Historia Szydłowca: Od średniowiecznego grodu do współczesności

Szydłowiec, położony w południowej części województwa mazowieckiego, to miasto o bogatej i wielowiekowej historii. Miejscowość, licząca obecnie prawie 12 000 mieszkańców, znajduje się w zachodniej części Przedgórza Iłżeckiego, pomiędzy Radomiem a Skarżyskiem-Kamienną.

Początki miasta i czasy świetności

Najprawdopodobniej miejscowość została założona w XII wieku na prawie polskim. W obrębie wyspy, leżącej w rozlewiskach rzeki Korzeniówki, wybudowano niewielki gród. Zapleczem gospodarczym grodu była wieś leżąca w bliskim sąsiedztwie wyspy, nazywana zapewne wówczas Sydłowiec (obecnie Stara Wieś).

W pierwszej połowie XIV wieku, pół kilometra na wschód od Starej Wsi, powstała niewielka osada targowa na wzniesieniu prawego brzegu Korzeniówki. Założenie nowego Szydłowca należy wiązać z powolnym ożywieniem gospodarczym regionu zniszczonego po najeździe tatarskim i wtórną kolonizacją. Prawa miejskie Szydłowiec otrzymał w 1427 roku, a 13 listopada 1470 roku na sejmie piotrkowskim Kazimierz Jagiellończyk nadał miastu prawa magdeburskie.

Zabytki architektury

• Zamek w Szydłowcu: W latach 1470-1480 z inicjatywy Stanisława Szydłowieckiego wzniesiono murowany, gotycki zamek w miejscu istniejącego wcześniej grodu. Obiekt przeszedł później renesansową przebudowę na rezydencję z bastionami i loggią widokową.
• Kościół farny: Późnogotycka świątynia św. Zygmunta została ufundowana na przełomie XV i XVI wieku. Wnętrze zdobi m.in. renesansowa płyta nagrobna Mikołaja Szydłowieckiego.
• Ratusz: Zbudowany w latach 1602-1629 w stylu późnorenesansowym, położony pośrodku Rynku Wielkiego, stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych punktów miasta.

Tragiczny rozdział: Getto w Szydłowcu

Przed wybuchem drugiej wojny światowej Żydzi stanowili przeszło 65 proc. ogółu mieszkańców Szydłowca (około 7200 osób). W 1941 roku Niemcy utworzyli getto, które początkowo obejmowało cały obszar miasta, a w 1942 roku zostało ograniczone do dzielnic Pragi i Skałki.

Sytuacja zmieniła się drastycznie, gdy do getta przesiedlono Żydów z pobliskich miejscowości (m.in. z Wolanowa, Wierzbicy i Skaryszewa), zwiększając liczbę ludności do ponad 16 tysięcy. 23 września 1942 r. specjalna grupa operacyjna SS rozpoczęła likwidację getta. Mieszkańców pognano na stację kolejową w Sadku, skąd wywieziono ich do obozu zagłady w Treblince.

Warto wspomnieć, że mimo represji, mieszkańcy Szydłowca - w tym polscy sąsiedzi - niejednokrotnie nieśli pomoc ukrywającym się Żydom, narażając własne życie. Późną jesienią 1942 roku niemieckie władze stworzyły pułapkę tzw. gett wtórnych, która ostatecznie doprowadziła do zguby wielu ocalałych.

Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej

Ochotnicza Straż Pożarna w Szydłowcu ma długą tradycję, a jej jednostka została powołana do życia już w 1899 roku. Przez ponad wiek druhowie nie tylko zwalczali pożary, ale także prowadzili działalność szkoleniową i patriotyczną. OSP pozostaje ważnym elementem lokalnej społeczności, angażując się w obronę cywilną i życie kulturalne miasta.

tags: #szot #remiza #szydlowiec