Bezpieczeństwo w naszych domach w dużej mierze zależy od prawidłowego funkcjonowania instalacji grzewczych i wentylacyjnych. Dwie profesje, strażak i kominiarz, odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu tego bezpieczeństwa, często działając wspólnie na rzecz ochrony życia i mienia. Ich praca, choć różna w metodach, ma wspólny cel: zapobieganie zagrożeniom związanym z ogniem i niewidzialnymi zabójcami, takimi jak tlenek węgla.
Pożary Komina i Zatrucia Tlenkiem Węgla: Ukryte Zagrożenia
Komin, choć zajmuje niewielką powierzchnię budynku, jest niezwykle istotnym elementem, mogącym stwarzać poważne zagrożenia. Większość z realizowanych pożarów sadzy w przewodzie kominowym to efekt zaniedbania i braku kontroli oraz wykorzystywania nie do końca odpowiedniego materiału opałowego. Szczególnie w przypadku pożaru sadzy w nieczyszczonym, źle eksploatowanym kominie, temperatura palącej się sadzy przekracza wówczas nawet kilkaset stopni Celsjusza!
Równie groźnym zagrożeniem jest tlenek węgla (czad). Jest to bardzo niebezpieczny gaz, ponieważ nie posiada smaku, zapachu ani barwy, nie jest drażniący i sprawia wrażenie, że go nie ma. Jednak to tylko pozory, gdyż w odpowiednim stężeniu potrafi uśpić, a następnie zabić. Tlenek węgla powstaje w wyniku niepełnego spalania wielu paliw (m.in. drewna, oleju, gazu, benzyny, nafty, węgla), spowodowanego brakiem odpowiedniej ilości tlenu. Może to wynikać z braku dopływu świeżego powietrza do urządzenia, w którym następuje spalanie, albo z powodu zanieczyszczenia lub złej regulacji palnika gazowego, a także przedwczesnego zamknięcia paleniska pieca, czy też zapchanego i nieszczelnego przewodu kominowego lub uszkodzonego połączenia między kominami i piecami. Jest to szczególnie groźne w mieszkaniach, w których okna są szczelnie zamknięte, a kratki wentylacyjne zatkane. Czad powstaje również podczas pożaru. Duszności, bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, oszołomienie, osłabienie, przyspieszenie czynności serca i oddychania, mogą być sygnałem zatrucia czadem.
Kluczowa Rola Regularnych Przeglądów i Czyszczenia oraz Systemów Wykrywania
Zapobieganie pożarom kominów i zatruciom czadem wymaga systematycznych działań. Co roku, a tym bardziej przed rozpoczęciem sezonu grzewczego, należy wykonać obowiązkowe okresowe przeglądy i czyszczenie przewodów kominowych oraz sprawdzenie instalacji wentylacyjnej. Prawo budowlane nakłada na właścicieli domów jednorodzinnych obowiązek przeglądu przewodów kominowych przynajmniej raz w roku. Najlepszym momentem, aby dokładnie sprawdzić i wyczyścić przewody, jest okres przed sezonem grzewczym. Czyszczenie przewodów w przypadku kominów dymowych polega na usunięciu zanieczyszczeń osadzających się na ściankach komina, takich jak sadza i smoła.
Zgodnie z § 34 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, a także art. 62 ust. 1 pkt 1 c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.), kontrolę przeprowadza kominiarz albo inna osoba z właściwymi uprawnieniami, która sporządza odpowiedni protokół. Po każdym oczyszczeniu przewodów kominowych należy otrzymać dokument potwierdzający wykonanie tych prac. W przypadku pożaru stanowi to dowód np. dla firmy ubezpieczeniowej, że dołożono wszelkich starań i należycie dbano o przewody kominowe.
Państwowa Straż Pożarna rekomenduje instalowanie czujek dymu i tlenku węgla. Posiadanie czujki to jedna sprawa - istnieje również obowiązek właściwego utrzymania stanu technicznego czujek dymu i tlenku węgla, w tym regularnej wymiany baterii.
Jak zamontować czujkę czadu / tlenku węgla
Rola Strażaków w Zapobieganiu i Reagowaniu
Strażak to jeden z najbardziej bohaterskich zawodów, a strażacy ryzykują zdrowie i życie podczas akcji ratunkowych. Gdy zapali się sadza w kominie, należy niezwłocznie wezwać Straż Pożarną, dzwoniąc pod numer alarmowy 112. Należy również wygasić ogień w piecu lub kominku oraz zamknąć dopływ powietrza do tych urządzeń.
Strażacy aktywnie uczestniczą także w działaniach edukacyjnych. Podczas spotkań z dziećmi i rodzicami wyjaśniają, skąd bierze się tlenek węgla. Starszy aspirant Norbert Sławek wskazywał, że źródłami czadu w pomieszczeniach mieszkalnych są gazowe podgrzewacze wody, piece węglowe, gazowe lub olejowe, kominki i kuchnie gazowe. W czasie pogadanki z rodzicami strażacy demonstrują zasady działania i montażu czujek czadu.
Zawód Kominiarza: Tradycja i Nowoczesność
Spotkanie z kominiarzem dla wielu wciąż kojarzy się z tradycją i szczęściem. Istnieje przesąd, że gdy widzimy kominiarza, należy złapać się za guzik, co ma przynieść pomyślność. Dawniej każda gospodyni chciała, by to jej dom odwiedził on w pierwszej kolejności, ponieważ jego ubranie wtedy było jeszcze czyste, nieosmolone sadzą. Kominiarze tradycyjnie roznoszą kalendarze, składając życzenia noworoczne, a w zamian otrzymują "co łaska".
Poza tymi tradycyjnymi aspektami, praca kominiarza jest niezwykle ważna dla bezpieczeństwa. Dzieci na spotkaniach edukacyjnych dowiadują się nie tylko legend o kominiarskim stroju, ale przede wszystkim tego, jak ważne jest systematyczne czyszczenie kominów i zapewnienie prawidłowej wentylacji w przeciwdziałaniu zatruciom tlenkiem węgla. Kominiarz to profesjonalista, którego praca ma bezpośredni wpływ na zdrowie i życie mieszkańców.
Święty Florian: Wspólny Patron Strażaków i Kominiarzy
Święty Florian to postać, która jest związana z wieloma dziedzinami życia, jednak najbardziej znany jest jako patron strażaków oraz kominiarzy. Święty Florian żył w III wieku w Austrii. W młodym wieku został dowódcą wojsk rzymskich. Podczas prześladowania chrześcijan przez Dioklecjana, odmówił wyrzeczenia się swojej wiary i po licznych torturach poniósł męczeńską śmierć przez utopienie w rzece Anesco (Enns).
Jego relikwie sprowadzono do Krakowa w 1184 roku dzięki staraniom księcia Kazimierza Sprawiedliwego i biskupa krakowskiego Gedki. Umieszczono je w kościele wybudowanym w dzielnicy zwanej Kleparz. Kiedy w 1528 roku pożar strawił tę część miasta, ocalała jedynie ta świątynia. Kojarzenie świętego jako patrona i opiekuna z niebezpieczeństwami od ognia wywodzi się także od tego, że poniósł śmierć w wodzie, która gasi ogień. Florian na wielu kościelnych chorągwiach w naszym kraju, głównie na wsi, przedstawiany jest jako „człowiek z kubłem wody”, czasem jako gaszący pożar oficer rzymski z naczyniem lub jako książę. Według legendy, ocalił płonącą wioskę jednym wiadrem wody, dlatego jest opiekunem strażaków. O jego wsparcie proszą również kominiarze, kowale i chłopi, których dotknęła susza lub nieurodzaj. W tradycyjnej kulturze ludowej deszcze w dniu św. Floriana są szczególnie cenione, o czym świadczą przysłowia "Deszcz na św. Floriana, skrzynia grosza napchana" czy "Na św. Floriana deszcz, będzie urodzajny leszcz".
Patronat św. Floriana nad kominiarzami wynika również z tradycji, według której w XVIII wieku, w czasie jednego z pożarów w Wiedniu, ratownicy zauważyli, że jedynymi ludźmi, którzy mogli przedostać się do płonącej kamienicy, byli właśnie kominiarze. Zrozumieli wtedy, jak ważną rolę odgrywają kominiarze w zapobieganiu pożarom, ponieważ czyszczenie kominów jest kluczowe w zapewnieniu bezpieczeństwa domostw. Dlatego w 1949 roku, w dniu św. Floriana, ustalono, że jest on również patronem kominiarzy. Wspólny patronat podkreśla nierozerwalny związek tych dwóch profesji w walce z zagrożeniem pożarowym i dbałości o bezpieczeństwo.
Wyzwania Współczesnego Budownictwa: Nieszczelne Kominy i Odpowiedzialność Deweloperów
Niestety, nawet w nowoczesnym budownictwie zdarzają się problemy z przewodami kominowymi i wentylacyjnymi. Komin to element budynku, który jest bardzo ważny dla bezpieczeństwa domowników, a niewłaściwie działający komin może spowodować nie tylko pożar, ale także zatrucie tlenkiem węgla.
Mieszkańcy nowych osiedli często borykają się z problemami takimi jak wdmuchiwanie powietrza do środka przez kratki wentylacyjne, skraplanie się wody w kominach, zacieki, a nawet zalane podłogi. W takich sytuacjach "strażaki" (nasady kominowe) nie zawsze są skuteczne i potrafią się zablokować. Często problemem jest niewłaściwa długość komina, jego zapchanie, bądź "przyducha" na dworze. Jeżeli komin jest drożny, proponuje się jego przedłużenie, np. rurą.
W obliczu takich usterek, niezbędne jest uzyskanie opinii od niezależnego kominiarza, ponieważ błąd w sztuce budowlanej jest często niepodważalny. Deweloperzy nierzadko bagatelizują zgłaszane problemy, co stwarza poważne zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców. Konieczne jest dokumentowanie zgłoszeń i egzekwowanie usunięcia usterek zgodnie z Kodeksem Cywilnym. Profesjonalna ekspertyza kominiarska staje się wówczas kluczowym argumentem w walce o bezpieczeństwo.
Warto pamiętać, że zarówno kominiarze, jak i strażacy, przypominają nam o ważności dbania o bezpieczeństwo w naszych domach. Regularne czyszczenie kominów, przeglądy instalacji grzewczych oraz korzystanie z usług specjalistów to kluczowe działania, które pozwolą nam uniknąć niebezpieczeństw związanych z pożarami i zatruciami gazami. Ich praca odgrywała i nadal odgrywa ważną rolę w naszym społeczeństwie, zapewniając, że nasze domy są bezpieczniejsze, a my możemy cieszyć się ciepłem i urokiem domowego ogniska.
tags: #strazak #zostal #kominiarzem