Tkaniny PBI (Polybenzimidazole) to materiały o unikalnych właściwościach, stworzone z myślą o zastosowaniach w najbardziej wymagających warunkach, takich jak eksploracja kosmosu czy przemysł wojskowy. Dzięki swojej niezwykłej strukturze molekularnej, PBI charakteryzuje się wyjątkową odpornością na działanie wysokich temperatur - nie topi się, nie zapala i nie kurczy pod wpływem ognia. Materiały te zapewniają najwyższy poziom ochrony przed gorącem i płomieniami, jednocześnie oferując wysoki komfort użytkowania i trwałość.
Kluczowe właściwości tkanin PBI
Komfort i trwałość
Każda tkanina PBI łączy w sobie doskonałą odporność na płomień i wysokie temperatury z najwyższym poziomem komfortu i trwałości. Tkaniny te są miękkie i elastyczne, ale jednocześnie posiadają niezwykle wysokie parametry mechaniczne. Co istotne, pod wpływem ciepła i płomienia nie pękają ani nie kurczą się, zachowując swoje właściwości ochronne.
Ochrona bez kompromisów
PBI oferuje więcej ochrony przy mniejszej wadze, co jest kluczowe podczas długotrwałych akcji ratowniczych. Strażacy wykonujący czynności ratownicze wymagają maksymalnej ochrony przed szerokim spektrum zagrożeń, w tym przed działaniem:
- wysokich temperatur,
- otwartego ognia,
- związków chemicznych,
- urazów mechanicznych (uderzenia, otarcia).
Ubranie strażackie stanowi fizyczną barierę przed tymi niebezpieczeństwami, zapewniając jednocześnie odpowiedni komfort pracy dzięki właściwościom termoregulacyjnym, wodoodporności, paroprzepuszczalności i wytrzymałości mechanicznej. Zabezpieczenie to obejmuje zarówno ochronę od wewnątrz (oddychalność), jak i od zewnątrz (bariera ochronna).
Zastosowanie tkanin PBI w ubraniach strażackich
Gaszenie pożarów budynków
Każdy strażak, w każdej minucie pracy, staje w obliczu prawdziwych niebezpieczeństw. Tkaniny PBI stanowią pierwszą linię obrony w akcjach gaśniczych, oferując najwyższą ochronę przed gorącem i płomieniami. Ich elastyczność zapewnia jednocześnie najlepszy komfort pracy.
Odzież lekka
Możliwość swobodnego i wygodnego poruszania się bez uszczerbku dla ochrony jest niezbędna podczas akcji gaśniczych w terenie otwartym oraz w ratownictwie technicznym. Tkaniny PBI zapewniają optymalne połączenie wysoce oddychającej ochrony i komfortu.
Przemysł
Tkaniny PBI są opracowane, aby wytrzymać najbardziej ekstremalne warunki operacyjne. Strażacy podczas akcji ratunkowych często znajdują się w sytuacjach zagrażających ich zdrowiu i życiu, narażeni na ekstremalne temperatury, otwarty ogień, toksyczne substancje czy trudne warunki terenowe. Wymaga to od ich wyposażenia najwyższej niezawodności.
Szybkie badanie urazowe poszkodowanego w upadku
Budowa i innowacje w ubraniach strażackich
Wyrób ten należy do grupy sprzętu ochrony osobistej. Aby skutecznie zabezpieczać ratownika przed wymienionymi zagrożeniami, jego budowa została zaprojektowana z uwzględnieniem wielowarstwowości:
- Warstwa zewnętrzna (Outer shell): Jej zadaniem jest ochrona przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz bezpośrednim działaniem płomienia. Najczęściej wykorzystuje się w niej syntetyczne włókna aramidowe (niepalne materiały polimerowe), takie jak Nomex, Kevlar czy Twaron. Badania wykazują, że PBI charakteryzuje niski współczynnik spalania, co zapobiega osłabieniu, kurczeniu się czy uszkodzeniu materiału PBI w kontakcie z ogniem i wysokimi temperaturami. Materiał z domieszką meta-aramidu ulega uszkodzeniu znacznie szybciej niż ten zawierający włókno PBI. Temperatura rozkładu, w której materiał PBI zaczyna tracić swoje właściwości, wynosi 720°C.
- Membrana (Moisture barrier): Środkowa warstwa ubrania, będąca mikroporowatą, hydrofobową membraną, produkowaną z tworzyw sztucznych, takich jak politetrafluoroetylen (PTFE), poliuretan czy poliester.
- Warstwa termoizolacyjna (Thermal barrier): Ma na celu izolowanie przed wnikaniem do wnętrza ubrania promieniowania cieplnego.
- Podszewka: Warstwa znajdująca się najbliżej ciała, funkcjonująca osobno lub w połączeniu z warstwą termoizolacyjną.
Innowacyjne rozwiązania w detalach
Współczesne ubrania specjalistyczne są wyposażane w dodatkowe wzmocnienia w strategicznych miejscach, takich jak kolana, łokcie czy ramiona, aby jeszcze lepiej chronić strażaków przed urazami mechanicznymi. Długoletnia współpraca z jednostkami Państwowej Straży Pożarnej (PSP) i Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) pozwala na doskonałe zrozumienie specyfiki ich pracy i potrzeb, co przekłada się na tworzenie odzieży odpowiadającej na codzienne wyzwania strażaka.
Historia i rozwój ubrań strażackich
Historia rozwoju ubrań strażackich jest długa i pełna wyzwań. Jeszcze w latach 80. XX wieku typowe ubranie strażackie składało się z kurtek z tkaniny wełnianej w kolorze ciemnogranatowym oraz żółtych spodni ochronnych z PCV. Obuwie stanowiły gumowe buty, a hełmy były wykonane z prasowanego korka. Rękawice ognioochronne i kominiarki nie były powszechnie stosowane. Kurtki zapewniały jedynie ograniczoną ochronę termiczną, nie chroniły przed wiatrem ani deszczem, a spodnie mogły topić się w wysokich temperaturach. Zimowe warunki powodowały sztywnienie materiału i pękanie jego plastikopodobnego pokrycia.
Pod koniec lat 80., po kilku poważnych wypadkach, w Wielkiej Brytanii wprowadzono nową normę na ubrania strażackie (norma A26, 1988 r.), która zawierała wskazania dotyczące wymagań termicznych, odporności na chemikalia i wodę. Normy te były jednak znacznie niższe niż dzisiejsze oczekiwania.
W 1987 roku podjęto współpracę z dostawcą barier wodoodpornych, który pracował nad laminowaniem swojego produktu, tworząc tkaninę odporną na płomień, opartą głównie na metaaramidzie. Wybrane produkty cechowały się wysokim poziomem ochrony i wytrzymałości, ale ich ceny były znacznie wyższe od dotychczasowych.
Wprowadzenie taśm odblaskowych było kolejnym krokiem. Choć początkowo dostępne były tylko srebrne taśmy, a ich trwałość stanowiła wyzwanie, stanowiły one ulepszenie w zakresie widoczności. Odkryto jednak, że promieniowanie UV może wpływać na kolor tkaniny, a wraz ze zmianą koloru materiał ulegał osłabieniu, tracąc swoje właściwości fizyczne i termiczne.
Doświadczenia z użytkowania ubrań, w tym przypadki zapalenia się odzieży podczas szkoleń i akcji ratowniczych, a także wypadki wynikające z przepalenia warstw ochronnych, podkreśliły potrzebę zmian. Szczególnie incydent, w którym strażak doznał obrażeń po kontakcie z nagrzaną stalową barierką, uświadomił konieczność zapewnienia użytkownikom większej ochrony.
W odpowiedzi na te wyzwania, zaproszono dostawców do przedstawienia dostępnych na rynku tkanin. Wkrótce planowano wprowadzenie normy EN469, która nie określała już konkretnego koloru ubrania specjalnego.
Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych, w ramach projektu "Project Fires", doprowadziły do wyboru połączenia 40% PBI i 60% paraaramidu, wykonanych technologią tkania rip-stop. Takie rozwiązanie zapewniało wysoką odporność na rwanie i doskonałą odporność termiczną.
Wprowadzenie ubrań z PBI było sukcesem. Były one wygodne, zapewniały ponadprzeciętną ochronę, a strażacy zaakceptowali tę zmianę. Potwierdzeniem skuteczności PBI był wypadek w innej szkockiej komendzie, gdzie strażacy, którzy użyli ulepszonych wersji starszych ubrań, ulegli zabrudzeniu, co uczyniło materiał palnym. W porównaniu z nimi, strażacy używający odzieży PBI, nawet w ekstremalnych sytuacjach, byli lepiej chronieni.
Wizyta przedstawicieli komend straży w fabryce PBI w Rock Hill, w Południowej Karolinie, oraz w laboratoriach testowych, pozwoliła na zobaczenie produkcji włókien PBI i przeprowadzenie testów. Manekin testowy "Pyroman", wyposażony w 122 czujniki ciepła, pozwolił na ocenę reakcji odzieży na ekstremalne temperatury. Testy wykazały, że ubrania wykonane z PBI zachowały swoje właściwości ochronne, podczas gdy inne materiały uległy zniszczeniu.
Ważnym aspektem jest również dobór partnerów przez PBI, którzy muszą spełniać szereg ustalonych wymagań. Firma nadzoruje sposób wykorzystania tkaniny i zapewnia wsparcie techniczne, dzieląc się wynikami testów i traktując partnerów po partnersku.
Chociaż istnieje niechęć do zaliczenia testów na manekinie do kanonu obowiązkowych badań w ramach EN 469, wykorzystanie takich metod pozwala na identyfikację wszystkich słabych obszarów w ubraniu, sprawdzenie jego kroju, dopasowania oraz materiałów konstrukcyjnych, dając wyobrażenie o poziomie możliwych obrażeń. Należy pamiętać, że gaszenie pożarów jest i zawsze będzie zajęciem niebezpiecznym. Materiały wykorzystywane w nowoczesnych wnętrzach sprawiają, że pożary są bardziej dynamiczne i generują więcej ciepła niż kiedykolwiek wcześniej.
Niezwykły przykład skuteczności PBI miał miejsce w grudniu 2011 roku, kiedy nowojorski strażak, uwięziony w płonącym budynku, został uratowany dzięki temu, że jego departament wyposażył swoich ludzi w odzież PBI. W ekstremalnie krótkim czasie, gdy cały budynek wypełnił się ogniem, odzież PBI ocaliła mu życie.
Pamiętajmy: zapewnienie ochrony strażakom to nasze zadanie - nie producentów czy ludzi od norm i standardów. Musimy wybrać poziom ochrony dostosowany do potrzeb.
Nowoczesne rozwiązania w odzieży strażackiej
Firma Rosenbauer projektuje ubranie specjalne FIRE FLEX, które aktywnie chroni użytkowników przed promieniowaniem cieplnym, przenikaniem wody oraz pary wodnej. Projektanci dbają o maksymalną swobodę ruchów. Precyzyjny krój Ergocut zapewnia idealne dopasowanie do sylwetki, co przekłada się na większą mobilność podczas akcji ratowniczo-gaśniczych. Udoskonalono konstrukcję rękawów i ramion, wprowadzono ergonomiczne funkcje, takie jak wyściełane kieszenie, suwak ułatwiający chwytanie czy segmentowane, łatane paski poprawiające widoczność.
Wykorzystywane są materiały o wysokich właściwościach mechanicznych. Materiał X55 z PBI charakteryzuje się ośmiokrotnie wyższą wydajnością przy rozciąganiu w porównaniu do normy PN-EN 469, a membrana 3D PTFE zapewnia doskonałą oddychalność oraz ochronę przed ciepłem i wodą. Stosowana jest oddychająca podszewka termiczna z aramidu oraz żywicy melaminowej, która skutecznie izoluje przed czynnikami zewnętrznymi.
tags: #ubrania #strazackie #pbi