Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają bezcenną rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa na terenach wiejskich i miejskich. To często pierwsi ratownicy na miejscu pożaru, wypadku czy powodzi, działający z poświęceniem dla dobra wspólnego. Aby druhowie mogli skutecznie nieść pomoc, ich jednostki muszą dysponować odpowiednim wyposażeniem - od wozów strażackich i motopomp po specjalistyczny sprzęt ratowniczy i środki ochrony osobistej. Modernizacja remizy, zakup nowej drabiny czy organizacja szkoleń dla strażaków wymagają znacznych nakładów finansowych, na które małe, wiejskie OSP często nie stać z własnej kieszeni.
Na szczęście istnieje wiele źródeł finansowania, z których OSP mogą pozyskać dotacje i dofinansowania na swoją działalność. Finansowanie Ochotniczych Straży Pożarnych pochodzi z wielu źródeł - od środków publicznych po darowizny społeczności. W niniejszym przewodniku omówimy najważniejsze programy wspierające strażaków ochotników, wyjaśnimy na co konkretnie można otrzymać wsparcie, jakie wymogi formalne musi spełnić jednostka OSP oraz jak przebiega proces ubiegania się o dotacje.
Ramy prawne finansowania i zawierania umów dotacyjnych
Dotacje celowe i kwestia terminów rozliczeń
Na początku października gmina zawarła z ochotniczą strażą pożarną umowę dotacji celowej na zakup pojazdu i szkolenia. Ustalony termin wykorzystania dotacji na 30 listopada br. oraz wymóg przedstawienia rozliczenia dotacji i ewentualnego zwrotu niewykorzystanej części do 5 grudnia został podważony przez Regionalną Izbę Obrachunkową (RIO) jako zbyt krótki. Wprowadzony w uchwale termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji jest niezgodny z przepisami. Dotacje te mają charakter dotacji celowej, a ich udzielanie i rozliczanie odbywa się w trybie i na zasadach określonych w obowiązujących przepisach.
Zastosowanie tu mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm.), a to z uwagi na treść jej art. 219 ust. 2, art. 218 i art. 250. Przepisy ustawy o finansach publicznych przewidują w tym zakresie dwa tryby udzielania tej dotacji: tryb określony w art. 221 ustawy o finansach publicznych (u.f.p.) oraz w art. 250 u.f.p. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że tryb udzielenia dotacji powinien polegać na zaplanowaniu dotacji w budżecie jednostki samorządu terytorialnego, następnie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (np. rada gminy) powinien podjąć uchwałę o przyznaniu dotacji konkretnej jednostce OSP z terenu gminy, a następnie powinna zostać podpisana umowa między organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego (np. wójt) a beneficjentem dotacji na podstawie art. 250 u.f.p.
Rola organów samorządu terytorialnego w udzielaniu dotacji
Pogląd o konieczności podjęcia uchwały o przyznaniu dotacji oraz podpisaniu umowy reprezentuje także Regionalna Izba Obrachunkowa w Krakowie. Stwierdziła ona, że "organem gminy właściwym do zadecydowania o udzieleniu dotacji celowej dla określonej OSP, z racji nieuregulowania właściwości w przepisach szczególnych, jest rada gminy z mocy generalnej klauzuli kompetencyjnej rad gmin wyrażonej w art. 18 ust. W zakresie przyznanej przez radę gminy dotacji z art. 32 ust. 3b u.ppoż. kwestie szczegółowe, odnośnie terminu i sposobu przekazania środków oraz terminu i sposobu rozliczenia się z dotacji, reguluje wójt gminy w umowie z art. 250 u.f.p.".
Jednakże, nie można zgodzić się z poglądem o konieczności wydania przez radę gminy uchwały w sprawie dotacji, gdyż art. 32 ust. 3b ustawy o ochronie przeciwpożarowej nie zawiera podstawy prawnej do wydania takiej uchwały. Zgodnie z art. 7 **Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej** z dnia 2 kwietnia 1997 r. organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie z art. 94 Konstytucji organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Podstawy prawnej aktów prawa miejscowego nie może stanowić art. 18 ust. 1 **ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym**.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 94 Konstytucji wyklucza możliwość wydania aktu normatywnego o powszechnie obowiązującym charakterze na podstawie ogólnego przepisu kompetencyjnego, jakim jest art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Art. 18 ust. 1 zasadniczo nie stanowi samodzielnej podstawy do wydawania aktów ogólnie obowiązujących o charakterze normatywnym (władczym), te bowiem muszą znaleźć umocowanie w przepisach materialnego prawa administracyjnego. Przepis ten upoważnia radę gminy do podejmowania działań niewładczych (np. o charakterze programowym, intencyjnym), ale pozostających w granicach zadań gminy przewidzianych w przepisach prawa.
Uchwała taka, która by wskazywała wysokość dotacji dla OSP lub konkretną dotowaną OSP, nie mogłaby być aktem normatywnym, gdyż nie spełniałaby cech abstrakcyjności i generalności. Należy także wskazać, że art. 18 ust. 2 pkt 4 ustala dla rady gminy wyłączną właściwość w zakresie uchwalenia budżetu gminy. W związku z tym radni gminni, opowiadając się za budżetem, mają także możliwość opowiedzieć się za przyznaniem OSP dotacji. Należy natomiast zgodzić się z poglądem, że konieczne jest zaplanowanie dotacji w budżecie jednostki samorządu terytorialnego oraz zawarcie umowy o dotację między zarządem jednostki samorządu terytorialnego a beneficjentem dotacji, np. z Ochotniczą Strażą Pożarną na podstawie art. 250 u.f.p.
Przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego rozumie się w przypadku gminy - wójta (burmistrza, prezydenta miasta); powiatu - starostę, województwa - zarząd województwa. Umowa dotacyjna będzie podpisywana w przypadku gminy przez wójta albo działającego na podstawie jego upoważnienia zastępcę wójta samodzielnie albo wraz z inną upoważnioną przez wójta osobą; w przypadku powiatu - przez dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu i osobę upoważnioną przez zarząd; w przypadku województwa - przez marszałka województwa wraz z członkiem zarządu województwa, chyba że statut województwa stanowi inaczej. Wydaje się, że w przypadku zawierania umowy dotacyjnej nie będzie konieczna kontrasygnata skarbnika. Zawarcie umowy dotacyjnej jest niejako wykonaniem uchwały budżetowej, w której wcześniej zaplanowano dotację. Udzielenie dotacji wynika z wykonania budżetu i nie jest zobowiązaniem wynikającym z umowy dotacyjnej. Umowa jest zawierana w celu określenia np. wysokości, terminu wykorzystania czy celu udzielenia dotacji. Brak kontrasygnaty nie sprawia, że zawarcie umowy dotacyjnej jest nieważne, lecz pozbawia ją skuteczności.
Obowiązkowe elementy umowy dotacyjnej
Art. 250 **ustawy o finansach publicznych** wskazuje elementy, które muszą obligatoryjnie znaleźć się w umowie dotacyjnej. Należy zgodzić się z poglądem, że w zakresie trybu udzielenia dotacji nie ma zastosowania art. 221 u.f.p.
Źródła finansowania Ochotniczych Straży Pożarnych
Finansowanie z budżetu państwa (Komendant Główny PSP)
Największym mecenasem jednostek OSP jest państwo, a dokładnie **Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)** wraz z **Komendą Główną Państwowej Straży Pożarnej (PSP)**. Na podstawie art. 32 **ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych** (Dz.U.2021 poz. 2490, tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1) OSP mogą otrzymywać środki z budżetu państwa na realizację zadań określonych w art. 3 pkt 1-12 oraz art. 4 ust. 1 tej ustawy. Dotacje z budżetu państwa na zadanie publiczne pod tytułem: „Zapewnienie gotowości bojowej jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do krajowego systemu ratowniczo - gaśniczego" są udzielane dla jednostek włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KSRG), zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 września 2014 r.
Co roku Komendant Główny PSP (w uzgodnieniu z MSWiA) ogłasza tryb i zasady dofinansowania dla jednostek OSP. Dotacje będą udzielane i rozliczane przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w trybie i na zasadach określonych w obowiązujących przepisach. Dotacje te są przekazywane na podstawie wniosków złożonych przez ochotniczą straż pożarną do Komendanta Głównego PSP za pośrednictwem komendanta powiatowego (miejskiego) PSP właściwego ze względu na teren działania OSP. Komendant wojewódzki PSP akceptuje umowy z terenu województwa i przekazuje je do Komendanta Głównego PSP.
Po przyznaniu dotacji, pieniądze są przekazywane na konto OSP na podstawie umowy zawartej z daną OSP. Umowa wymaga, pod rygorem nieważności, formy pisemnej lub złożenia oświadczenia woli w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W przypadku wątpliwości co do prawidłowości sporządzenia sprawozdania, Komendant Główny PSP może zwrócić się do jednostki o dodatkowe informacje i wyjaśnienia. W przypadku stwierdzenia, na podstawie otrzymanego sprawozdania, że dotacja została wykorzystana w całości lub w części niezgodnie z przeznaczeniem, albo pobrana w nadmiernej wysokości, a także w przypadku niewykorzystania dotacji w terminie realizacji zadania, Komendant Główny PSP określi kwotę dotacji przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.
Z dotacji MSWiA/PSP można finansować bardzo różnorodny sprzęt - od umundurowania bojowego (hełmy, buty, ubrania specjalne), przez sprzęt łączności (radia, syreny), ratownictwa technicznego (np. zestawy hydrauliczne do wypadków) i medycznego (torby R1, defibrylatory) po drobne wyposażenie typu węże, prądownice, pompy, drabiny itp. W przypadku OSP KSRG dotacje mogą objąć także poważniejsze inwestycje, np. budowę lub remont remizy. Warto podkreślić, że zakup samochodów ratowniczo-gaśniczych jest finansowany ze specjalnie montowanych źródeł, w których udział bierze również MSWiA. Pieniądze na ten cel pochodzą z dotacji MSWiA (przez PSP), środków z firm ubezpieczeniowych (fundusz prewencyjny ubezpieczeń od ognia), Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska (NFOŚiGW) oraz wkładu samorządu.
Dotacje z Narodowego i Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW / WFOŚiGW)
Drugim istotnym wsparciem, bardzo cenionym przez OSP, są środki z Narodowego oraz Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW / WFOŚiGW). Działalność OSP ma bezpośredni związek z ochroną środowiska (gaszenie pożarów lasów, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, likwidacja skażeń).
Program **„Mały Strażak”** to popularny program dofinansowania zakupu sprzętu i wyposażenia dla OSP, realizowany przez wojewódzkie fundusze przy wsparciu NFOŚiGW. Jest on dedykowany głównie mniejszym potrzebom, pozwala zakupić sprzęt ratowniczy, ubrania specjalne, wyposażenie osobiste strażaka, drobne narzędzia (piły, agregaty), a nawet sprzęt do ćwiczeń czy zawody sportowo-pożarnicze. Program „Mały Strażak” zwykle pokrywa do 50% kosztów kwalifikowanych, przy czym jest ustalony limit dotacji na jednostkę. Resztę kwoty musi zapewnić OSP lub gmina jako wkład własny.
NFOŚiGW wraz z funduszami wojewódzkimi od lat uczestniczy w finansowaniu nowych wozów dla OSP. Najczęściej dotacja środowiskowa pokrywa część kosztu - np. do 300 tys. zł przy zakupie średniego samochodu. Często warunkiem jest wycofanie starego, mocno wyeksploatowanego wozu (co ma uzasadnienie ekologiczne - nowe pojazdy są mniej emisyjne i bezpieczniejsze). Istnieje także możliwość dofinansowania przedsięwzięć (NFOŚiGW i WFOŚiGW łącznie) w wysokości do 50% kosztów kwalifikowanych w kwocie nie mniejszej niż 100 tys. zł dla danego zadania, przy założeniu wartości całkowitej danego zadania - minimum 200 tys. zł.
W przypadku ubiegania się o środki z NFOŚiGW/WFOŚiGW w ramach Porozumienia w sprawie współdziałania w zakresie zwalczania zagrożeń dla środowiska z dnia 23 lutego 2021 r., zainteresowana jednostka OSP powinna wystąpić z wnioskiem/pismem do Komendanta Głównego PSP - celem umieszczenia jej na liście podmiotów ubiegających się o dofinansowanie. Aby skorzystać z funduszy ochrony środowiska, należy śledzić komunikaty właściwego WFOŚiGW.
Wsparcie z Funduszu Sprawiedliwości (Ministerstwo Sprawiedliwości)
Fundusz Sprawiedliwości, będący w dyspozycji **Ministerstwa Sprawiedliwości**, to kolejne nietypowe źródło wsparcia dla OSP. Fundusz ten z założenia służy pomocy ofiarom przestępstw, ale w ramach tej pomocy uznano, że dobrze wyposażone służby ratownicze również przyczyniają się do ratowania życia i zdrowia. Ministerstwo Sprawiedliwości podpisywało umowy z wybranymi gminami (najczęściej na poziomie powiatów) i przekazywało środki z Funduszu Sprawiedliwości na zakup wyposażenia dla OSP z tych terenów. W praktyce druhowie odbierali nowe zestawy ratownictwa medycznego, defibrylatory AED, pilarki, rozpieracze hydrauliczne, zestawy do oznakowania miejsca wypadku, a bywało że i drobne samochody ratownicze (quady, łodzie) - wszystko sfinansowane w 99% z Funduszu Sprawiedliwości.
Program ten ma charakter uznaniowy - to Ministerstwo wybiera, które rejony i w jakim zakresie wesprzeć, często we współpracy z lokalnymi urzędami wojewódzkimi. Priorytetem Funduszu są rzeczy bezpośrednio związane z ratowaniem życia - torby medyczne, zestawy PSP R1, nożyce do cięcia pasów, sprzęt do udzielania pierwszej pomocy, narzędzia hydrauliczne do uwalniania ofiar wypadków.
Finansowanie ze środków samorządu terytorialnego
Samorząd terytorialny jest naturalnym sprzymierzeńcem OSP, wszak ustawa o samorządzie gminnym nakłada na gminy obowiązek ochrony przeciwpożarowej i porządku publicznego na swoim terenie (art. 7 ust. 1 pkt 14 **ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym**). W praktyce każda gmina finansuje bieżące funkcjonowanie swoich OSP - zapewnia środki na paliwo, ubezpieczenia, drobne remonty remizy czy badania lekarskie druhów.
Zapisy art. 10 ust. 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych mają charakter doprecyzowujący ogólną zasadę określoną w art. 32 tej ustawy. Przepis ten stanowi o zobowiązaniu gminy względem OSP w zakresie jej finansowania oraz zapewnienia jej członkom określonych świadczeń. Zapisy te są przykładowe i nie wyczerpują całego zakresu finansowania OSP, ponieważ muszą być powiązane z brzmieniem art. 32 ustawy. Wskazują one na bezwzględne obowiązki jednostek samorządu terytorialnego w zakresie finansowania OSP. Ponadto, art. 32 ust. 3b i ust. 5 ustawy o OSP dotyczy wszystkich jednostek samorządu terytorialnego i upraszcza procedury udzielania dotacji przez jednostki samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim nie obejmuje ich finansowanie objęte zapisami art. 10 ust. 1. Koreluje on z przepisami ustawy o finansach publicznych, a w szczególności z zapisem art. 219 ust. 2, który przewiduje, iż z budżetu jednostki samorządu terytorialnego mogą być udzielane dotacje przedmiotowe również innym podmiotom niż samorządowym zakładom budżetowym, o ile tak stanowią odrębne przepisy (w przypadku OSP tym przepisem jest powołany art. 32 ust. 3b).
Wsparcie w bieżącej działalności
- Ubezpieczenie pojazdu OSP: Gmina może przekazać środki na ubezpieczenie pojazdu należącego do OSP w formie dotacji udzielonej na podstawie art. 23 ust. 3b **ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej**.
- Przekazywanie środków trwałych: Brak jest podstaw prawnych, aby przekazać składniki mienia gminnego nieodpłatnie na własność OSP. Możliwe jest jednak przekazanie tych składników mienia nieodpłatnie na rzecz OSP w drodze umowy użyczenia, której cechy i charakter regulowane są postanowieniami art. 710 - 719 **Kodeksu cywilnego**. W takim przypadku przekazane na mocy umowy użyczenia składniki mienia gminnego pozostają nadal w ewidencji księgowej gminy. Decyzję w sprawie użyczenia nieruchomości gminnej lub rzeczy ruchomej podejmuje wójt/burmistrz/prezydent miasta lub rada gminy, w zależności od postanowień uchwały o gospodarowaniu nieruchomościami.
- Opłacanie rachunków za energię: Jeżeli budynki, w których znajdują się OSP, są własnością gminy, a faktura za energię wystawiana jest na właściciela nieruchomości, wszystko zależy od postanowień umowy użyczenia. Jeśli umowa przewiduje, że koszty utrzymania budynku pokrywa gmina, może ona bezpośrednio z budżetu pokryć tego typu koszty. Jeśli umowa nie zawiera takich postanowień, a OSP nie posiada środków na utrzymanie budynku, gmina może przekazać środki w drodze udzielenia dotacji w oparciu o postanowienia art. 32 ust. 3b Ustawy o OSP.
Inne formy wsparcia
- Ekwiwalent za udział w akcjach ratowniczych: Żaden przepis rangi ustawowej nie określa terminu wypłaty ekwiwalentu za uczestnictwo w działaniach ratowniczych lub szkoleniach dla członków OSP. Członkowie OSP winni udokumentować uczestnictwo w akcji ratowniczej lub szkoleniu w sposób umożliwiający gminie wypłatę ekwiwalentu, np. zaświadczeniem od pracodawcy lub oświadczeniem o utracie prawa do wynagrodzenia.
- Zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi: Wydatki z tytułu opłaty za wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi, takimi jak wozy bojowe OSP, w przypadku, gdy zezwolenie to zostało wydane członkowi OSP, mieszczą się w wydatkach przewidzianych na wyposażenie, utrzymanie, wyszkolenie i zapewnienie gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej przewidzianych w art. 32 ust. 2 **ustawy o ochronie przeciwpożarowej**.
- Usługi telekomunikacyjne: Jeśli nie jest to numer alarmowy służący powiadamianiu o akcji ratunkowej, zobowiązania wynikające z abonamentu telefonicznego z tytułu korzystania przez OSP z telefonu na inne cele niż powiadamianie o akcjach ratunkowych, mogą nie mieścić się w katalogu zadań własnych gminy w zakresie wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej przewidzianych w art. 32 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.
- Unikanie podwójnego finansowania: W przypadku, gdy zadania w zakresie dowozu do punktów szczepień realizowane są przez OSP, aby uniknąć podwójnego finansowania, należy potraktować dowóz osób na szczepienia przez członków OSP jako zakup usług dowozu świadczonych przez OSP jako stowarzyszenie, za które to usługi stowarzyszenie otrzyma ustalone wynagrodzenie. W takiej sytuacji nie następuje wypłata ekwiwalentu dla członka OSP.
Fundusze Unii Europejskiej
OSP mogą także skorzystać - choć raczej pośrednio - z funduszy **Unii Europejskiej** dostępnych w programach regionalnych i krajowych. W perspektywie 2021-2027 wiele województw przewidziało w swoich programach (np. "Fundusze Europejskie dla regionu") działania związane ze wzmocnieniem systemu ratownictwa, takie jak dofinansowanie zakupu samochodów ratowniczo-gaśniczych i sprzętu dla OSP ze środków **Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego**. Inną ścieżką są programy transgraniczne (Interreg), w ramach których niektóre przygraniczne OSP uczestniczą w projektach wspólnie ze strażakami z krajów ościennych.
Wsparcie z sektora prywatnego i darowizny
Społeczna rola strażaków OSP jest powszechnie doceniana, dlatego również sektor prywatny chętnie ich wspiera. Programy takie jak **„ORLEN dla Strażaków”** Fundacji ORLEN, Fundacja PGNiG czy Fundacja PZU to przykłady dużych firm oferujących wsparcie dla służb ratowniczych. Lokalne firmy i fundusze, np. Fundacja KGHM „Polska Miedź” czy Fundacja Grupy Azoty, również nieraz dofinansowują OSP w swoich regionach. Oprócz programów grantowych, wiele OSP korzysta z bezpośredniego sponsoringu lub darowizn lokalnych biznesów. Z punktu widzenia formalnego, OSP jako stowarzyszenie może przyjąć darowiznę pieniężną lub rzeczową - warto wtedy sporządzić umowę darowizny dla celów transparentności i by darczyńca mógł odliczyć datek od podstawy opodatkowania.
Kluczowe definicje i ich znaczenie w kontekście finansowania OSP
W **ustawie o OSP** członków OSP podzielono na dwie podstawowe kategorie. W myśl art. 1 ust. 3 ustawy o OSP ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków OSP, zwanych dalej „strażakami OSP”. Czyli każdy członek OSP nazywany jest w ustawie o OSP strażakiem OSP. Z kolei art. 9 ust. 2 pkt 2 precyzuje, że status strażaka ratownika OSP przysługuje osobie, która m.in. posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 Ustawy o OSP. Tym samym członek OSP określany na łamach ustawy o OSP jako strażak OSP może nazywać się strażakiem ratownikiem OSP dopiero, gdy spełni wymagania z art. 9 ust. 2. Jak wynika z ustawy o OSP, OSP nie zrzeszają wyłącznie strażaków ratowników OSP. Strażacy ratowniczy OSP stanowią podgrupę wśród strażaków OSP - każdy strażak ratownik OSP jest strażakiem OSP, ale nie każdy strażak OSP jest strażakiem ratownikiem OSP.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 **ustawy o ochotniczych strażach pożarnych**, OSP mogą tworzyć Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) lub Dziecięce Drużyny Pożarnicze (DDP). Jeżeli OSP utworzyła w ramach swojej struktury MDP lub DDP, to MDP i DDP działają jako część OSP. W związku z tym członkowie MDP lub DDP są zwykle członkami OSP (statut OSP precyzuje zaś charakter członkostwa i prawa przysługujące poszczególnym grupom), a więc są również strażakami OSP w rozumieniu art. 1 ust. 3 ustawy o OSP. Art. 32 ust. 5 ustawy o OSP stanowi podstawę prawną finansowania przez gminę innych świadczeń na rzecz MDP lub DDP.