo wyczekiwany zakup, zastępujący wysłużonego „Jelonka”.
Rola Zbigniewa Kowalewskiego w Gminie Wejherowo
Zbigniew Kowalewski, kierownik referatu Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Gminy Wejherowo, podkreśla ważną funkcję Ochotniczej Straży Pożarnej, zapewniającą wysoki poziom przygotowania i zabezpieczenia przeciwpożarowego w gminie. Wskazuje na odpowiednie przeszkolenie strażaków oraz posiadany sprzęt jako dowód tego poziomu.
Gmina Wejherowo jest liderem pod względem liczby jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej w Polsce, posiadając ich aż 10. Jednostka OSP Góra może pochwalić się 100-letnią historią i zrzesza około 59 członków.
Noworoczne Spotkanie Strażaków w powiecie kolskim
W dniu 19 stycznia 2024 roku w Ochotniczej Strażnicy Pożarnej w Rdutowie, w gminie Chodów, odbyło się Noworoczne Spotkanie Strażaków. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele Zarządów Oddziałów Miejskich, Miejsko-Gminnych i Gminnych Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej z terenu powiatu kolskiego.
Organizatorami spotkania byli Zarząd Oddziału Powiatowego Związku OSP RP w Kole, na czele którego stoi Starosta Kolski Robert Kropidłowski, oraz Zarząd Oddziału Gminnego ZOSP RP w Chodowie, reprezentowany przez Wójta Gminy Chodów Marka Kowalewskiego. Meldunek złożył Sekretarz Zarządu Oddziału Powiatowego - dh Robert Jokiel członkowi Zarządu Głównego Związku OSP RP - dh Piotrowi Opasowi.
Wśród uczestników znaleźli się:
- Senator Rzeczypospolitej Polskiej Leszek Galemba
- Członek Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP Województwa Wielkopolskiego Ryszard Kasiorek
- Komendant Powiatowy PSP w Kole st. bryg. Krzysztof Żurawik
- Komendant Powiatowy Policji w Kole insp. Jacek Brzęcki
- Powiatowy Lekarz Weterynarii w Kole Radosław Namyślak
- Burmistrz Dąbia Tomasz Ludwicki (jednocześnie Wiceprezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Kole)
- Przewodniczący Rady Powiatu Kolskiego Marek Świątek
- Członkowie Zarządu Powiatu Kolskiego: Waldemar Banasiak, Zbigniew Szarecki, Henryk Tomczak
- Skarbnik Powiatu Kolskiego Zygmunt Sołtysiak
- Wójt Gminy Kościelec Dariusz Ostrowski
- Wójt Gminy Olszówka Włodzimierz Fraszczyk
- Wójt Gminy Osiek Mały Marek Górczewski
- Przewodniczący Rady Gminy w Chodowie Roman Olczyk
- Skarbnik Gminy Chodów Elżbieta Kwiatkowska
- Prezes Zarządu Kutnowskiej Hodowli Buraka Cukrowego w Straszkowie Aneta Niestrawska
- Właściciel Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego „OGÓRECKI” Krzysztof Górecki
- Właściciel Firmy Usługowej „CATMAR” Marek Zwoliński
- Przedstawiciele firmy GLASPO Sp. z o.o.
Kapelan strażaków powiatu kolskiego ks. Radosław Kobiela odczytał Ewangelię i prosił o błogosławieństwo dla strażaków na 2024 rok.
Wręczono odznaczenia brązowymi medalami druhom: Marcinowi Sobczyńskiemu i Marcinowi Zawadzkiemu (OSP Rdutów), Annie Nowak i Kazimierzowi Olszewskiemu (OSP Elizanów), Marcinowi Pochylskiemu (OSP Bowyczyny), Tomaszowi Pietrzakowi i Arturowi Swendrowskiemu (OSP Długie), Magdalenie Chęcińskiej. Za szczególne zasługi dla rozwoju ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa na terenie powiatu kolskiego oraz za wspieranie Związku OSP RP, Prezydium Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Kole przyznało Odznakę Honorową „FLORIAŃSKI KRZYŻ KORONNY”.
Podczas przemówień, gospodarz uroczystości Marek Kowalewski - Wójt Gminy Chodów, oraz dh Robert Kropidłowski - Starosta Kolski i Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Kole, wyrazili uznanie dla władz samorządowych za dostrzeganie roli strażaków ochotników w zapewnieniu bezpieczeństwa oraz za wsparcie finansowe dla jednostek OSP. Podziękowano również władzom oddziałów miejskich, miejsko-gminnych i gminnych Związku za dbałość o organizację strażacką w powiecie kolskim.
St. bryg. Krzysztof Żurawik - Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Kole, podsumował działalność strażaków w roku 2023, dziękując za udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych w ramach KSRG oraz za bardzo dobrą współpracę z jednostką PSP. Podziękował również za współpracę z komendantami gminnymi i pracownikami urzędów gmin odpowiedzialnymi za ochronę przeciwpożarową i zarządzanie kryzysowe.
Aneta Niestrawska podziękowała strażakom OSP za odwagę, poświęcenie i bezinteresowną służbę, podkreślając, że ratują ludzi dobrowolnie, poświęcając swój prywatny czas.
Spotkanie Noworoczne Strażaków było również okazją do podsumowania wydarzeń z roku 2023, takich jak:
- Eliminacje powiatowe Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej „MŁODZIEŻ ZAPOBIEGA POŻAROM” (21 kwietnia 2023 r.)
- „Powiatowe Obchody Dnia Strażaka” (20 maja 2023 r.)
- „XIII Powiatowe Zawody Sportowo-Pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych w Grzegorzewie” (13 września 2023 r.)
Struktura ochrony przeciwpożarowej w Generalnym Gubernatorstwie
Po klęsce wrześniowej w 1939 roku, Polska znalazła się pod okupacją niemiecką. Na mocy dekretu Adolfa Hitlera z 12 października 1939 roku, wbrew prawu międzynarodowemu, utworzono Generalne Gubernatorstwo (GG). Obszar GG podzielono na cztery dystrykty, a następnie na powiaty, gminy i gromady.
Nadzór nad ochroną przeciwpożarową w GG
W GG zaprowadzono system ochrony przeciwpożarowej wzorowany na rozwiązaniach obowiązujących w III Rzeszy, oparty na ustawie z dnia 23 listopada 1938 roku o gaszeniu pożarów. Zwierzchni nadzór nad ochroną przeciwpożarową sprawował I Wydział Spraw Wewnętrznych, a od 16 marca 1941 roku - I Główny Wydział Spraw Wewnętrznych (Hauptabteilung Innere Verwaltung). Urzędem tym kierowali kolejno:
- Friedrich Siebert (do IX. 1940 r.)
- Ernst Kund (do XI 1940 r.)
- Eberhard Westerkamp (do I 1942 r.)
- Ludwig Siebert (do I 1943 r.)
- Ludwig Losacker (do X 1943 r.)
- Harry von Crausshaar (do I 1945 r.)
W porozumieniu z gubernatorami dystryktów i dowódcami Policji Porządkowej (Ordnungspolizei, Orpo), podejmowali oni działania administracyjno-prawne w zakresie ochrony przeciwpożarowej i nadzorowali działalność straży pożarnych.
Rola Policji Porządkowej
Kluczową rolę w funkcjonowaniu straży pożarnych odgrywały organy okupacyjnej Policji Porządkowej, w skład której wchodziły różne formacje policyjne, m.in. Schutzpolizei, Grenzpolizei, Gendarmerie oraz Polska Policja (tzw. granatowa). Na terenie GG stan osobowy Orpo przekraczał 20 tysięcy ludzi.
Struktura organizacyjna straży pożarnych w GG
Zgodnie z rozporządzeniem Heinricha Himmlera z 1 listopada 1939 roku, utworzono fachową komórkę ds. straży pożarnych - Oddział Straży Pożarnych, Ogniowych (Abteilung Feuerwehr) w Urzędzie Dowodzącego Orpo. Na czele oddziału stali oficerowie niemieckiej Policji Ogniowej:
- Oberstleutnant (ppłk) inż. Lothar Garski (od grudnia 1939 r. do maja 1940 r.)
- Mjr inż. bud. Ulrich Meinl (do końca 1942 r.)
- Oberst (płk) inż. Heinz Günther (do końca istnienia GG)
Pierwszy z nich, Lothar Garski, nawiązał kontakt z Feliksem Nowotnym, byłym naczelnikiem Miejskiej Straży Pożarnej w Krakowie, który pełnił rolę oficera łącznikowego z niemieckimi władzami i faktycznego przełożonego polskich straży pożarnych. Nowotny zmarł w lutym 1940 roku, zdążywszy zorganizować Biuro Techniczne Pożarnictwa.
Urząd Komisarycznego Kierownika Technicznego Polskich Straży Ogniowych (KTP)
Po śmierci Feliksa Nowotnego, na czele Urzędu Komisarycznego Kierownika Technicznego Polskich Straży Ogniowych (KTP) stanął por. Jerzy Lgocki, a następnie ppłk Tadeusz Busza. Urząd ten początkowo mieścił się w Warszawie, a od maja 1940 roku w Krakowie, gdzie zmieniono jego nazwę na „das Amt Leiter Technisch Polnischen Feuerwehren im Generalgouvernement”. Środki na utrzymanie KTP, Centralnej Szkoły Pożarniczej i biur instruktorów pochodziły m.in. z budżetu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych (PZUW).
Instruktorzy dystryktów i powiatów
Nadzór nad ochroną przeciwpożarową na szczeblu dystryktu sprawowali instruktorzy pożarniczego (Distriktinspekteur, a od 29 kwietnia 1941 r. - Distriktinstruktor für des Feuerlöschwesen), powoływani przez gubernatora dystryktu. W Dystrykcie Warszawskim funkcję tę od czerwca 1940 roku pełnił ppłk poż. Franciszek Sobczyk, a jego zastępcą był por. poż. Jan Markowicz. Na szczeblu powiatowym działali instruktorzy pożarnictwa (Kreisfeuerwehrinspektor, a od 29 kwietnia 1941 r. - Kreisfeuerwehrinstrukor), którzy byli doradcami starostów ds. pożarnictwa i podlegali fachowo instruktorom dystryktów, formalnie starostom oraz komendom żandarmerii.
Działalność zawodowych straży pożarnych w GG
Polskie zawodowe straże pożarne kontynuowały działalność ratowniczo-gaśniczą pod niemieckim zarządem wojskowym, a następnie pod nadzorem niemieckiej policji. Wiosną 1944 roku na terenie GG działało 39 miejskich zawodowych straży pożarnych. W dystrykcie warszawskim funkcjonowały dwie takie straże: w Warszawie i Siedlcach. Warszawska Straż Ogniowa (WSO) kontynuowała służbę pod niemieckim kierownictwem. Jej komendantem był kpt. WSO Stanisław Gieysztor, a po jego aresztowaniu - kpt. poż. Henryk Markowski, a następnie ppłk poż. Adam Kalinowski „Biedroń”. Bezpośredni nadzór nad WSO sprawowali przedstawiciele władz Orpo Warszawy, m.in. Aleksander Wolfram, dr Otto Bethke i Kilian.
tags: #strazak #zbigniew #kowalewski