Systemy Przeciwpożarowe i Rozwiązania Dräger: Kompleksowa Ochrona i Szkolenia

Nieprawidłowo użyty lub niekontrolowany ogień stanowi realne zagrożenie, którego nie wolno lekceważyć. Po kilku minutach ogień może zająć cały budynek, stając się śmiertelnym niebezpieczeństwem dla życia i zdrowia. Z tego względu nie można bagatelizować zabezpieczeń związanych z ochroną przeciwpożarową. Zastosowanie poszczególnych urządzeń lub instalacji ppoż. pozwala uniknąć lub w pewien sposób ograniczyć niebezpieczeństwo, chroniąc ludzi i mienie przed zagrożeniami pożarowymi.

Szkody materialne, choć często wielkie, nie są porównywalne z utratą zdrowia lub życia. Pożar wytwarza również toksyczne gazy, które mogą zakłócić orientację oraz spowodować osłabienie czynności ruchowych, utrudniając ewakuację i działania ratownicze. Na skuteczne ostrzeżenie, zabezpieczenie i ochronę życia ludzkiego oraz mienia składa się wiele czynników, w tym kompleksowe systemy przeciwpożarowe.

Definicja i Zakres Ochrony Przeciwpożarowej

Ochrona przeciwpożarowa to szerokie pojęcie, obejmujące różnego rodzaju działania i rozwiązania. Jak wskazuje ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r., polega ona na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem. Odbywa się to poprzez zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów, zapewnianie sił i środków do ich zwalczania, a także prowadzenie działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej.

System przeciwpożarowy to zespół powiązanych ze sobą wzajemnie elementów, które wspólnie realizują konkretny cel. Jest to zatem grupa elementów, których wzajemnym celem jest zapobieganie wystąpieniu bądź rozprzestrzenianiu się pożaru. Systemy przeciwpożarowe stanowią integralną część ochrony ppoż., działając na wielu poziomach i zapewniając kompleksową ochronę obiektów oraz ich użytkowników. Skuteczność takiego systemu polega na integracji urządzeń i sprzętu ppoż.

Rodzaje Systemów Przeciwpożarowych

Systemy przeciwpożarowe można podzielić na dwie główne kategorie: aktywne i bierne.

Aktywne Systemy Ochrony Przeciwpożarowej

Aktywne systemy przeciwpożarowe to instalacje i urządzenia niezależne od konstrukcji budynku. Wymagają one uruchomienia - mogą być aktywowane ręcznie lub automatycznie, pod wpływem określonego czynnika. Ich zadaniem jest nie tylko spowalnianie rozprzestrzeniania się pożaru, ale także wykrywanie ognia, powiadamianie o jego pojawieniu się i bezpośrednie zwalczanie. W skład aktywnych systemów wchodzą:

• System Sygnalizacji Pożaru (SSP), zwany również Systemem Alarmu Pożarowego (SAP), jest zintegrowanym systemem bezpieczeństwa instalowanym w budynkach, który ma za zadanie automatycznie wykryć pożar na wczesnym etapie jego rozwoju. Składa się on z czujników, centrali pożarowej i sygnalizatorów. Głównym zadaniem SSP jest automatyczne zaalarmowanie osób znajdujących się w budynku, zarządcy czy straży pożarnej o wykrytym pożarze.
• Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO) to system umożliwiający rozgłaszanie sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych na potrzeby bezpieczeństwa osób przebywających w obiekcie. Komunikaty te mogą być nadawane automatycznie po otrzymaniu sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej, a także przez operatora. DSO jest zazwyczaj połączony z systemem sygnalizacji pożarowej.
• Stałe Urządzenia Gaśnicze (SUG) to urządzenia związane na stałe z obiektem, zawierające zapas środka gaśniczego i uruchamiane samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru. Uruchamiane są automatycznie po wykryciu ognia i rozpoczynają proces gaszenia, rozprowadzając środek gaśniczy. W zależności od miejsca i zagrożenia pożarowego mogą wykorzystywać różne środki gaśnicze (systemy wodne, pianowe, gazowe).
• System Oddymiania umożliwia odprowadzanie dymu i gazów z obiektu objętego pożarem. Duże zadymienie utrudnia oddychanie i ogranicza widoczność, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi. Systemy oddymiające sprzyjają bezpiecznej ewakuacji, a także wpływają na zmniejszenie temperatury wewnątrz budynku.
• Detekcja Gazów Toksycznych i Wybuchowych dzięki specjalistycznym urządzeniom oraz instalacjom pozwala na wykrywanie wycieków gazu. Znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość pojawienia się niebezpiecznych stężeń gazów palnych lub toksycznych.

Elementy Składowe Systemu Sygnalizacji Pożaru (SSP)

Elementy składowe systemu SSP zależą od charakterystyki chronionego obiektu. Najprostsze systemy składają się jedynie z centrali, czujek, ręcznych ostrzegawczy pożarowych i sygnalizatorów. Bardziej zaawansowane systemy obejmują także zasilacze pożarowe oraz moduły monitorujące, moduły sterujące oraz urządzenia do zdalnej transmisji alarmów.

Poniżej przedstawiono najważniejsze elementy, z których składa się system sygnalizacji pożaru:

• Centrala Sygnalizacji Pożarowej (CSP) - jest głównym komputerem (mózgiem) systemu. Zbiera i analizuje dane z urządzeń detekcyjnych i wykonuje odpowiednie operacje (sterownicze, sygnalizacyjne) stosownie do jej konfiguracji. Nowoczesne centrale umożliwiają swobodną konfigurację scenariusza działania systemu. Posiada wyświetlacz, który pozwala na jej obsługę przez personel. Centrale SSP są wyposażone w panel oraz wyświetlacz służący m.in. do identyfikacji zdarzeń (alarmowych i uszkodzeniowych) i ich obsługi. Producent zapewnia narzędzia do konfiguracji i diagnostyki systemu - zwykle przy pomocy komputera PC.

  Centrale różnią się ceną i funkcjonalnością. Dostępne są zarówno małe centralki o ograniczonej funkcjonalności, mogące obsłużyć zaledwie kilkadziesiąt elementów, jak i rozbudowane centrale modułowe, które mogą pracować w sieci i obsłużyć tysiące elementów i sterowań. Dobór odpowiedniej centrali powinien być poprzedzony analizą potrzeb inwestora, warunków panujących na obiekcie, poziomu bezpieczeństwa, wymaganych funkcjonalności oraz możliwości finansowych klienta. Należy wziąć pod uwagę także dostępność części zamiennych i wsparcie techniczne systemu.

• Ręczne Ostrzegacze Pożarowe (ROP) - są to przyciski w kolorze czerwonym z napisem „pożar”, które pozwalają na natychmiastowe wywołanie alarmu pożarowego przez użytkownika obiektu. Odpowiednie rozmieszczenie przycisków alarmowych regulują normy projektowe. Systemy poszczególnych producentów używają własnych protokołów adresowania i komunikacji z centralą, dlatego przyciski różnych producentów nie są ze sobą kompatybilne. Dotyczy to także wszystkich innych elementów adresowalnych.

• Sygnalizatory (tzw. syreny) - są urządzeniami alarmowymi, które sygnalizują alarm za pomocą dźwięku (sygnalizatory akustyczne), a czasem także przy pomocy światła (sygnalizatory akustyczno-optyczne). Natężenie dźwięku sygnalizatora powinno przekraczać 65dB. Innym sposobem sygnalizowania alarmu jest podłączenie SSP do niezależnego systemu DSO (dźwiękowego systemu ostrzegawczego).

• Moduły Sterujące i Monitorujące - sterują i monitorują urządzeniami peryferyjnymi, a także integrują SSP z innymi systemami i instalacjami w budynku. Przykłady akcji realizowanych poprzez moduły:

  • Uruchomienie sygnalizacji (dźwiękowej i optycznej).
  • Transmisja sygnału pożarowego do zarządcy obiektu, ochrony lub straży pożarnej (monitoring sygnałów alarmowych).
  • Przekazanie sygnału do systemu zarządzania obiektem, systemu automatyki budynku, systemu monitoringu wizyjnego CCTV.
  • Uruchomienie sterowań SSP do urządzeń wykonawczych: otwarcie klap oddymiających (poprzez centralkę oddymiania), otwarcie bram napowietrzających, zamknięcie klap (bram) odcinających, otwarcie bram i drzwi ewakuacyjnych (otwarcie rygli systemu kontroli dostępu).
  • Wyłączenie urządzeń niebezpiecznych lub rozprzestrzeniających pożar: urządzeń elektrycznych, grzewczych, wentylacyjnych, gazowych.
  • Sprowadzenie wind na dół.
  • Uruchomienie urządzeń gaszących (tryskaczy, stałych urządzeń gaśniczych SUG).

• Urządzenia Detekcyjne (Czujki) - są podstawowym elementem każdego systemu sygnalizacji pożaru, służącym do wykrywania zagrożenia pożarowego. Dobór odpowiedniego rodzaju detektorów do SSP ma kluczowe znaczenie w zapewnieniu optymalnego poziomu zabezpieczenia przy jednoczesnym uniknięciu fałszywych alarmów. W tym celu należy wziąć pod rozwagę szereg czynników specyficznych dla chronionego obiektu. Poniżej opisano różne typy czujek:

  

  • Czujki optyczne dymu - wykrywają dym widzialny powstający zwykle w pierwszej fazie powstawania pożaru. Pozwalają zidentyfikować źródło zagrożenia jeszcze przed pojawieniem się szybko rozprzestrzeniającego otwartego ognia. Działanie tej czujki opiera się na rejestrowaniu przez odbiornik czujki promienia rozproszonego przez wnikające do komory czujki cząstki dymu. Zabrudzenie komory czujki jest uwzględniane przez systemy kompensacji zabrudzeń, co pomaga uniknąć fałszywych alarmów i zmniejsza konieczność częstego czyszczenia. Mogą reagować także na fałszywe bodźce alarmowe (np. dym powstający w kuchni, para wodna, pył czy kurz).

  • Czujki jonizacyjne - reagują na dym, ale na innej zasadzie niż czujki optyczne. Wykrywają zmniejszenie prądu jonizacji powietrza wywołane przez cząstki dymu. Jonizacja powstaje dzięki umieszczeniu w ich wnętrzu elementu promieniotwórczego. Nie zaleca się ich stosowania w miejscach narażonych na zmiany ciśnienia, wilgotności i temperatury, które mogą zakłócać stabilność ich działania. Ze względu na występowanie elementu radioaktywnego ich stosowanie wiąże się z dodatkowymi regulacjami prawnymi i są coraz rzadziej wykorzystywane.

  • Czujki ciepła (temperatury) - reagują na przekroczenie progowej wartości temperatury lub jej gwałtowny wzrost. Są mniej czułe niż czujki optyczne, gdyż zadziałają dopiero w momencie wzrostu temperatury spowodowanej pożarem. Używane są jednak z powodu ich odporności na bodźce mylące standardowe czujki optyczne, np. kurz, dym, pył czy para wodna.

  • Czujki płomienia - wykrywają promieniowanie podczerwone emitowane przez płomień. Są stosunkowo drogie i nie reagują na pożary bezpłomieniowe, dlatego wykorzystuje się je rzadko, tylko do specjalistycznych zastosowań.

  • Czujki liniowe - zbudowane są z nadajnika i odbiornika (zwykle znajdującego się w jednej obudowie) oraz z lustra po drugiej stronie obszaru chronionego. Nadajnik emituje wiązkę promieniowania podczerwonego, które zostaje odbite od lustra i wraca do odbiornika. Dym zmniejsza klarowność powietrza i zaburza wiązkę, co powoduje wyzwolenie sygnału alarmowego. Plusem tego rodzaju detektorów jest ich duży zasięg (zwykle 50 lub 100 metrów), co pozwala chronić obszar nawet 1400m². Minusem jest konieczność dokładnej kalibracji i okresowego czyszczenia.

  • Czujki multisensorowe (np. dualne) - są kombinacją kilku sensorów w jednej obudowie, np. optycznego i temperaturowego. Informacja o alarmie jest wynikiem analizy przez odpowiednie algorytmy sygnałów docierających do obu sensorów, co pozwala zachować wysoki poziom bezpieczeństwa przy eliminacji fałszywych alarmów. Oprócz czujek dwu-sensorowych występują także trzy-sensorowe, które posiadają dodatkowy detektor tlenku węgla (CO).

  • Czujki zasysające - ich działanie polega na zasysaniu powietrza z chronionego obszaru poprzez system rur z otworami. Zassane powietrze przepływa przez element detekcyjny, który analizuje jego skład. Wykrycie cząstek występujących przy pożarze powoduje alarm. Plusem tego rozwiązania jest bardzo wysoka czułość, co pozwala na wykrycie pożaru najwcześniej ze wszystkich opisanych rozwiązań.

• Zasilacze Pożarowe i Akumulatory - zasilanie SAP poprzez sieć elektryczną realizowane jest poprzez zasilacze wbudowane do centrali oraz certyfikowane zewnętrzne zasilacze pożarowe. System musi posiadać akumulatory (zasilanie rezerwowe) pozwalające na nieprzerwaną pracę przez 72 godziny w stanie dozoru oraz dodatkowo co najmniej 30 minut w stanie alarmu.

Integracja systemów alarmu pożaru z pozostałymi systemami przeciwpożarowymi pozwala na szerszą reakcję SSP, która nie ogranicza się jedynie do zaalarmowania, ale rozpoczyna działania zmierzające do ograniczenia rozprzestrzeniania się ognia lub jego całkowitej likwidacji. Na przykład, centrala po odebraniu sygnału od czujek może uruchomić system tryskaczy lub stałych urządzeń gaśniczych, otworzyć klapy dymowe, okna i bramy napowietrzające.

Bierne Systemy Ochrony Przeciwpożarowej

Bierne systemy przeciwpożarowe to elementy konstrukcyjne oraz odpowiednie materiały budowlane. Tego rodzaju zabezpieczenia są wcielane już przy projektowaniu i budowaniu obiektów. Nie muszą być w żaden sposób aktywowane i stanowią integralną część budynku. Do biernych systemów zaliczamy np. przegrody ogniowe, drzwi i bramy przeciwpożarowe, czy materiały o zwiększonej odporności ogniowej. Ich zadaniem jest przede wszystkim ograniczanie i opóźnianie rozprzestrzeniania się ognia i dymu, co daje więcej czasu na bezpieczną ewakuację z zagrożonego miejsca i działanie służb ratowniczych.

Aspekty Prawne i Techniczne Systemów Przeciwpożarowych

System sygnalizacji pożaru (SSP), zwany także systemem alarmu pożarowego (SAP) lub potocznie systemem przeciwpożarowym, to instalacja, która w odróżnieniu od innych systemów teletechnicznych wymaga uwzględnienia określonych wymagań natury technicznej i prawnej. Wśród najważniejszych z nich zalicza się ustawy, rozporządzenia, normy oraz dokumentację techniczną producentów (DTR, instrukcje).

Wymagania i Obowiązki

Wykorzystywane urządzenia muszą posiadać odpowiednie certyfikaty i aprobaty, aby można było je zastosować w ochronie pożarowej. Konieczne jest zastosowanie się do wymagań natury technicznej, formalnej i prawnej związanych z projektowaniem, instalacją i eksploatacją systemów sygnalizacji pożaru. Pozwoli to z jednej strony zachować wysokie standardy bezpieczeństwa na obiekcie, a z drugiej uniknąć problemów z wypłatą ubezpieczenia oraz odpowiedzialności zarządcy i właściciela budynku w razie tragedii.

Ustawodawca określa obiekty, w których instalacja SSP jest obowiązkowa. Głównie są to duże obiekty komercyjne i użyteczności publicznej przeznaczone na czasowy i stały pobyt ludzi. Ogólne zasady przeciwpożarowe w Polsce reguluje Ustawa o ochronie przeciwpożarowej i jej akty wykonawcze. Za krajowe PPOŻ odpowiada minister spraw wewnętrznych i administracji.

System sygnalizacji pożaru (SSP) jest wymagany, kiedy budynek spełnia kryteria określone w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Poniżej przedstawiono przykładowe obiekty, w których instalacja SSP jest obowiązkowa:

Obiekty prywatne:

• Obiekty handlowe i wystawowe:
  • o jednej kondygnacji przy powierzchni strefy pożarowej ponad 5000 m²
  • wielokondygnacyjne przy powierzchni strefy pożarowej ponad 2500 m²
• Kina (ponad 600 miejsc)
• Budynki, gdzie znajduje się ponad 300 miejsc do celów gastronomicznych
• Zakłady pracy zatrudniające więcej niż 100 osób niepełnosprawnych
• Budynki zamieszkania zbiorowego (mające ponad 50 miejsc noclegowych)
• Centra przetwarzania danych o zasięgu krajowym i wojewódzkim
• Centrale telefoniczne (przy pojemności powyżej 10 000 numerów) oraz centrale telefoniczne tranzytowe (przy pojemności 5000 - 10000 numerów) o znaczeniu miejscowym lub regionalnym
• Podziemne garaże (mające strefę pożarową ponad 1500 m²) lub mające więcej niż jedną kondygnację podziemną
• Banki, gdzie strefa pożarowa (zawierająca salę operacyjną) przekracza 500 m²

Obiekty publiczne:

• Teatry (mające ponad 300 miejsc)
• Sale sportowe i widowiskowe (ponad 1500 miejsc)
• Szpitale (z wyłączeniem psychiatrycznych) i sanatoria (mające ponad 200 łóżek)
• Szpitale psychiatryczne (mające ponad 100 łóżek)
• Domy pomocy społecznej i ośrodki rehabilitacji niepełnosprawnych (mające ponad 100 łóżek)
• Budynki użyteczności publicznej (wysokie lub wysokościowe)
• Archiwa określone przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych
• Muzea i zabytki budowlane (określa Generalny Konserwator Zabytków z Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej)
• Urzędy obsługujące organy administracji rządowej
• Stacje podziemnej kolei oraz metra
• Porty i dworce przeznaczone dla ponad 500 osób jednocześnie
• Biblioteki, gdzie zbiory stanowią narodowy zasób biblioteczny

Wymienione obiekty zobligowane do instalacji SSP stanowią tylko część obiektów, które w praktyce stosują system sygnalizacji pożaru. Wiele obiektów instaluje system dobrowolnie w celu zminimalizowania najpoważniejszego zagrożenia, jakim jest pożar. Coraz więcej klientów stosuje SSP również ze względu na wymagania ubezpieczyciela.

Konserwacja Systemów Przeciwpożarowych

System sygnalizacji pożaru wymaga regularnej konserwacji. Przepisy prawne nakładają na właścicieli, zarządców lub użytkowników obiektu obowiązek wykonywania regularnego przeglądu technicznego i konserwacji. Przegląd oraz konserwacja SSP powinna być wykonywana co najmniej raz do roku, lub jeżeli takie są zalecenia producenta - nawet częściej. O częstotliwości konserwacji SSP decyduje typ systemu, stabilność pracy, poziom bezpieczeństwa, a także wartość mienia. Do wykonania instalacji i konserwacji systemów SSP niezbędna jest pomoc profesjonalnych firm serwisowych.

Szkolenia Przeciwpożarowe i Rozwiązania Dräger

W obliczu zagrożenia pożarowego szybka detekcja i odpowiednie działanie mogą ratować życie i minimalizować straty materialne. Oprócz zaawansowanych systemów technicznych, kluczową rolę odgrywa odpowiednie przygotowanie personelu i służb ratowniczych.

Gaszenia pożarów można nauczyć się podczas szkolenia PPOŻ, gdzie kursanci mogą samodzielnie spróbować ugasić ogień. Nie każdy jest zobowiązany ukończyć kurs PPOŻ, jednak mimo wszystko warto wziąć w nim udział. Nigdy nie wiadomo, kiedy umiejętność gaszenia pożarów i obsługi sprzętu gaśniczego będzie nam potrzebna. Szkolenie PPOŻ pozwala oswoić się z gaśnicą, a także przećwiczyć w praktyce korzystanie z niej w kontrolowanych warunkach pod okiem profesjonalistów. W niektórych zawodach ukończenie kursu PPOŻ jest obowiązkowe, a sam kurs zapewnia pracodawca.

Systemy Szkoleniowe Dräger dla Straży Pożarnej

W prawdziwej sytuacji gaszenia pożaru nie ma czasu na przyzwyczajenie się do stresu, gorąca i dymu. Doświadczenie i umiejętności nabyte podczas szkolenia przeciwpożarowego mogą uratować życie. Dräger dąży do przygotowania i ochrony użytkownika na każdą misję. Dräger dostarcza gamę systemów szkoleniowych, które zapewniają realistyczne symulacje wielu scenariuszy pożarowych. Umożliwiają one strażakom przejście od podstaw - takich jak korzystanie z niezależnego aparatu oddechowego - do zaawansowanych i konkretnych taktyk.

5 kroków do opanowania taktyki gaszenia pożarów w systemach szkoleniowych Dräger obejmuje program szkolenia strażaków w warunkach operacyjnych. Dzięki temu strażacy są lepiej przygotowani na rzeczywiste interwencje. Szczególny nacisk kładzie się na zaufanie do aparatów oddechowych. Jeśli nie ma się zaufania do swojej ochrony układu oddechowego, nie będzie się czuć pewnie podczas gaszenia pożarów lub docierania do krytycznych obszarów. Dlatego szkolenia Dräger obejmują prawidłowe korzystanie z aparatów oddechowych, od przygotowania i podłączenia, po pracę w trudnych warunkach i końcową kontrolę powietrza oddechowego.

Systemy szkoleniowe Dräger, zapewniające bezpieczne, realistyczne i niezawodne środowisko treningowe, obejmują:

• Komora dymowa (stacjonarna)
• Komora dymowa (mobilna)
• Sprzęt treningowy dla strażaków
• Dräger HPS® 7000 (hełm)
• Dräger HPS® SafeGuard (hełm)
• Dräger PSS® AirBoss (aparat oddechowy)
• Dräger FPS® 7000 (maska pełnotwarzowa)
• Dräger Compressed Air Breathing Cylinders (butle ze sprężonym powietrzem)

Ekspozycja poprzez szkolenie w realistycznych systemach Dräger zapewnia najlepsze możliwe przygotowanie do prawdziwej walki z ogniem. Kiedy walczy się z ogniem, nie ma miejsca na igranie z nim.

tags: #system #przeciwpozarowy #dreugera