Służba w Państwowej Straży Pożarnej wymaga wszechstronnego przygotowania, ponieważ jednostki ratowniczo-gaśnicze są wzywane do interwencji o różnym charakterze i muszą mierzyć się z zadaniami trudnymi do przewidzenia. Właśnie dlatego tak ważne jest odpowiednie przeszkolenie, które przygotuje strażaków na wszelkie, nieraz skomplikowane sytuacje. Kluczowym elementem tego przygotowania jest Program szkolenia podstawowego w zawodzie strażak, który obowiązuje osoby, które wstąpiły do PSP po 31 października 2016 roku.
Szkolenie to, zatwierdzone 30 listopada 2020 roku przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, uwzględniało istotne zmiany wprowadzone 3 grudnia 2020 roku, o czym informowała Komenda Główna PSP. Pełne szkolenie do zawodu strażaka trwa 7 miesięcy i jest podzielone na kilka etapów, zapewniających kompleksowe przygotowanie do służby.
Struktura i etapy szkolenia
Etap 1: Przeszkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej
Pierwsze 2 miesiące szkolenia poświęcone są przeszkoleniu z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Ten etap odbywa się w trybie skoszarowanym na terenie szkół oraz ośrodków szkoleniowych zlokalizowanych w całej Polsce. W celu ukończenia podstawowego szkolenia, koniecznością jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych tym etapem.
Etap 2: Praktyki zawodowe
Kolejnym etapem szkolenia są praktyki zawodowe, które przyszły strażak odbywa w swojej rodzimej jednostce ratowniczo-gaśniczej. Praktyki te muszą obejmować co najmniej 28 służb w wymiarze 24h, realizowanych w czasie 90 dni (3 miesięcy). Przebieg służby należy skrupulatnie dokumentować w dzienniku praktyk. Na tym etapie bardzo ważne jest unikanie absencji, ponieważ nieobecność przekraczająca 10% czasu przeznaczonego na realizację programu może stanowić podstawę do niezaliczenia praktyk.
Etap 3: Blok zasadniczy ("Podoficerka")
Ostatnim etapem szkolenia jest blok zasadniczy, potocznie nazywany „podoficerką”. Trwa on mniej więcej 2 miesiące i obejmuje 336 godzin dydaktycznych, zakończonych 2-dniowymi egzaminami. Podobnie jak pierwszy etap, „podoficerka” odbywa się w trybie skoszarowanym na terenie szkół oraz ośrodków szkoleniowych, a do jego ukończenia niezbędne jest zaliczenie wszystkich wymieniowych przedmiotów.
Organizacja i logistyka szkolenia
Organizacja kierowania kandydatów na szkolenie podlega scentralizowanym procedurom. Szkoła Podoficerska Państwowej Straży Pożarnej w Bydgoszczy prowadzi Centralną Listę Potrzeb Szkoleniowych (CLiPS) i koordynuje kolejność kierowania kandydatów na szkolenie. Miejsce szkolenia często nie jest zależne od kandydata, ani nawet od miejscowej komendy PSP, a jest podyktowane ilością wolnych miejsc w określonej placówce.
W przypadku zagrożenia przekroczenia przez kandydatów na szkolenie maksymalnego czasu 90 dni od przyjęcia do służby do skierowania na szkolenie podstawowe w zawodzie strażak, dopuszcza się elastyczne podejście. Realizacja szkoleń może być wówczas prowadzona przez pozostałe szkoły PSP, a także z wykorzystaniem kadry i bazy dydaktycznej ośrodków szkolenia w komendach wojewódzkich PSP, co zapewnia ciągłość i efektywność procesu szkoleniowego.
Przykład realizacji szkolenia
Program szkolenia podstawowego jest cyklicznie realizowany w różnych placówkach. Przykładowo, podczas jednej z uroczystości rozpoczęcia szkolenia, w Centralnej Szkole PSP w Częstochowie udział wzięło 37 strażaków z województwa śląskiego, dolnośląskiego, opolskiego, łódzkiego, a także przedstawiciele JOP (Jednostek Operacyjno-Technicznych). Uczestników powitali wówczas m.in. p.o. Komendanta Centralnej Szkoły PSP w Częstochowie st. bryg. dr Damian Hajdas oraz Naczelnik Wydziału Nauczania st. bryg. Marek Poterek.