Ubranie Specjalne Strażackie

Odzież strażacka to kategoria o zróżnicowanej kwalifikacji, obejmująca mundury galowe, ubrania ochronne oraz odzież specjalistyczną, w tym ubrania bojowe. W jej zakres wchodzi również specjalistyczna bielizna, przeznaczona do użytku pod kombinezony i odzież ochronną każdego typu. Ważnym elementem jest także odzież dla Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP). Ogólnie dostępna odzież strażacka wykonana jest z trwałych, certyfikowanych materiałów, które są odporne na wysoką temperaturę, przetarcia i działanie środków chemicznych. Proponuje się również odzież treningową, roboczą i reprezentacyjną, aby każdy strażak mógł dobrać odpowiedni zestaw do rodzaju wykonywanych zadań.

Kluczowe Kryteria Wyboru Odzieży Strażackiej

Wybór odzieży strażackiej jest podyktowany jej zastosowaniem. W zależności od sytuacji strażak może potrzebować odzieży koszarowej, ubrań specjalistycznych lub munduru wyjściowego/galowego. Odzież ta charakteryzuje się różnymi właściwościami, które odpowiadają zagrożeniom w miejscu wykonywania pracy.

Właściwości i Funkcjonalność

• Ubrania koszarowe charakteryzują się wysoką odpornością mechaniczną, a także odpornością na wodę i oleje.
• Ubrania specjalne muszą spełniać normy ochrony adekwatne do ryzyka, podobnie jak kombinezony i odzież ochronna.
• Klasyczna odzież strażacka, taka jak t-shirty, polary czy bielizna termoaktywna, odznacza się wysokim komfortem użytkowania. Odzież powinna być wykonana z przyjemnych dla skóry tkanin odprowadzających wilgoć i pozbawiona ostrych szwów.

Dobrze dobrana odzież strażacka powinna zapewniać nie tylko ochronę, ale również swobodę ruchów i dobrą wentylację, co ma ogromne znaczenie podczas wielogodzinnych akcji. Ważne jest, aby ubrania strażackie były wykonane z materiałów trudnopalnych, odpornych na przetarcia i czynniki atmosferyczne, a jednocześnie lekkich i przewiewnych.

Elementy Wzmacniające Bezpieczeństwo i Komfort

Dodatkowym atutem są elementy odblaskowe zwiększające widoczność oraz funkcjonalne kieszenie ułatwiające dostęp do niezbędnych akcesoriów. Ubrania strażackie spełniają normy bezpieczeństwa i wygody, co czyni je niezawodnym wsparciem podczas akcji ratowniczych oraz szkoleń.

Rodzaje i Typy Odzieży Specjalnej Strażackiej

W Polsce znanych jest kilka typów odzieży przeznaczonej dla strażaków. Jej podział na poszczególne grupy wynika bezpośrednio z funkcji i stopnia ochrony, który ma zapewnić ubranie. O ostatecznej przydatności ubiorów przeznaczonych do wyróżnionych celów decyduje przede wszystkim konstrukcja ubrania, technologia jego wykonania oraz dobór odpowiedniego zestawu materiałów. Ubrania ochronne można podzielić w zależności od warunków, w jakich przyjdzie pracować strażakowi.

Podział ze względu na warunki pracy i przeznaczenie

• Odzież strażacka ogólnego przeznaczenia: polary, koszulki z długim i krótkim rękawem, czapki, kamizelki.
• Ubrania strażackie koszarowe: komplety dwu-, trzy- i czteroczęściowe, bluzy, spodnie i kamizelki, a także ubrania kadry dowódczo-sztabowej i akcesoria do ubrań koszarowych.
• Kombinezony i odzież ochronna: kombinezony dla grup poszukiwawczo-ratowniczych, kombinezony ochronne na owady, rękawice ochronne na owady.
• Odzież przeciwdeszczowa: sztormiaki, wodery, spodniobuty i peleryny.
• Odzież chemoodporna: kombinezony ochronne, kombinezony gazoszczelne, kombinezony gazoszczelne bez wentylacji, ubrania kwasoochronne.
• Ubrania bojowe ratowniczo-gaśnicze: NOMEX, ubrania typu NOMEX, ubrania popularne.
• Ubrania ochrony termicznej: ubrania żarochronne.
• Ubrania ochrony radiacyjnej.
• Inne: ubrania dla płetwonurków, ratowników wysokościowych.

Odzież dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP)

Dla MDP dostępne są mundury (koszule, spodnie i bluzy), hełmy i czapki, dostosowane do specyfiki ich działań.

Materiały i Technologie w Produkcji Odzieży Specjalnej

Koncepcja i historia ubrań specjalnych

Przez wiele lat straż pożarna w Polsce jako ubrań ochronnych-specjalnych do działań ratowniczo-gaśniczych używała ubrań typu "moro". Ubiory te nie posiadały żadnych walorów ochronnych, tj. zabezpieczeń przed szkodliwymi warunkami, które panują podczas gaszenia pożarów (tj. odporność na ogień, temperaturę i wodę). Wynikało to głównie z konstrukcji zastosowanych tkanin. Już samo założenie, że ubrania te miały mieć charakter uniwersalny, tzn. miały służyć zarówno podczas przebywania w strażnicy, jak i podczas działań ratowniczo-gaśniczych, było nie do pogodzenia. Ubrania te były wykonane z najgorszej jakości bawełny i nie różniły się zastosowaną tkaniną od innych ubrań roboczych stosowanych w przemyśle.

Z myślą o bezpieczeństwie strażaków zaprojektowano i wykonano odzież ochronną do akcji przeciwpożarowej - ubranie specjalne. Ubranie specjalne dla straży pożarnej przeznaczone jest do ochrony ciała strażaka przed oddziaływaniem promieniowania cieplnego, płomieni, pary wodnej i wody. Ochrona ta nie obejmuje głowy, rąk i stóp.

Odporność termiczna i izolacja

Materiał zewnętrzny ma zapewnić ochronę przed zapaleniem się ubrania podczas bezpośredniego kontaktu z ogniem. Ochronę termiczną ubrania stanowi zestaw wielowarstwowych części składających się z materiałów odpornych na działanie wysokiej temperatury (uodporniona bawełna taka jak: PYROWATEX, PROBAN i włókna aramidowe takie jak: CONNEX, AELI, NOMEX, KYNOL, KERMEL). Surowce aramidowe mają właściwości predysponujące je szczególnie do zastosowania w tym typie odzieży. Charakteryzują się one niepalnością, odpornością na żar, odpornością na wykraplanie, stabilizacją wymiarów w wysokiej temperaturze oraz zachowaniem parametrów mechanicznych po długotrwałym starzeniu w wysokiej temperaturze, zachowaniem stabilności wymiarów i właściwości po wielokrotnym praniu.

Dodatkową ochronę termiczną osiąga się przez stosowanie podszewki, podpinki wewnętrznej albo stosowanie odzieży wierzchniej lub spodniej. Ubranie ochronne z podpinką nie zostało omyłkowo w nią wyposażone - ten element występuje celowo jako integralna część ubrania. Powietrze zamknięte w pikowanych lub watowanych materiałach lub znajdujące się między różnymi warstwami materiału ma duże znaczenie w uzyskaniu wymaganej izolacji termicznej. Pęcherzyki powietrza powodują, że wnikanie ciepła przez ubranie jest utrudnione. Ochrona jest zmniejszona w tych miejscach, w których ubranie przylega do ciała lub jest ściśnięte przez pas taśmy. Jest to ważna informacja, ponieważ często są kupowane ubrania zbyt małe, aby zagwarantować komfort pracy i bezpieczeństwo.

Ochrona przed przenikaniem wody

Ochronę przed przenikaniem wody osiąga się przez zastosowanie izolacji przeciwwilgociowej. Izolacja taka powinna umożliwić uchodzenie pary wodnej z ubrania przez cały czas jego użytkowania, aby nie utrudniać odprowadzania potu.

Włókna NOMEX i KEVLAR

Wiele firm prześciga się w oferowaniu odpowiedniej odzieży dla strażaków. Przedstawiają one bogatą kolekcję ubiorów podczas organizowanych wystaw i targów reklamujących nowości w tej dziedzinie. Większość handlowców oferuje ubrania, nazywając je nieraz bezprawnie "NOMEXEM", chociaż ich produkty nie posiadają w swoim składzie włókna NOMEXU.

NOMEX to znak zarejestrowany przez firmę DU PONT. Na budowę materiału NOMEX składa się włókno aramidowe, odporne na wysokie temperatury, i wysokowytrzymałe włókno KEVLAR. Firma DU PONT rozwinęła wachlarz mieszanek włókien, których zadaniem jest stworzenie kombinacji skutecznej ochrony i doskonałej estetyki włókienniczej.

Właściwości włókien NOMEX

Właściwości włókien NOMEX wpływające na wysoką odporność odzieży ochronnej wynikają z jego zachowania. NOMEX nie pali się, nie topi ani nie skrapla, zaczyna się zwęglać w temperaturach powyżej 370 stopni Celsjusza. Inaczej niż bawełna i inne włókna naturalne, sprawność włókna NOMEX nie zależy od obróbki powierzchniowej. Na odzieży wykonanej z tego włókna można polegać, bez względu na to, ile razy ta odzież była prana.

Wszystkie mieszanki z włóknem NOMEX, zalecane do stosowania, zawierają KEVLAR (temperatura zwęglenia wynosi 480 stopni Celsjusza). Mieszanka włókien NOMEX i KEVLAR otrzymała nazwę handlową NOMEX III. KEVLAR pomaga nie tylko zmniejszyć kurczliwość materiału w czasie ekspozycji na działanie wysokich temperatur, ale również zapobiega jego pękaniu, stąd dobrze opracowane tkaniny z NOMEX III stanowią termiczną barierę ochronną nawet wtedy, gdy są poważnie spalone. Wysoka odporność na ścieranie i rozdarcia przyczynia się do zwiększenia odporności na zużycie odzieży, co w konsekwencji gwarantuje dłuższy czasokres jej użytkowania. Ubrania wykonane z tkaniny NOMEX III można łatwo prać i czyścić chemicznie, bez konieczności ponownego nakładania wykończenia.

Wiele spośród mieszanek NOMEX/KEVLAR zawiera niewielki procent (2%) antystatycznego włókna P140 firmy DU PONT. W środowisku gazowym wyładowanie elektrostatyczne z odzieży może osiągać wystarczające rozmiary, aby spowodować wybuch. Zastosowanie włókien P140 pozwala na kontrolowanie tego zjawiska, a zastosowanie membrany pomaga ograniczyć możliwość penetracji przez szereg środków chemicznych, ze smarami włącznie. To ulepszone ubranie otrzymało nazwę NOMEX DELTA T. Oprócz tego, że KEVLAR jest stosowany do budowy ubrań chroniących strażaka przed działaniem wysokich temperatur, jest też stosowany w wielowarstwowych izolacjach cieplnych dla celów kriotechnicznych (gdy mamy do czynienia z substancjami o bardzo niskiej temperaturze, np. ciekły azot).

Strażacy podczas akcji ratunkowych często znajdują się w sytuacjach niebezpiecznych dla ich zdrowia i życia. Narażenie na ekstremalne temperatury, otwarty ogień, toksyczne substancje czy trudne warunki terenowe wymaga od ich wyposażenia najwyższej niezawodności. Mundury specjalistyczne wykonane z tkaniny PBI (Polybenzimidazole) to odpowiedź na te wyzwania - łączą najwyższy poziom ochrony z komfortem użytkowania, co czyni je niezastąpionym elementem wyposażenia strażaków.

Przykłady Ubrań Specjalnych Stosowanych w Strażach Pożarnych

Ubranie popularne produkcji PPH "GO WEST"

Ubranie wykonane jest jako ubranie warstwowe, niepalne o zwiększonej wodoodporności. Ubranie składa się z kurtki i spodni w kolorze czarnym. Posiada taśmy ostrzegawcze i odblaskowe oraz oznaczenia "STRAŻ" na tkaninie fluoro-żółtej. Warstwę zewnętrzną ubrania stanowi tkanina uodporniona PYROVATEX-D10/2/150 (100% bawełna w wykonaniu niepalnym) wykończona w zabezpieczeniu olejo- i wodoodpornym. Kolana spodni wzmocnione są dodatkowo warstwą tkaniny powlekanej o dużej wytrzymałości na rozdzieranie i przebicia oraz warstwą bawełny. Warstwę wzmacniającą wodoodporność stanowi specjalna konstrukcja wewnętrznej membrany "sztormiaka". W kurtce i nogawkach spodni wykonana jest z tkaniny wodoodpornej i paroprzepuszczalnej SOFITEX 2000, która wytrzymuje ciśnienie hydrostatyczne 200 cm słupa wody. Konstrukcja ta, dzięki ograniczonej liczbie łączeń, ma dużą szczelność. Część dolna kurtki i spodni posiada pas 25 cm tkaniny wodoodpornej zabezpieczający przed podsiąkaniem. Oprócz pełnej membrany paroprzepuszczalnej ubranie posiada dodatkową wentylację grawitacyjną poprzez specjalne otwory na plecach w tkaninie zewnętrznej, ocieplinie i podszewce. Otwory te są zabezpieczone elastyczną siatką.

Ubranie strażackie GORE-TEX FIREWEAR

Wraz z ognioodpornym materiałem wierzchnim, takim jak NOMEX, ubranie strażackie GORE-TEX FIREWEAR dostarcza ochrony przed poparzeniem. Nawet w mocno narażonym na działanie ognia ubraniu bojowym membrana GORE-TEX nie może się zapalić, nie topi się i nie skrapla. Przy oddziaływaniu buchających płomieni membrana GORE-TEX tworzy szczelną warstwę ochronną. Przy najsilniejszym wietrze ubranie strażackie GORE-TEX FIREWEAR dostarcza optymalnej ochrony. Także podczas wielogodzinnych akcji przy opadach deszczu czy śniegu strażak pozostaje suchy. Również w częściach ubrania wystawionych na największe mechaniczne obciążenia, takich jak np. kolana, staw łokciowy czy okolice ramion, występują odpowiednie zabezpieczenia gwarantujące nienasiąkliwość.

Jeżeli odparowywanie zostanie utrudnione także przez nieoddychający materiał, powstaje niebezpieczne szybkie tętno i wzrasta temperatura aż do przegrzania. Nieuniknione następstwa takiego stanu to spadek wydolności organizmu powiązany ze spadkiem sprawności percepcyjnych i osłabieniem reakcji, aż do zapaści. Całkiem inaczej jest w ubraniu strażackim GORE-TEX FIREWEAR. Przez zastosowanie wysokiej aktywności membrany GORE-TEX wilgotność wytwarzana przez ciało człowieka może być wydalana na zewnątrz. Tętno pozostaje normalne, wysoka sprawność strażaka jest utrzymana. Ubrania strażackie GORE-TEX FIREWEAR posiadają właściwości termoregulacyjne, zapobiegając przegrzaniu się przy wysiłku, a wychłodzeniu podczas odpoczynku. Nawet przy temperaturach poniżej -5 stopni Celsjusza, gdy poliester i poliuretan zaczynają być łamliwe i przepuszczalne, membrana GORE-TEX pozostaje sprężysta i wodoszczelna.

Nie ma akcji gaśniczej bez tryskających strumieni wody. Przy oddziaływaniu gorąca i płomieni może powstać gorąca para, która przenika normalne ubranie. Systemowa konstrukcja ubrania strażackiego GORE-TEX FIREWEAR dostarcza ochronnej warstwy izolacyjnej, chroniącej przed przenikaniem niebezpiecznej dla życia gorącej pary. Ciało jest chronione przed poparzeniem. Membrana GORE-TEX to w 100% wysokowartościowy surowiec politetrafluoroetylen (PTFE), tworzywo sztuczne, które jest również znane pod rynkową nazwą TEFLON. Około 1,3 miliarda porów na cm² zapewnia specyficzne właściwości GORE-TEX. Dla porównania kropla wody jest 20 000 razy większa od jednego pora membrany GORE-TEX. Dlatego też krople wody nie mogą przenikać przez mikroporową strukturę membrany. Ubranie to dostarcza zatem pewnej ochrony przed przenikaniem gorącej pary. Oprócz wodoszczelności ubranie z GORE-TEX-em jest oddychające.

Ubranie bojowe specjalne typu NOMEX

Zastosowany zestaw tkanin NOMEX, dwuwarstwowy GORE-TEX oraz włóknina aramidowa gwarantuje skuteczną ochronę przed ogniem. Nawet bezpośredni chwilowy kontakt z płomieniem o temperaturze do 1000 stopni Celsjusza nie powoduje poparzeń. Potwierdzają to testy przeprowadzone na urządzeniu THEROMAN u licencjodawcy w Putzburn (Niemcy).

Trudnoprzepuszczalna substancja hydrofobowa tkaniny NOMEX oraz membrana GORE-TEX nieprzenikalna dla wody, której cząsteczki są 20 000 razy większe od średnicy mini por, dają pełną gwarancję przed przemoczeniem. Specjalne badania w komorze deszczowej nie wykazują przecieków oraz określają wytrzymałość ubrania na napór 110 m słupa wody. Wielkość cząsteczek pary wodnej jest ok. 700 razy mniejsza od średnicy porów. Zatem wytworzony przez organizm pot bez przeszkód wydostaje się na zewnątrz, zapewniając komfort biologiczny użytkownika. Struktura zawartych w membranie GORE-TEX mini porów jest nieprzenikliwa dla wiatru. Dlatego ubranie strażackie chroni użytkownika przed silnymi podmuchami wiatru, a organizm przed wychłodzeniem.

Wymienione wcześniej właściwości ubrania - to jest nieprzemakalność, paroprzepuszczalność i wiatrochronność oraz niski współczynnik przenikania ciepła dla zastosowanego układu tkanin - powodują, że organizm ratownika ma zagwarantowane optymalne warunki funkcjonowania. W okresie zimowym wskazane jest stosowanie przypinanego na zamek błyskawiczny ocieplacza, wykonanego bądź z włókniny aramidowej, bądź z dzianiny wełnianej w wykonaniu trudnopalnym.

Inne popularne modele i certyfikacje

Dostępne są różne modele ubrań specjalnych, takie jak: US-07 i US-07/A (przeznaczone do akcji gaśniczych), AURUM EX NEW 3cz., UBRANIE BOJOWE 2CZ., UBRANIE BOJOWE 3CZ., a także FIRE MAX 3 firmy Rosenbauer, stworzone w celu zapewnienia maksymalnej ochrony dla strażaków z jednoczesnym zagwarantowaniem doskonałego komfortu noszenia. Ubranie specjalne certyfikowane zgodnie z normą PN-EN ISO 15384 spełnia wymagania dla odzieży ochronnej używanej przy pożarach w przestrzeni otwartej i jest jednowarstwowe, wykonane z tkaniny aramidowej.

Oferowane są również dwuczęściowe (kurtka i „ciężkie” spodnie) ubranie specjalne Rosenbauer Fire Max SF, zgodne z OPZ KG PSP z 2019r., oraz UBRANIE FHR 008 MAX PL 2-cz OPZ posiadające certyfikat CNBOP. Najnowszy model ubrania specjalnego firmy Ballyclare wykonany został zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia opracowanym przez KG PSP. Dostępne są także komplety 3-częściowe dla PSP (np. 3135 UBRANIE FHR 008 MAX PL), oraz kamizelki taktyczne, np. kamizelka taktyczna KDR niebieska dla strażaków OSP i PSP.

Lekka, jednowarstwowa odzież ochronna jest tworzona z myślą o komforcie i bezpieczeństwie strażaków. Ubranie specjalne PREDATOR OPZ to profesjonalny zestaw dla Strażaków, który łączy odporność na ogień i wodę z wygodą użytkowania, składający się z kurtki, spodni i lekkiej kurtki.

W ofercie ubrań specjalnych dostępne są modele najczęściej wykorzystywane w Polsce i posiadające certyfikat CNBOP (Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej). Przy wyborze ubrania specjalnego należy zwrócić uwagę na materiał, z jakiego jest wykonane, ponieważ obecnie ubrania produkuje się z kilku różnych materiałów z wykorzystaniem różnych technologii, oraz na jakość wykonania krojów i połączeń, co znacznie wpływa na komfort pracy w ciężkich warunkach.

Materiał, który podoła ekstremalnym warunkom pracy strażaka, jest podstawą w kwestii produkcji strojów. Profesjonalne ubrania strażackie z Nomexu zaopatrują zarówno jednostki OSP, jak i PSP. Ubranie specjalne OSP przeznaczone jest dla strażaków ochotników biorących udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Mundur ten zabezpiecza przed skutkami promieniowania cieplnego i płomieniami, a także chroni przed wnikaniem wody dzięki zastosowaniu membrany wodoodpornej. Strój wyprodukowano w celu zapewnienia maksymalnej ochrony dla strażaków. Gwarantem bezpieczeństwa podczas akcji jest odpowiednio dobrany mundur. Ubranie chroniące strażaków to środek ochrony indywidualnej ratownika. Ubranie specjalne OSP przeznaczone jest dla osób, które muszą chronić swoje ciało podczas działań gaśniczych z jednoczesnym zagwarantowaniem doskonałego komfortu noszenia.

Mundur piaskowy to kolejna unowocześniona generacja stroju strażackiego stworzonego w celu zapewnienia ochrony, a jednocześnie zagwarantowania wysokiego komfortu podczas użytkowania. Ubranie składa się z kurtki i spodni o nowoczesnym kolorze piaskowym. Ponadto ten oryginalny strój jest zgodny z najnowszymi rozporządzeniami KG PSP. Podczas testowania ubrania osiągnął on najwyższe wskaźniki ochronne, tj. przenikanie ciepła i wodoodporność. Umundurowanie w kolorze piaskowym to nietypowy, mocno charakteryzujący się wygląd na wzór strażackich ubrań z zachodu. Mundur piaskowy straż to komfortowy i ergonomiczny krój opracowany według osobistych uwag oraz sugestii czynnych strażaków. Całkowicie nowa, innowacyjna konstrukcja munduru zapewnia nie tylko nowoczesny wygląd, ale przede wszystkim skuteczną ochronę.

Ubranie specjalne przeznaczone dla strażaków jest projektowane z myślą o bezpieczeństwie i innowacyjności. Strój zabezpiecza strażaka przed skutkami promieniowania cieplnego i przed płomieniami. Jednocześnie doskonale chroni przed wniknięciem wody w ubranie - dzięki zastosowaniu ultranowoczesnej membrany wodoszczelnej i dodatkowo podklejeniu szwów w membranie taśmą uszczelniającą strój ten doskonale sprawdza się w najcięższych warunkach akcji ratowniczo-gaśniczych. Mundur ten został zaprojektowany od podstaw, zapewniając strażakom najwyższą ochronę. Ubranie specjalne STRAŻ zostało stworzone z markowych materiałów, które gwarantują komfort podczas działań ich użytkownikom. Mundur doskonale przystosowany jest do długotrwałego użytkowania, np. podczas działań gaśniczych na otwartym terenie czy podczas działań ratowniczych. W przypadku zagrożenia ważne jest, aby strażacy mogli w 100% polegać na swoich Środkach Ochrony Indywidualnej. Jego komfortowy i ergonomiczny krój umożliwia optymalną swobodę ruchu.

Elementy Odblaskowe i Certyfikacja

Wszystkie ubrania specjalne posiadają elementy odblaskowe, które w porze nocnej są 300 razy lepiej widoczne od białego ubrania. Bojowe ubrania strażackie posiadają atest CNBOP z Józefowa. Produkcja odzieży opiera się na materiałach, które spełniają najwyższe normy jakości, co potwierdzają liczne certyfikaty, w tym NATO Comercial and Government Entity Code (NCAGE), UE, ISO 9001:2016 oraz AQAP 2110:2011. Produkty są stworzone z myślą o jednostkach strażackich i innych służbach, które każdego dnia stawiają czoła najtrudniejszym wyzwaniom, wymagając niezawodnego wyposażenia. Dzięki wykorzystaniu najlepszych materiałów i zaawansowanych technologii produkcji gwarantowana jest odzież, która spełnia rygorystyczne normy bezpieczeństwa, trwałości i komfortu.

tags: #ubranie #strazackie #specjalne #uzywane