W dzisiejszych czasach, kiedy szybka reakcja na zagrożenie ratuje życie i mienie, Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odchodzą od tradycyjnych metod alarmowania. Już minęły czasy, kiedy strażak jadąc na rowerze dmuchał w trąbkę informacją dla strażaków, że się pali. Obecnie, dzięki integracji z nowoczesnymi systemami teleinformatycznymi, alarmowanie druhów odbywa się w sposób zautomatyzowany i znacznie bardziej efektywny.
Kluczową rolę w tym procesie odgrywają terminale GSM, które umożliwiają natychmiastowe powiadamianie strażaków za pomocą telefonów komórkowych. Takie rozwiązania sprawiają, że w momencie, gdy dyżurny Stanowiska Kierowania (SK) włącza syrenę, druhowie automatycznie otrzymują SMS-a z informacją o miejscu zdarzenia.
Systemy Alarmowania OSP a terminale GSM
Jednostki OSP włączone do Krajowego Systemu Ratownictwa Gaśniczego (KSRG) posiadają zamontowany tzw. system selektywnego alarmowania strażaków. System DSP - 50, często instalowany w remizach, odbiera informacje o wywoływanych alarmach radiowo w sposób zakodowany. Uruchomienie alarmu jest dokonywane przez dyżurnego Stanowiska Kierowania, na przykład w Chojnicach. Wtedy na dźwięk syreny niejednemu strażakowi wszystko przeszkadza, co stoi na drodze do remizy, bo nigdy nie wiadomo, czy być może to on uratuje komuś życie.
Terminal GSM, po podłączeniu do systemu selektywnego alarmowania, automatycznie wysyła informacje o alarmie w postaci SMS-a na telefony komórkowe strażaków w momencie zdalnego uruchomienia syreny. SMS-y wysyłane są jeden za drugim w odstępach czasowych około 5 sekund, a czas ich wysyłania zależy od obciążenia sieci GSM.
Terminal GSM DTG-52: Szczegółowy opis
Przeznaczenie
Terminal DTG-52 służy do alarmowania osób wyposażonych w telefony komórkowe za pomocą popularnych usług dostarczanych przez operatorów sieci GSM, takich jak: SMS, FLASH SMS i CLIP. Urządzenie powiadamia o zdarzeniach występujących w Zintegrowanym Systemie Alarmowania i Ochrony Ludności DSP-50 oraz o zdarzeniach sygnalizowanych z dodatkowych urządzeń podłączonych do sześciu wejść terminala DTG, np. centralki alarmowej.
Cztery wyjścia terminala umożliwiają sterowanie urządzeniami zewnętrznymi przy pomocy wiadomości SMS. Dzięki temu można zdalnie sterować, np. systemem alarmowym, oświetleniem, kompresorem samochodowym, czy syreną pożarową (opcja w przygotowaniu).
Budowa
Terminal DTG-52 posiada własną antenę nadawczo-odbiorczą o długości 350 mm, przeznaczoną do montażu na ścianie, oraz długi przewód antenowy umożliwiający umieszczenie anteny w optymalnym miejscu. Obudowa terminala (wymiary 162×136×70 mm) wykonana jest z tworzywa sztucznego ABS. Dolna część obudowy wyposażona jest w złącze antenowe typu FME oraz w dwie przepustnice na przewody łączące terminal z urządzeniami zewnętrznymi.
Terminal DTG instaluje się na ścianie w sąsiedztwie stacji obiektowej DSP-52BM. Posiada wbudowany moduł GSM w metalowej obudowie, wyposażony w listwę przyłączeniową z następującymi złączami:
- 2 wejścia separowane galwanicznie
- 4 wejścia typu NO
- 3 GND (masa)
- 4 wyjścia (obsługa wyjść w przygotowaniu)
- 1 port szeregowy do komunikacji ze stacją DSP-52BM
- zasilanie +12 V
- 1 port rezerwowy
Moduł GSM wyposażony jest w trzy diody sygnalizacyjne, gniazdo typu JACK służące do komunikacji z komputerem (programowanie terminala) oraz w gniazdo na kartę SIM. Trzy kolorowe diody sygnalizują zasilanie, zajętość i poziom sygnału GSM w otoczeniu anteny nadawczo-odbiorczej.
Zasada działania
Terminal DTG-52 może wysyłać powiadomienia do 64 różnych numerów telefonów na trzy sposoby:
- SMS - wysłanie wiadomości tekstowej (długość do 40 znaków)
- FLASH SMS - wysłanie wiadomości tekstowej wyświetlającej się od razu na ekranie telefonu komórkowego (długość do 40 znaków)
- CLIP - dzwonienie na numer telefonu komórkowego lub stacjonarnego wraz z prezentacją numeru
Terminal DTG-52 obsługuje 24 różne zdarzenia. Osiemnaście zdarzeń odpowiada wszystkim alarmom występującym w systemie DSP-50, np. zdalne lub lokalne włączenie syreny alarmowej w remizie w trybie PSP, wywołanie alarmu w trybie OC, zdalne (poprzez retransmisję) lub lokalne wywołanie pagera (pagerów). Pozostałe 6 zdarzeń związanych jest z aktywacją wejść terminala wyzwalanych przez podłączone do nich urządzenia zewnętrzne, np. centralkę alarmową.
Wystąpienie jednego z 24 zdarzeń powoduje wysłanie odpowiedniej (zaprogramowanej) informacji do wybranych telefonów komórkowych lub stacjonarnych. Sześcioprzyciskowa klawiatura do lokalnego wywoływania pagerów, instalowana w stacji obiektowej DSP-52BM, również umożliwia lokalne alarmowanie za pośrednictwem terminala DTG-52. Stacje obiektowe uruchamiają syreny alarmowe oraz wysyłają powiadomienia o zdarzeniu do osób wyposażonych w telefony komórkowe lub pagery.
Cechy terminala DTG-52
- Alarmowanie 64 telefonów komórkowych i stacjonarnych
- Powiadamianie przez usługi: SMS, FLASH SMS, CLIP
- Obsługa 24 różnych zdarzeń
- Antena nadawczo-odbiorcza przystosowana do montażu na ścianie
- Wbudowany moduł GSM
- Sterowanie urządzeniami zewnętrznymi poprzez 4 wyjścia (opcja w przygotowaniu)
- 6 wejść (w tym 2 separowane galwanicznie)
- Sygnalizacja zasilania, zajętości i poziomu sygnału GSM (diody LED)
- Współpraca ze stacją obiektową DSP-52BM
- Konfigurowanie parametrów pracy urządzenia za pomocą programu komputerowego
- Zabezpieczenie karty SIM czterocyfrowym kodem, uniemożliwiające jej wykorzystanie w przypadku kradzieży
- Odrzucanie połączeń przychodzących
- Zdalny test sprawności urządzenia
Dane techniczne
- Zasilanie główne i rezerwowe: +12 V ze stacji obiektowej DSP-52BM
- Wejścia separowane galwanicznie IN1, IN2:
- Min. czas podania napięcia wywołujący zdarzenie: 0,2 s
- Napięcie stałe wywołujące zdarzenie: 5÷24 V
- Wejścia IN3÷IN6:
- Napięcie na nienaruszonych (NO) wejściach: ok. 5 V
- Min. czas zwarcia do masy wywołujący zdarzenie: 0,2 s
- Maksymalna rezystancja styku zwierającego wejście: 200 Ω
- Wyjścia OUT1÷OUT4: opcja (obsługa wyjść w przygotowaniu)
- Prędkość transmisji: 1200 bodów (pomiędzy DTG a DSP-52BM)
- Temperatura pracy: -20°C do +60°C
- Obudowa: jasnoszara, hermetyczna typu dielektrycznego (ABS), przeznaczona do montażu na ścianie
- Wymiary:
- Terminal: 162×136×70 mm (bez przepustnic)
- Antena nadawczo-odbiorcza: 350 mm
Warto zaznaczyć, że w systemach alarmowania istnieją nowsze wersje terminali, takie jak DTG-53, które mogą oferować rozszerzone funkcjonalności.
Terminal GSM-T1 (ROPAM)
Jednostki OSP, które chcą zautomatyzować proces alarmowania, mogą wykorzystać własne terminale SMS lub skorzystać z usługi dzierżawy terminala GSM-T1. Terminal ten podłącza się do systemu zdalnego uruchamiania syreny (podłączenie równoległe do stycznika załączającego silnik syreny). Terminal GSM-T1 to dobrze znany system firmy ROPAM o dużych możliwościach.
Terminal GSM-T1 posiada wiele innych funkcji, w tym:
- Monitoring włamaniowy: Po wykryciu włamania dzwoni do Centrum Alarmowania i uruchamia alarmowanie określonej grupy członków OSP (np. tych mieszkających najbliżej remizy).
- Sterowanie urządzeniami elektrycznymi: Grzejnik elektryczny, prostownik, oświetlenie.
- Monitoring temperatury.
- Zdalne uruchomienie samej syreny telefonem komórkowym.
Terminal połączony z usługą Alarmowania jest niezawodny w szybkim powiadamianiu strażaków o zagrożeniu i dyspozycji jednostki do działań ratowniczo-gaśniczych. Możliwe jest zastosowanie terminala do uruchomienia syreny alarmowej w sekwencji 3x30s z przerwą 20s (czas ten jest ustawiany według własnych potrzeb). Drugą możliwością jest załączenie syreny alarmowej na czas np. 1 minuty poprzez SMS z numerów uprawnionych do zarządzaniem terminalem. Do sterowania i kontroli służą SMS, CLIP, DTMF.
Zastosowania systemów ROPAM (ogólnie)
Oprócz alarmowania OSP, systemy takie jak ROPAM mogą być wykorzystywane w wielu innych obszarach:
- Powiadomienie dla systemów alarmowych.
- Powiadomienie dla jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej OSP ze sterowaniem syreną.
- Sterowanie wieloabonentowe automatyką bramy, szlabanu poprzez CLIP (CallerID).
- Systemy automatyki domowej, funkcje przekaźników czasowych.
- Systemy kontroli i sterowania poprzez sieć GSM, sygnały binarne I/O.
- Restarter urządzeń, AP w sieciach bezprzewodowych WLAN.
- Systemy kontroli i nadzoru temperatury, np. serwerownie, lodówki (szczepionki), chłodnie, procesy termiczne.
- Rejestrator (logger): temperatury, wejść terminala, AI, sieci GSM, zasilania AC.
- Rejestrator jw. wilgotność względna, temperatura, regulacja temperatury lub parametru od AI, regulator dwustanowy z histerezą.
- Systemy kontroli i nadzoru nad przesyłowymi sieciami energetycznymi.
- Kontrola i sterowanie procesami technicznymi, np. przepompownie, kotłownie CO, fermy hodowlane.
- Integracja z domofonami, interkomami poprzez wejście/wyjście audio liniowe.
- Zasilacz buforowy 12Vdc (UPS 12V) dla urządzeń dodatkowych, przekaźniki, sygnalizatory.
Praktyczne aspekty i wyzwania w użytkowaniu terminali GSM
Zaletą alarmowania przez sieć GSM jest jej zasięg, który pokrywa ponad 90% powierzchni kraju. Dzięki temu każda osoba przebywająca w dowolnym miejscu kraju może otrzymywać informacje o alarmach w danej jednostce. Jednakże, użytkowanie terminali GSM w OSP wiąże się również z pewnymi wyzwaniami:
- Aktualizacja numerów telefonów: Jest to jedyny problem, z którym jednostki borykają się ciągle, ponieważ "młodzież ma co chwilę inny numer i chce, żeby to podmieniać".
- Rodzaj powiadomień: Chociaż systemy mogą wysyłać tzw. klipy (połączenia CLIP), często dochodzi do sytuacji, że ratownik dostaje klipa, gdy jest już na miejscu akcji. Dlatego preferowane jest przestawienie powiadomień na SMS lub FLASH SMS, które docierają szybciej.
- Problemy z zasięgiem i zasilaniem: Bardzo często w czasie burz lub innych zjawisk atmosferycznych, lub braku prądu, maszt, na którym znajdują się anteny operatorów sieci komórkowych, jest wyłączany. Wówczas moduł SMS zamontowany w remizie traci zasięg i nie wysyła wiadomości. Jest to uciążliwe, gdyż gdy najbardziej potrzebne jest powiadomienie, ono zawodzi.
- Awaryjne zasilanie: Sygnał do DSP idzie niezależnie, czy w remizie jest prąd, czy go nie ma. Jeśli są pagery albo terminal GSM, powinno zostać pobudzone niezależnie, czy stacja pracuje na zasilaniu z remizy, czy na własnym akumulatorze (o ile instalator tak to zaprogramował). W przypadku braku prądu syrena może nie zawyć, ale SMS-y powinny zostać wysłane, jeśli system posiada podtrzymanie poprzez akumulator. Aby sprawdzić działanie w przypadku braku zasilania, można wyłączyć prąd w remizie i wywołać alarm, aby zweryfikować, czy SMS-y są wysyłane.
- Błędy obsługi PSK: Problem może również leżeć w obsłudze na Stanowisku Kierowania, gdzie dyżurny może mieć trudności z prawidłowym uruchomieniem alarmu.
Karta SIM i koszty utrzymania
Dla optymalnego działania terminala GSM, OSP lub Urząd Gminy musi zakupić kartę SIM do modułu GSM w abonamencie telemetrycznym, najlepiej z pakietem SMS gratis, oraz wynegocjować z operatorem sieci jak najkorzystniejsze warunki.
Pojawiły się oferty operatorów komórkowych, gdzie jedno doładowanie konta za 10 zł przedłuża jego ważność o 3 miesiące. Przy małej ilości wyjazdów koszty utrzymania terminala mogą spaść nawet do 40 zł rocznie. Operatorzy działający na infrastrukturze dużych sieci zapewniają również dobry zasięg.