Hełm strażacki jest kluczowym i najbardziej rozpoznawalnym elementem osobistego wyposażenia strażaka, zaprojektowanym do kompleksowej ochrony głowy w trakcie prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych oraz innych akcji ratowniczych. Jego główną funkcją jest zabezpieczenie głowy przed urazami mechanicznymi, wysoką temperaturą, płomieniem, promieniowaniem cieplnym, substancjami ciekłymi, a także przed spadającymi odłamkami, cegłami czy elementami konstrukcji. Hełm strażacki nie tylko chroni głowę, ale również oczy i twarz, a dodatkowo powinien zapewniać komfort noszenia, co jest kluczowe podczas długotrwałych działań.
Podstawowe Elementy Konstrukcji Hełmu Strażackiego
Hełm strażacki składa się z kilku podstawowych elementów, które wspólnie zapewniają maksymalną ochronę i funkcjonalność:
- Skorupa - stanowi twardą powłokę hełmu, odpowiedzialną za ochronę mechaniczną i cieplną. Aby zapewnić odpowiedni komfort noszenia oraz ochronę, najczęściej wykonana jest z duroplastów lub termoplastów, takich jak poliamid. Wykonanie z tych materiałów pozwala także na uzyskanie nowoczesnych kształtów. Gładka i zaokrąglona skorupa ma za zadanie odprowadzać spadające przedmioty czy strumienie wody, a jej kolor jest trwały i często pokryty powłoką odbijającą promieniowanie cieplne.
- Więźba - to wewnętrzny "stelaż", na którym osadzona jest głowa strażaka. Jej zadaniem jest amortyzacja uderzeń i rozłożenie siły w taki sposób, aby nie doszło do urazu kręgosłupa szyjnego oraz wstrząśnienia mózgu. Więźby posiadają różne systemy regulacji obwodu głowy, najczęściej w postaci pokrętła z tyłu hełmu.
- Wizjer/Przyłbica - element odpowiedzialny za ochronę całej twarzy, oczu i nosa przed urazami mechanicznymi, ciepłem, odpryskami i cieczami. W nowoczesnych hełmach przyłbica zewnętrzna jest często chowana pod skorupę, co chroni ją, gdy nie jest używana, i zmniejsza powierzchnię hełmu. Dodatkowo wiele hełmów posiada wewnętrzny wizjer (okulary ochronne), mniejszą szybkę do lżejszych prac.
- Osłona karku - zapewnia ochronę dla karku lub całej szyi przed płomieniem, ciepłem oraz ciekłymi materiałami. Może być wykonana ze skóry, materiałów aramidowych (np. Nomex), PBI, aluminizowanych tkanin lub wełny.
- Pasek podbródkowy - stabilizuje hełm na głowie. W hełmach Gallet jest to regulowany pasek z miękką osłoną na podbródek, zapinany klamrą automatyczną. Mocowanie paska ma kilka punktów zaczepienia (np. dwa z tyłu i jeden/dwa z przodu), co stabilizuje hełm nawet przy gwałtownych ruchach.
Historia i Ewolucja Hełmów Strażackich
Historia hełmów strażackich sięga przełomu XVII i XVIII wieku. Najstarszą formą była konstrukcja „rury od pieca”, przypominająca cylinder, która miała niewielką wartość ochronną. Przełom nastąpił w XVIII wieku, gdy nowojorczyk Jacobus Turck w 1740 roku zaprojektował pierwszą „czapkę strażacką” - okrągłą konstrukcję z wysoką czaszą i węższą krawędzią. Matthew Dubois wprowadził ulepszenia, dodając wszyty rdzeń z żelaznego drutu pod krawędzią ronda, co zwiększyło wytrzymałość hełmu.
Jednak to Henry T. Gratacap, producent bagażu i ochotniczy strażak z Nowego Jorku, z zawodu, w XIX wieku zaprojektował skórzany hełm "The New Yorker". Wykorzystał swoje doświadczenie w tworzeniu wytrzymałego bagażu, projektując czaszę z twardej skóry złożonej z ośmiu segmentów, co zapewniało niezwykle mocną i trwałą konstrukcję, zdolną wytrzymać uderzenie spadającego gruzu. Klasyczny kształt hełmu z szerokim rondem, chroniącym przed spadającymi odłamkami, wodą i płonącym żarem, pochodzi właśnie z początku XIX wieku.
W XX wieku nastąpił rozwój nowych materiałów, takich jak aluminium, włókno szklane i różnorodne tworzywa sztuczne, które znacząco poprawiły trwałość hełmów. Mimo to, strażacy przez długi czas opierali się nowym stylom, preferując tradycyjne skórzane nakrycia głowy. Producenci, aby sprostać oczekiwaniom, zaczęli tworzyć hełmy z nowych materiałów i technologii, zachowując jednocześnie tradycyjne kształty i cechy dekoracyjne, często z zewnętrznym skórzanym pokryciem.
Dopiero po II wojnie światowej uznano, że sprzęt ochronny dla strażaków musi być produkowany według określonych standardów. W latach 80. marka Gallet opracowała nowatorski hełm typu jet-style, a w 1985 roku, we współpracy z paryską strażą pożarną, stworzono model F1. Był to pierwszy hełm ratowniczo-gaśniczy zapewniający pełną ochronę głowy, twarzy i szyi, który szybko stał się standardem w wielu krajach Europy.
Normy i Wymagania Bezpieczeństwa dla Hełmów Strażackich
Minimalne wymagania dotyczące ochrony przeciwpożarowej są określone przez różne organizacje i normy. W Stanach Zjednoczonych jest to National Fire Protection Association (NFPA). Standardy NFPA dla hełmów strażackich stanowią, że temperatura wewnętrznej powierzchni skorupy hełmu, poddana strumieniowi promieniowania cieplnego o natężeniu 1 W/cm² na zewnętrznej powierzchni przez 3 minuty, nie wzrośnie więcej aniżeli 25°C. W przypadku hełmów wykorzystywanych do ochrony przeciwpożarowej zbliżeniowej (tzw. proximity firefighting) dopuszcza się wykorzystywanie tradycyjnych hełmów ochrony strukturalnej, pod warunkiem, że są wyposażone w wymienne osłony z włókien pokrytych aluminium lub okrycia z tkanin włókienniczych o szorstkiej powierzchni z dużą ilością małych splotów. Obecnie do wytworzenia osłon i okryć hełmów często stosuje się materiały włókiennicze z włókien poliamidu aromatycznego z folią aluminiową.
Europejskie Normy dla Hełmów Strażackich
W Europie hełmy strażackie muszą spełniać szereg norm, dedykowanych różnym specyfikom działań:
- EN 443:2008 (Hełmy stosowane podczas walki z ogniem w budynkach i innych obiektach) - podstawowe nakrycie głowy strażaka, służące do ochrony przed uderzeniami, temperaturą oraz substancjami chemicznymi w różnego rodzaju obiektach. Hełmy tego typu są w stanie ochronić głowę strażaka mechanicznie i termicznie w trudnym środowisku pożaru wewnętrznego. Norma ta dzieli hełmy tego rodzaju na dwa typy:
- Typ A - hełmy „krótkie”, o tzw. półskorupie, która nie zachodzi bezpośrednio na uszy strażaka. Ten typ hełmów nie jest certyfikowany w Polsce i nie jest dopuszczony do stosowania w środowisku pożaru wewnętrznego.
- Typ B - hełmy o tzw. pełnej skorupie, gdzie skorupa zakrywa uszy strażaka. Jest to najpopularniejszy typ hełmu i jedyny dopuszczony do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce do gaszenia pożarów w budynkach.
- EN 16471 (Hełmy do gaszenia pożarów na terenach niezurbanizowanych) - przeznaczone do działań na terenach otwartych pokrytych roślinnością (np. wrzosowiska, tereny trawiaste, lasy). Charakteryzują się półskorupą, najczęściej wykonaną z lekkich tworzyw, i mogą posiadać otwory wentylacyjne. Hełmy posiadające jedynie zgodność z tą normą nie są dopuszczone do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce.
- EN 16473 (Hełmy do ratownictwa technicznego) - przeznaczone do działań technicznych na drodze, w terenie miejskim lub na instalacjach. Hełmy te są podobne do tych do gaszenia roślinności, posiadają półskorupę, są lekkie i nie utrudniają działań w ciasnych przestrzeniach. Hełmy zgodne z tą normą mogą być stosowane w polskich jednostkach ochrony przeciwpożarowej. Często są również zgodne z normą EN 16471.
Rodzaje Hełmów w Zależności od Specyfiki Działań
Szeroka specyfika działań straży pożarnej wymusza stosowanie środków ochrony indywidualnej dedykowanych do miejsca działań i związanych z nimi zagrożeń. Strażacy używają różnych hełmów w zależności od rodzaju akcji.
Hełm Ratowniczo-Gaśniczy (tzw. Hełm Bojowy)
Jest to hełm przeznaczony do walki z pożarami wewnętrznymi, akcjami gaśniczymi w obiektach. Charakteryzuje się mocną, masywną konstrukcją, która chroni przed ekstremalnym gorącem, płomieniami, promieniowaniem cieplnym oraz uderzeniami ciężkich przedmiotów. Taki hełm posiada pełną skorupę typu B (zgodnie z EN 443), zakrywającą uszy i boki głowy strażaka. Zazwyczaj wyposażony jest w długi daszek z przodu (chroniący oczy przed spływającą wodą czy żarem) oraz grzbiet z tyłu (charakterystyczne wyprofilowanie skorupy osłaniające kark przed spływającymi płonącymi cieczami czy żarzącymi się kawałkami). Hełm bojowy zawsze ma osłonę twarzy (przyłbicę) odporną na wysoką temperaturę, którą strażak może opuścić. Dodatkowo posiada zwykle wewnętrzny wizjer (okulary ochronne) - mniejszą osłonę oczu przydatną np. przy operowaniu narzędziami. Z tyłu mocowana jest osłona karku z tkaniny ognioodpornej. Hełmy ratowniczo-gaśnicze są też cięższe - ich masa waha się typowo od ~1,3 kg do 1,6 kg.
Hełmy do Gaszenia Pożarów Roślinności i Ratownictwa Technicznego
Są to hełmy o lżejszej konstrukcji, często z tzw. półskorupą i otworami wentylacyjnymi, co ułatwia długotrwałe działania w otwartym terenie, zapewniając większą mobilność i komfort. Używane są w ratownictwie wodnym, wysokościowym i podczas akcji technicznych na drodze czy w lesie.
Kluczowe Cechy przy Wyborze Hełmu Strażackiego
Wybór hełmu odpowiedniego do warunków konkretnej akcji ratowniczo-gaśniczej ma kluczowe znaczenie dla jej skuteczności oraz dla bezpieczeństwa strażaka. Niewłaściwie dobrane nakrycie głowy może nie spełnić swojego zadania. Na co zwrócić uwagę?
- Masa hełmu: Powinien być lekki i wygodny na długie noszenie podczas działań. Optymalna masa to około 1100-1200 gramów dla hełmów technicznych i około 1300-1600 gramów dla hełmów bojowych.
- Możliwość łatwej i szybkiej regulacji: Regulacja obwodu więźby jest kluczowa dla dopasowania hełmu. Najczęściej stosowanym systemem są różnego rodzaju pokrętła, które można obsługiwać nawet w rękawicach.
- Łatwość konserwacji: Szczególnie pod kątem zabrudzeń i związków rakotwórczych, hełm powinien być łatwy do czyszczenia i dezynfekcji.
MSA Gallet: Innowacja i Jakość w Ochronie Strażaków
Marka Gallet ma ponad 150-letnią tradycję w produkcji ochronnych nakryć głowy. Firma powstała w 1864 roku we Francji jako warsztat wyrobów skórzanych. W 1909 roku Adrien Gallet założył zakład, specjalizując się początkowo w hełmach skórzanych i stalowych dla wojska i służb. Historia hełmów strażackich Gallet to ciągły rozwój technologiczny, od prostych skórzanych modeli po zaawansowane konstrukcje kompozytowe. W 1985 roku, we współpracy z paryską strażą pożarną, powstał model F1 - pierwszy hełm ratowniczo-gaśniczy typu jet-style, który stał się synonimem nowoczesnego hełmu bojowego dla polskich strażaków PSP.
Firma Gallet rozwijała kolejne generacje hełmów, takie jak F1S, F1E, F1SF, a także hełmy techniczne F2 i F2 X-TREM. Obecnie w ofercie MSA Gallet znajdują się dwa najnowocześniejsze modele: F1XF (hełm strażacki ratowniczo-gaśniczy) oraz F2XR (hełm strażacki techniczny/ratowniczy).
Szczegółowa Konstrukcja Hełmów MSA Gallet
Hełmy MSA Gallet słyną z przemyślanej konstrukcji, która łączy wytrzymałość z wygodą, a każdy element jest zaprojektowany tak, by spełniać określoną funkcję ochronną.
Skorupa i jej Materiały
Czasza hełmu MSA Gallet jest wykonana z materiałów odpornych na ekstremalne warunki. W modelu F1XF zastosowano specjalny wysokotemperaturowy termoplastyczny materiał (poliamid) formowany metodą wtryskową, charakteryzujący się wysoką odpornością na temperaturę, uderzenia i przenikanie ognia, przy jednoczesnym zachowaniu niskiej wagi. Starsze modele (np. F1SF) częściej wykorzystywały kompozyty z włóknem szklanym i aramidowym. Skorupa jest gładka i zaokrąglona, aby odprowadzać spadające przedmioty. Dostępne są różne kolory (np. czerwony, biały, żółty), często z powłoką odbijającą promieniowanie cieplne. Istnieją również wersje fotoluminescencyjne lub metalizowane. Skorupy MSA Gallet spełniają wymogi odporności na bardzo wysokie temperatury (powyżej 250°C przez krótki czas) i ekstremalne zimno (-30°C), a także są odporne na promieniowanie UV, substancje chemiczne, a nawet promieniowanie radioaktywne.
System Amortyzacji i Więźba
Wewnątrz skorupy znajduje się system amortyzujący uderzenia oraz dopasowujący się do głowy strażaka. W hełmach Gallet stosuje się wkładki absorbujące wstrząsy z pianki poliuretanowej o wysokiej gęstości, często wzmacnianej aramidem. Między wkładką a głową strażaka znajduje się regulowane więźbowe zawieszenie (nagłowie), w F1XF w postaci siatki i taśm tekstylnych z włókien aramidowych. Dodatkowo jest miękka wyściółka komfortowa (z Nomexu lub innych trudnopalnych tkanin), którą można łatwo wypiąć do prania, co pozwala na utrzymanie hełmu w higienicznym stanie. Regulacja obwodu głowy odbywa się za pomocą pokrętła z tyłu (system ratchet) lub taśmy z przodu, co umożliwia dopasowanie rozmiaru nawet w rękawicach.
Osłony Oczu i Twarzy
Hełmy MSA Gallet wyposażone są standardowo w dwa typy osłon oczu i twarzy, spełniające normę EN 14458 (osłony twarzy i oczu do hełmów strażackich) oraz EN 166:
- Przyłbica zewnętrzna - duża, opuszczana osłona twarzy, wykonana z odpornego na temperaturę i uderzenia poliwęglanu, dostępna w wersji przezroczystej lub ze złotą powłoką refleksyjną. Chroni całą twarz, oczy, przed płomieniami, żarem, dymem i odłamkami. W modelach F1XF przyłbica chowa się pod skorupę, co zabezpiecza ją przed uszkodzeniami.
- Wewnętrzny wizjer (okulary) - mniejsza szybka osłaniająca oczy i nos, przydatna przy lżejszych pracach. Wykonany z przezroczystego lub przyciemnianego poliwęglanu o wysokiej jakości optycznej, z powłokami anty-UV, odpornymi na zarysowanie i zaparowanie. Jest regulowany, aby zapewnić szczelne osłonięcie oczu nawet osobom noszącym okulary korekcyjne.
Ochrona Karku (Nakarcznik)
Nakarcznik to element wyposażenia hełmu ratowniczo-gaśniczego, chroniący kark i szyję przed płomieniami, gorącą wodą czy żarem. W hełmach MSA Gallet oferowane są różne rodzaje osłon karku, mocowane do dolnej krawędzi skorupy z tyłu. Najpopularniejsze to trójwarstwowe aluminizowane osłony (z folią aluminiową odbijającą ciepło oraz warstwami wełny i Nomexu wewnątrz), zapewniające najwyższą ochronę przed promieniowaniem cieplnym, oraz osłony z tkaniny (np. Integral Wool/Nomex) - miękkie i ognioodporne, wygodniejsze przy dłuższym noszeniu. Osłony karku w hełmach Gallet są wymienne, co ułatwia pranie i konserwację.
Zintegrowane Oświetlenie i Uchwyty na Latarki
Wiele akcji ratowniczych odbywa się w ciemności, dlatego oświetlenie w hełmie strażackim jest dużym atutem. MSA Gallet jako jeden z pierwszych producentów wprowadził zintegrowany moduł świecący LED w hełmie F1XF. Wbudowany w przednią część skorupy zestaw diod LED zapewnia dobre oświetlenie przed strażakiem, a ich rozmieszczenie równomiernie rozkłada masę. Model F2XR posiada również światło tylne - migające czerwone LED, które ułatwia lokalizację ratowników w terenie. Poza wbudowanym oświetleniem, hełmy MSA posiadają uchwyty do montażu zewnętrznych latarek, często uniwersalne, umożliwiające zamocowanie latarek różnych producentów.
Systemy Komunikacyjne i Ochronniki Słuchu
MSA Gallet oferuje dedykowane zestawy komunikacyjne do hełmów, takie jak mikrofonogłośniki czy mikrofony kostne (Bone Conduction Headset) oraz zestawy z elastycznym mikrofonem i słuchawką. Pozwalają one strażakom na bezproblemową komunikację radiową bez użycia rąk, co zwiększa bezpieczeństwo i skuteczność działań. Hełm posiada specjalne gniazda do poprowadzenia okablowania. Do hełmów można również mocować ochronniki słuchu (aktywne i pasywne nauszniki), przydatne podczas pracy z narzędziami wysokohałasującymi.
Integracja z Aparatem Oddechowym
Hełm Gallet jest skonstruowany tak, aby integracja z aparatami oddechowymi była jak najłatwiejsza. Na przedzie skorupy znajdują się zaczepy (tzw. adapter maski, np. system KitFix), do których można wpiąć maskę aparatu powietrznego. Dzięki temu ciężar maski z podłączonym aparatem SCBA jest częściowo przenoszony na hełm, a maska pewnie trzyma się twarzy nawet przy intensywnym ruchu.
Waga i Komfort Użytkowania
Pomimo całego wymienionego wyposażenia, hełmy MSA Gallet zachowują rozsądną wagę i są dobrze wyważone. Model F1XF waży ok. 1,3 kg (rozmiar M) do 1,4 kg (rozmiar L), a model F2XR (kask lekki) kształtuje się w granicach 0,9-1,3 kg. Strażacy często podkreślają wysoki komfort noszenia hełmów Gallet, wynikający z dobrego wyważenia i regulacji, co sprawia, że nawet wielogodzinne noszenie nie męczy nadmiernie mięśni karku.
Inne Ważne Modele Hełmów Strażackich
- Rosenbauer Heros Titan: Jeden z lepszych dostępnych na rynku modeli, charakteryzujący się niewielką wagą (ok. 1,4 kg) i zintegrowanym modułem oświetleniowym. Posiada zewnętrzne urządzenie do regulacji obwodu, które łatwo operować w rękawicach.
- Calisia Vulcan: W Polsce, Kaliskie Zakłady Przemysłu Terenowego od lat 70. XX wieku zajmują się projektowaniem i produkcją hełmów dla pożarnictwa. Model Vulcan CV102 był pierwszym polskim hełmem strażackim wykonanym metodą wtrysku.
- Dräger HPS 7000: Konkurencyjny model hełmu ratowniczo-gaśniczego, zaprojektowany podobnie do innych hełmów bojowych.
- Brandbull VULCAN NEO 0: Najnowszy model hełmu firmy Brandbull.
Kolorystyka Hełmów Strażackich w Polsce
W dzisiejszych czasach na rynku dostępna jest szeroka gama kolorów hełmów, jednak ich stosowanie przez strażaków w Polsce jest regulowane przepisami. Nowy trend w kolorystyce hełmów to nie tylko moda, ale przede wszystkim chodzi o widoczność podczas akcji, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa.
Kolory Hełmów Strażaków Państwowej Straży Pożarnej (PSP)
Kolorystykę hełmów oraz ich oznakowanie dla strażaków PSP reguluje Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2021 r. w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z tym dokumentem: „Hełm strażacki ma kolor czerwony. Skorupa jest gładka, bez ostrych załamań, jej boczna krawędź schodzi w kierunku uszu. Hełm jest wyposażony w osłonę karku i twarzy”. Według systemu oznaczania barw, zastosowany czerwony kolor do hełmów PSP to RAL 3000.
Kolory Hełmów Strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)
W przypadku strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych kwestię kolorów hełmów porusza porozumienie podpisane 1 grudnia 2010 roku w Warszawie pomiędzy Związkiem Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej a Komendą Główną Państwowej Straży Pożarnej. W tym porozumieniu ustalono, że dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej jest to kolor czerwony, a dla strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych kolor biały.
Jednak jednostka OSP może stosować hełmy w innym kolorze niż biały. Należy wziąć pod uwagę dwa aspekty: porozumienie dotyczy tylko jednostek zrzeszonych w ZOSP, a każde OSP jest stowarzyszeniem działającym na podstawie statutu. Jeżeli statut OSP przewiduje inny kolor hełmów, to OSP ma prawo go używać, pod warunkiem, że hełm posiada świadectwo dopuszczenia CNBOP. Z tego powodu wiele jednostek OSP w Polsce stosuje hełmy np. w kolorze tzw. limonkowym (RAL 1026).
Kolory Hełmów Innych Jednostek Ochrony Przeciwpożarowej
Przepisy prawa mundurowego PSP oraz porozumienie ZOSP i PSP nie dotyczą innych jednostek ochrony przeciwpożarowej, takich jak Wojskowe Straże Pożarne, Zakładowe Straże Pożarne, Lotniskowe Służby Ratowniczo-Gaśnicze. Wszystkie te jednostki funkcjonują na odrębnych przepisach, które regulują lub mogą regulować kolorystykę stosowanych hełmów.
Kontrowersje wokół Jazdy w Hełmach Strażackich
W Polsce przez wiele lat istniał obowiązek jazdy samochodem strażackim w hełmie na głowie, z wyjątkiem kierowcy. Obowiązywało to od 2008 do 2021 roku, co oznaczało, że każdy strażak (poza kierowcą) musiał jechać w hełmie, niezależnie od celu podróży - do akcji, na powrót, na ćwiczenia czy w celach gospodarczych. W 2021 roku pojawiło się nowe rozporządzenie, które doprecyzowało obowiązek jazdy w hełmie, wprowadzając pewne wyjątki.
Obecne przepisy (m.in. § 60, § 61, § 62) podtrzymują obowiązek jazdy w hełmie dla załogi pojazdu przemieszczającej się pojazdem pożarniczym w ubraniu specjalnym, ale z wyjątkami. Kierowca nadal może prowadzić pojazd bez hełmu. Dodano możliwość jazdy w kasku (np. do ratownictwa wysokościowego). Wyjątki obejmują również jazdę alarmową grupy operacyjnej lub innych osób funkcyjnych na szczeblu taktycznym i strategicznym, a także jazdę niealarmową, związaną z powrotem z akcji, dojazdem do miejsca ćwiczeń, szkolenia lub wykonywania czynności służbowych i powrotem z niego. Oznacza to, że strażacy udający się na akcję muszą mieć hełmy, ale np. dowódcy jadący przejąć dowodzenie lub strażacy wracający z akcji już nie.
Ryzyka Jazdy w Hełmie Strażackim
Panuje błędne przekonanie, że hełm strażacki w razie wypadku ochroni głowę. Jednak hełm strażacki został stworzony do innych celów - przede wszystkim do ochrony przed uderzeniem z góry, wysoką temperaturą i płomieniem. Nie spełnia on tych samych zadań co kask przeznaczony do sportów samochodowych.
Skutki jazdy w hełmie strażackim na głowie mogą być odwrotne do zamierzonych. W przypadku zderzenia lub nawet gwałtownego hamowania, głowa człowieka porusza się bezwładnie, co może prowadzić do urazów kręgosłupa szyjnego, wywołanych tzw. „efektem smagnięcia biczem”. Hełm z latarką waży około 1,5 kg, a jego waga potęguje siłę, z jaką głowa porusza się podczas wypadku, zwiększając ryzyko urazu kręgosłupa. Ważną rolę w zapobieganiu takim urazom spełniają zagłówki foteli, ale ich konstrukcja zakłada, że opiera się o nie sama głowa, a nie głowa w hełmie.
Różnice między Hełmem Strażackim a Kaskiem Rajdowym
Kaski dla kierowców rajdowych mają inną konstrukcję i chronią przed innymi zagrożeniami. Stosuje się je razem z fotelami o innych zagłówkach oraz specjalnymi akcesoriami przypominającymi kołnierze lub uprzęże, które ograniczają bezwładne ruchy głowy w czasie wypadku. Co ważne, kierowcy rajdowi zawsze używają pasów bezpieczeństwa.
Praktyka w USA i Rekomendacje
Są miejsca na świecie, gdzie zamiast nakazu jazdy w hełmie jest zakaz. Przykładem są USA, gdzie w 2009 roku wprowadzono normę NFPA 1901, opisującą wymagania dla samochodów strażackich. Norma ta mówi: „W instrukcji obsługi samochodu należy umieścić zapis: osobom poruszającym się w zamkniętej kabinie pojazdu nie wolno trzymać na głowie hełmów. Hełmy strażackie nie są przeznaczone do ochrony w razie wypadku i będą zakłócać ochronę zapewnioną przez zagłówki”. Minimalne wartości wysokości zagłówka siedzenia określone w tej normie zakładają, że pasażerowie nie noszą hełmów.
W związku z powyższym, przepis o obowiązkowej jeździe alarmowej w hełmie na głowie (z małymi wyjątkami) w Polsce jest bardzo kontrowersyjny. Hełm strażacki ze względu na swoją konstrukcję i wagę nie chroni użytkownika przed skutkami wypadku, a wręcz przeciwnie - przez swoją wagę naraża jego kręgosłup szyjny na dodatkowe obrażenia. Należy pilnie rozważyć zmianę zapisów rozporządzenia na temat bezpieczeństwa i higieny służby strażaków. Pamiętaj, to nie hełm strażacki uratuje Cię w razie wypadku - to pasy bezpieczeństwa zminimalizują obrażenia. Zapinaj pasy zawsze.
How Helmets Work to Protect Your Brain
Źródła: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2008 r. oraz z dnia 31 sierpnia 2021 r.
tags: #helm #sanitariusza #strazacki