Koło należy do przełomowych wynalazków ludzkości, którego historia sięga Mezopotamii. Wynalazek ten zastąpił drewniane okrągłe belki, za pomocą których przesuwano ciężkie przedmioty. Pierwsze koła wykonywano z drewna lub z metalu, a w dziesiątym stuleciu p.n.e. pojawiło się koło, w którym piastę i obręcz łączono za pomocą szprych. Na przestrzeni wieków koło dotarło do wszystkich cywilizacji, stając się fundamentem transportu i wojskowości.
Historia transportu sprzętu pożarniczego
Transport sprzętu do gaszenia pożarów i ratowania ludzi nie mógł odbywać się bez kół. Pierwsze strażackie sikawki ręczne osadzano na dwukołowym wózku, a ich drewniane koła wykonywali miejscowi kołodzieje. Wraz z końcem XIX wieku i rozwojem technologii, konstrukcja pojazdów ulegała zmianom. Pierwsze samochody posiadały koła wykonane ze stali lub żeliwa, na których stosowano twardą laną gumę.
Poruszanie się pojazdu strażackiego po nieutwardzonej lub brukowanej jezdni było kłopotliwe, a pojazd rozpędzał się wówczas do ok. 40 km/h. Strażacy byli narażeni na silne turbulencje, a kierowanie samochodem wymagało ogromnej tężyzny fizycznej z powodu braku wspomagania. Twarda lana guma na obręczach kół stosowana była do końca lat 30. XX wieku, również w wózkach do motopomp przewoźnych o dużych wydajnościach.
Rozwój technologii ogumienia
Kluczowym momentem był rok 1839, kiedy Charles Goodyear wynalazł technologię produkcji gumy. W 1891 r. zastosowano miękką gumę w rowerze jako wymienną oponę dętkową, a w 1904 r. firma „Continental” wprowadziła do produkcji opony z bieżnikiem, co zrewolucjonizowało transport samochodowy.
Polska fabryka przyczepności - zobacz kulisy produkcji opon
Kolekcja historyczna: Koła w służbie pożarnictwa
W kolekcji CMP znajduje się kilkaset kół, z których wybrano 27 najciekawszych przykładów ilustrujących rozwój myśli technicznej. Dostrzeżenie ciekawych rozwiązań wymaga „pochylenia się” i porównania historycznych eksponatów ze współczesnością:
| Obiekt | Charakterystyka |
|---|---|
| Sikawka konna 1717 r. | Drewniane koło z ornamentem trójkąta na szprysze. |
| Sikawka Wilhelm Knaust 1899 r. | Drewniane, czerwone koła z drewnianym hamulcem klockowym. |
| Ciężarówka Federal 1929 r. | Czerwona felga żeliwna. |
| Mercedes-Benz 1940 r. | Srebrna felga metalowa z sygnaturą fabryczną. |
| Star 25 (prototyp 1957 r.) | Srebrny kołpak z sygnaturą „ST”. |
Warto zwrócić uwagę na detale, takie jak koło Mercedesa-Benz typ 911 z 1983 r., będącego na wyposażeniu Specjalistycznej Grupy Ratownictwa Wodno-Nurkowego JRG PSP Rybnik, które posiada charakterystyczną czarno-białą felgę metalową.
Aspekty prawne i administracyjne współczesnych jednostek
Współczesna dyskusja wokół sprzętu strażackiego, w tym wozów dla jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej, często koncentruje się na kwestiach finansowania. Obecnie prokuratura analizuje kwestię Funduszu Sprawiedliwości z okresu, kiedy na czele resortu sprawiedliwości stał Zbigniew Ziobro. W toku postępowania pojawiają się pytania dotyczące statusu przedmiotów zakupionych ze środków funduszu, w tym wozów strażackich, które mogą stać się materiałem dowodowym w prowadzonym śledztwie dotyczącym nieprawidłowości przy wydatkowaniu środków.