Szkolenia Dowódców OSP – Zasady i Wymagania

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, bezpośredni udział członków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w działaniach ratowniczych jest uwarunkowany spełnieniem szeregu wymogów. Kluczowe znaczenie ma tutaj ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, która precyzuje kryteria kwalifikacji strażaków-ochotników.

Podstawowe Wymagania dla Członków OSP Uczestniczących w Działaniach Ratowniczych

Aby członek OSP mógł brać bezpośredni udział w akcjach ratowniczych, musi spełniać następujące warunki określone w art. 19 ust. 1b ustawy o ochronie przeciwpożarowej:

• Ukończone 18 lat i nieprzekroczenie 65 lat wieku.
• Posiadanie aktualnych badań lekarskich, które dopuszczają do udziału w działaniach ratowniczych.
• Ukończenie odpowiedniego szkolenia pożarniczego.

Rodzaje Szkoleń i Wymagania Uzupełniające

System szkolenia członków OSP obejmuje różnorodne kursy specjalistyczne, mające na celu przygotowanie kadry do pełnienia określonych funkcji i zadań. Poniżej przedstawiono szczegółowe warunki przyjęcia na poszczególne rodzaje szkoleń:

Szkolenie Podstawowe Strażaków Ratowników OSP

Warunkiem przyjęcia na szkolenie podstawowe jest:

• Ukończone 18 lat i nieprzekroczone 65 lat.
• Posiadanie skierowania zgodnego ze wzorem określonym w „Zasadach organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”.

Szkolenie Kierujących Działaniem Ratowniczym dla Członków OSP

Do szkolenia kierujących działaniem ratowniczym (KDR) kwalifikują się osoby, które spełniają następujące kryteria:

• Posiadanie skierowania zgodnego z obowiązującym wzorem z 2015 roku.
• Wiek nieprzekraczający 65 lat.
• Posiadanie co najmniej 3-letniego stażu od uzyskania uprawnień do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.
• Potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP wg programu z 2015 roku lub spełnienie równorzędnych wymagań według „Systemu szkolenia członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych” z 2006 roku.

Szkolenie Kierowców-Konserwatorów Sprzętu Ratowniczego OSP

Wymagania obejmują:

• Posiadanie skierowania zgodnego z obowiązującym wzorem.
• Wiek nieprzekraczający 65 lat.
• Posiadanie prawa jazdy co najmniej kategorii B.
• Potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP wg programu z 2015 roku lub spełnienie równorzędnych wymagań zgodnie z programem szkolenia z 2006 roku.

Szkolenie Naczelników OSP

Kandydaci na naczelników OSP muszą spełnić:

• Posiadanie skierowania zgodnego z obowiązującym wzorem.
• Wiek nieprzekraczający 65 lat.
• Potwierdzenie ukończenia szkolenia kierujących działaniem ratowniczym dla członków OSP wg programu z 2015 roku lub spełnienie równorzędnych wymagań zgodnie z programem szkolenia z 2006 roku.

Szkolenie Komendantów Gminnych ZOSP RP

Do szkolenia komendantów gminnych ZOSP RP dopuszczane są osoby, które spełniają następujące warunki:

• Posiadanie skierowania zgodnego z obowiązującym wzorem.
• Wiek od 25 do 65 lat.
• Obowiązkowa przynależność do Ochotniczej Straży Pożarnej z czynnym członkostwem.
• Potwierdzenie ukończenia szkolenia Dowódców OSP lub spełnienie równorzędnych wymagań.
• Potwierdzenie ukończenia szkolenia Naczelników OSP lub spełnienie równorzędnych wymagań.

Kwalifikowana Pierwsza Pomoc (KPP)

Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym z dnia 8 września 2006 roku określa zasady prowadzenia kursów Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy oraz warunki uzyskiwania tytułu „Ratownika”. Kursy te są prowadzone zgodnie z przepisami wspomnianej ustawy, rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy z dnia 19 marca 2007 roku oraz rozporządzenia MSWiA i Obrony Narodowej w sprawie szkoleń w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy z dnia 12 grudnia 2008 roku (z uwzględnieniem nowelizacji).

Do kogo skierowane są kursy KPP?

Kursy Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy są przeznaczone między innymi dla:

• Państwowej Straży Pożarnej.
• Ochotniczych Straży Pożarnych.
• Zakładowych Straży Pożarnych.
• Jednostek i służb ochrony przeciwpożarowej.
• Jednostek systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego i współpracujących z Systemem.
• Policji.
• Wojska Polskiego.
• Straży Granicznej.
• Innych grup oraz osób, które mają obowiązek lub dobrowolnie chcą odbyć tego typu szkolenie.

Zakres czynności wykonywanych przez ratownika w ramach KPP:

Ratownik po ukończeniu kursu KPP jest przygotowany do wykonywania następujących czynności:

• Resuscytacji krążeniowo-oddechowej (bezprzyrządowej i przyrządowej) z podaniem tlenu oraz zastosowaniem defibrylatora zautomatyzowanego.
• Tamowania krwotoków zewnętrznych i opatrywania ran.
• Unieruchamiania złamań, podejrzeń złamań kości oraz zwichnięć.
• Ochrony przed wychłodzeniem lub przegrzaniem.
• Prowadzenia wstępnego postępowania przeciwwstrząsowego poprzez właściwe ułożenie osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
• Zapewnienia ochrony termicznej osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
• Stosowania tlenoterapii biernej.
• Ewakuacji z miejsca zdarzenia osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
• Udzielania wsparcia psychicznego osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
• Prowadzenia wstępnej segregacji medycznej.

Programy Szkoleniowe dla Poszczególnych Funkcji w OSP

Szczegółowe programy szkoleń opracowane dla różnych funkcji w OSP mają na celu zapewnienie kompleksowego przygotowania strażaków-ochotników:

Przykładowe Zagadnienia Programowe:

• Szkolenie Dowódców OSP: Organizacja ochotniczych straży pożarnych, musztra, sprzęt ratowniczy, drabiny, węże, proces spalania, zadania strażaków w zastępie, podstawy organizacji akcji gaśniczej, rozwinięcie linii, gaszenie pożarów, środki gaśnicze, ewakuacja, działania w czasie innych zagrożeń, łączność i alarmowanie.
• Szkolenie Podstawowe Strażaków Ratowników OSP: Organizacja ochrony ludności, rozwój pożaru, taktyka gaszenia pożarów, sprzęt ochrony dróg oddechowych, ratowniczy sprzęt mechaniczny, podstawowe zadania w działaniach ratowniczo-chemicznych, elementy pierwszej pomocy.
• Szkolenie Kierujących Działaniem Ratowniczym (KDR): Organizacja ochrony przeciwpożarowej, kierowanie działaniami gaśniczymi, działania gaśnicze, ratownictwo na drodze, organizacja łączności i dowodzenia, organizacja szkoleń doskonalących, dokumentacja z działań ratowniczych, organizacja i funkcjonowanie Jednostek Operacyjno-Technicznych (JOT) OSP.
• Szkolenie Naczelników OSP: Obowiązki, uprawnienia i odpowiedzialność naczelnika OSP, współdziałanie OSP z samorządem i PSP, wybrane zagadnienia operacyjne, ceremoniał pożarniczy, organizacja szkoleń i zawodów, zaplecze logistyczne, propaganda ochrony przeciwpożarowej.
• Szkolenie Komendantów Gminnych ZOSP RP: Podstawowe akty prawne, zadania komendanta gminnego OSP, kierowanie działaniami ratowniczymi, Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy na szczeblu gminy, zarządzanie kryzysowe, plany powiatowe, system wykrywania i alarmowania.
• Szkolenie Kierowców-Konserwatorów Sprzętu Ratowniczego OSP: Prawa i obowiązki kierowcy, charakterystyka samochodów pożarniczych, bezpieczeństwo prowadzenia i ustawiania pojazdów, konserwacja motopomp i autopomp, obsługa techniczna samochodów, konserwacja agregatów, urządzeń hydraulicznych, pił, zasady eksploatacji sprzętu ochrony dróg oddechowych, łączność i alarmowanie.
• Szkolenia z Zakresu Ratownictwa Technicznego: Wypadki drogowe, budowa pojazdów, urządzenia hydrauliczne, organizacja akcji ratownictwa technicznego, metody uwalniania poszkodowanych, postępowanie z substancjami niebezpiecznymi, akcje komunikacyjne.
• Szkolenia z Zakresu Ratownictwa Wodnego: Konstrukcja budowli ochronnych, działania ratownicze i zabezpieczające, usuwanie skutków powodzi, sprzęt ratownictwa wodnego, czynności członka załogi łodzi, pomoc ludziom i zwierzętom, lokalizacja i wydobywanie zwłok, działania na terenach zalanych, działania na lodzie, znaki żeglugowe.
• Szkolenia z Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP): Procedury medyczne, postępowanie w zatrzymaniu krążenia, urazy (głowy, kręgosłupa, klatki piersiowej, brzucha, miednicy, narządu ruchu), rany, amputacje urazowe, wstrząs, oparzenia (termiczne, chemiczne), zatrucia, podtopienia, wychłodzenie, zaburzenia krążeniowo-oddechowe, drgawki, postępowanie z kobietą w ciąży, wsparcie psychiczne.

Dyskusja na Temat Organizacji Szkoleń

W środowisku strażackim toczy się dyskusja dotycząca organizacji szkoleń dla dowódców OSP. Pojawiają się głosy wskazujące na trudności związane z terminami szkoleń, które często odbywają się w dni robocze, w godzinach pracy. Stanowi to wyzwanie dla druhów, zwłaszcza tych pracujących poza miejscem zamieszkania, dla których zorganizowanie kilkudniowego szkolenia wymaga urlopu i wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Niektórzy postulują powrót do organizowania szkoleń dowódców OSP przez Komendy Powiatowe Państwowej Straży Pożarnej (KP PSP) w trybie weekendowym, podobnie jak miało to miejsce w przeszłości. Argumentują, że taka forma byłaby bardziej dostępna dla strażaków-ochotników.

Z drugiej strony, pojawiają się głosy podkreślające, że Ośrodki Szkolenia, które przejęły organizację szkoleń specjalistycznych i dowódczych, pracują w standardowych godzinach od poniedziałku do piątku. Zwraca się uwagę, że jeśli OSP aspiruje do rozwoju, jej członkowie powinni dostosować się do tych warunków. Podkreśla się również znaczenie jakości szkoleń i to, że nie wszystko da się zrealizować wyłącznie w weekendy, ze względu na fizyczną niemożliwość.

Dyskutowana jest również kwestia liczby chętnych na poszczególne kursy. Czasami zapotrzebowanie na szkolenie dowódców jest niewielkie, co może wynikać z różnych czynników, w tym z faktu, że część osób spełniających formalne kryteria nie wykazuje aktywnego udziału w działaniach JOT. Sugeruje się eliminowanie tzw. „martwych dusz” z Jednostek Operacyjno-Technicznych (JOT), aby dane były bardziej wiarygodne, co mogłoby wpłynąć na lepsze planowanie szkoleń przez KP PSP.

Podkreśla się potrzebę współpracy między PSP a OSP, a nie rywalizacji. Wskazuje się, że dla osób naprawdę zaangażowanych w rozwój i chętnych do objęcia funkcji dowódczych, zorganizowanie czasu na szkolenie nie powinno stanowić przeszkody. Jednocześnie zwraca się uwagę na fakt, że niektóre OSP borykają się z trudnościami w namówieniu druhów na dalsze kursy specjalistyczne, mimo że kursy podstawowe są realizowane, często z konieczności wpisania do Systemu Wspomagania Dowodzenia - Straż (SWD-ST) lub naliczania stażu do emerytury OSP.

Zauważa się również, że nowelizacja przepisów od 17 listopada 2015 roku zwiększyła liczbę godzin i zmieniła zakres szkoleń, co wymaga od uczestników większego zaangażowania. Funkcja dowódcy w OSP wiąże się z wysoką odpowiedzialnością, co podkreśla potrzebę rzetelnego przygotowania poprzez odpowiednie szkolenia.

tags: #szkolenie #strazak #dowodca #dyplom