Uzgodnienia z Rzeczoznawcą ds. Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Wymagane Uprawnienia

W systemie prewencji przeciwpożarowej, na etapie projektowania obiektów, kluczową rolę odgrywają uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Proces ten jest nie tylko formalnością, ale istotnym elementem zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, weryfikowanym przez organy architektoniczno-budowlane oraz nadzoru budowlanego, przy współudziale organów Państwowej Straży Pożarnej (PSP).

Czym jest uzgodnienie projektu pod względem ochrony przeciwpożarowej?

Uzgodnienie projektu pod względem ochrony przeciwpożarowej nie jest jedynie formalną "pieczątką strażaka". To proces, który odbywa się w toku wzajemnej współpracy projektanta z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Jego celem jest weryfikacja zgodności rozwiązań projektowych z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej. Uzgodnienia te są weryfikowane w trakcie trwania całego procesu inwestycyjnego - od uzyskiwania pozwolenia na budowę, po czynności odbiorowe poprzedzające uzyskanie pozwolenia na użytkowanie.

W trakcie tej współpracy tworzony jest opis warunków ochrony przeciwpożarowej, który powinien zostać umieszczony w projekcie. Opracowane warunki ochrony przeciwpożarowej powinny zawierać wszystkie wymagane przepisami informacje. Obowiązek uzgodnienia projektu pod względem ochrony przeciwpożarowej dotyczy przede wszystkim projektu budowlanego.

Katalog obiektów i zakres projektów wymagających uzgodnienia

Katalog obiektów, których projekty zagospodarowania działki lub terenu, projekty architektoniczno-budowlane oraz projekty techniczne wymagają uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 2023 r. w sprawie uzgadniania projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. z 2023 r. poz.).

Uzgodnienie jest wymagane w szczególności dla następujących obiektów i sytuacji:

• Projekty zagospodarowania działki lub terenu, projekty architektoniczno-budowlane oraz projekty techniczne.
• Obiekty budowlane objęte obowiązkiem stosowania systemu sygnalizacji pożarowej, stałych urządzeń gaśniczych lub dźwiękowego systemu ostrzegawczego, na podstawie przepisów w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
• Drogi pożarowe do obiektów, niestanowiące dróg publicznych, wymagane przepisami rozporządzenia.
• W przypadku odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, a także zapewniania drogi pożarowej do obiektu budowlanego, gdy ze względu na charakter lub rozmiar robót niezbędne jest sporządzenie projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub projektu technicznego, którego rozwiązania projektowe dotyczą warunków ochrony przeciwpożarowej.

Urządzenia przeciwpożarowe i strefy zagrożenia

Uzgodnieniu podlegają również projekty urządzeń przeciwpożarowych, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 109, poz. 719). Przez urządzenia przeciwpożarowe rozumie się urządzenia (stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie) służące do zapobiegania powstaniu, wykrywania, zwalczania pożaru lub ograniczania jego skutków, a w szczególności:

• stałe i półstałe urządzenia gaśnicze i zabezpieczające;
• urządzenia inertyzujące;
• urządzenia wchodzące w skład dźwiękowego systemu ostrzegawczego i systemu sygnalizacji pożarowej;
• instalacje oświetlenia ewakuacyjnego;
• hydranty wewnętrzne i zawory hydrantowe, hydranty zewnętrzne;
• pompy w pompowniach przeciwpożarowych, przeciwpożarowe klapy odcinające;
• urządzenia oddymiające, urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego skutki;
• kurtyny dymowe oraz drzwi, bramy przeciwpożarowe i inne zamknięcia przeciwpożarowe, jeśli są wyposażone w systemy sterowania;
• przeciwpożarowe wyłączniki prądu oraz dźwigi dla ekip ratowniczych.

Przykładem obiektu wymagającego szczególnej uwagi jest budynek produkcyjno-magazynowy (PM) ze strefą zagrożenia wybuchem. Strefa zagrożenia wybuchem to przestrzeń w obszarze budynku (na przykład zakładu produkcyjnego), w której występuje ryzyko wystąpienia atmosfery wybuchowej, czyli mieszanki powietrza lub innego utleniacza z substancjami palnymi w stężeniu mieszczącym się między dolną a górną granicą wybuchowości.

Proces uzgadniania projektu

Uzgodnienia projektu budowlanego dokonuje się w toku wzajemnej współpracy projektanta z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych w trakcie sporządzania projektu budowlanego. Współpraca ta polega na:

1. Konsultacji rozwiązań projektowych w zakresie oceny ich zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.
2. Wymianie uwag i stanowisk w zakresie projektowanych technicznych środków zabezpieczenia przeciwpożarowego.
3. Opracowaniu scenariusza pożarowego dla obiektu budowlanego objętego obowiązkiem stosowania systemu sygnalizacji pożarowej.

Potwierdzeniem uzgodnienia jest odcisk pieczęci i podpis rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, umieszczany na częściach rysunkowych egzemplarzy projektu budowlanego przedstawiających:

• rzut kondygnacji podstawowej obiektu budowlanego;
• zagospodarowanie działki lub terenu, sporządzone na kopii mapy do celów projektowych.

Uwagi do projektu budowlanego umieszcza się czytelnie pod odciskiem pieczęci uzgadniającej projekt budowlany, a w przypadku braku miejsca - na odwrocie części rysunkowej, z adnotacją „verte”. Wzór pieczęci jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Elektroniczne zgłoszenia

W przypadku wniesienia zawiadomienia o uzgodnieniu projektu budowlanego obiektu budowlanego w formie dokumentu elektronicznego, komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej właściwy dla miejsca lokalizacji inwestycji potwierdza wniesienie zawiadomienia przez wystawienie potwierdzenia odbioru dokumentu za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej lub na adres poczty elektronicznej wnoszącego zawiadomienie.

Potwierdzenie odbioru dokumentu przekazanego na adres poczty elektronicznej stanowi dane elektroniczne powiązane z doręczonym zawiadomieniem i zawiera w szczególności:

• pełną nazwę organu, któremu doręczono dokument elektroniczny;
• datę wytworzenia dokumentu potwierdzającego przyjęcie zawiadomienia;
• datę i godzinę przyjęcia zawiadomienia do systemu teleinformatycznego organu.

Uprawnienia i kwalifikacje w zakresie ochrony przeciwpożarowej

Czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. Zgodnie z ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 nr 178 poz. 1380 tekst jednolity), osoby wykonujące czynności polegające na zapobieganiu powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, niezatrudnione w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, powinny posiadać:

• wykształcenie wyższe i ukończone szkolenie specjalistów ochrony przeciwpożarowej, albo
• wykształcenie wyższe na kierunku inżynieria bezpieczeństwa pożarowego, albo
• tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa, albo
• uznane kwalifikacje do wykonywania zawodu inżyniera pożarnictwa nabyte w państwach członkowskich Unii Europejskiej, EFTA lub Szwajcarii.

W projekcie zmian powyższej ustawy przewiduje się, że specjaliści ochrony przeciwpożarowej zostaną zastąpieni rzeczoznawcami do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Kto może analizować stan bezpieczeństwa pożarowego?

Do analizy faktycznego stanu bezpieczeństwa pożarowego i zgodności z obowiązującymi przepisami ppoż. uprawnione są osoby posiadające wymienione wyżej kwalifikacje. Czynności te obejmują sprawdzenie m.in.:

• charakterystyki pożarowo-budowlanej obiektu;
• wyposażenia w wymagane urządzenia ppoż.;
• ustalenie podziału na strefy pożarowe;
• sprawdzenie warunków ewakuacji w obiekcie, w tym szerokości, długości i oznakowania dróg ewakuacyjnych;
• sprawdzenie procedur postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia w obiekcie;
• ustalenie stanu przygotowania użytkowników obiektu do podjęcia działań w przypadku zagrożenia;
• określenie potencjalnych źródeł powstania i rozprzestrzeniania się pożaru;
• sprawdzenie zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru;
• sprawdzenie dróg pożarowych (ich długości, szerokości, drożności);
• sprawdzenie oznakowania ppoż.

Jeśli chodzi o sprawdzenie rzeczy zawartych w projekcie budowlanym obiektu, uzgodnienia dokonać może tylko rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Do bieżących kontroli i nadzoru może być uprawniony inspektor ppoż.

Ustalenie parametrów hydrantów zewnętrznych

Ustalenie parametrów hydrantów zewnętrznych i ich umiejscowienia leży w kompetencjach rzeczoznawcy, gdyż hydranty to urządzenia przeciwpożarowe, które powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym z rzeczoznawcą. Choć parametry określające położenie (odległości od budynków itp.) i wydajności hydrantów są jasno określone w przepisach, to ich zaprojektowanie wymaga odpowiednich uprawnień. Podmiotem wykonującym hydranty są zazwyczaj wodociągi, jednak projekt w zakresie ppoż. wymaga uzgodnienia z rzeczoznawcą.

Podstawa prawna i regulacje

Ważne aspekty uzgodnień ppoż. regulują m.in.:

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 2023 r. w sprawie uzgadniania projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz.U. 2015 poz. 2117 z późn. zm.).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 109, poz. 719).
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 nr 178 poz. 1380 tekst jednolity).

Kwestie odpowiedzialności rzeczoznawców ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych

Rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych odgrywają ważną rolę w systemie prewencji przeciwpożarowej, a ich zakres obowiązków jest unormowany prawnie. Mimo to, w praktyce pojawiały się wątpliwości dotyczące stosowania zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej wobec nich. W interpelacji poselskiej z dnia 26 sierpnia 2009 r. zwrócono uwagę na luki prawne w rozporządzeniu MSWiA z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137 z 2003 r.).

Interpelacja podnosiła następujące problemy:

• Okres przedawnienia odpowiedzialności zawodowej: Przepis § 13 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia zobowiązywał rzeczoznawców do posiadania przez okres pięciu lat ewidencji uzgodnionych projektów budowlanych wraz z dokumentacją pomocniczą. Powstało pytanie, czy okres ten powinien być traktowany jako okres przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Przytoczono przypadek, w którym rzeczoznawca został pociągnięty do odpowiedzialności dyscyplinarnej po upływie 13 lat od daty uzgodnienia projektu, co wydawało się niezgodne z polskim systemem prawnym, gdzie przedawnienia dla odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wynoszą 3 lata (art. 100 Prawa budowlanego), a dla czynów karalnych z winy nieumyślnej 10 lat.
• Procedury udzielania kar dyscyplinarnych: Kwestionowano, czy udzielenie kary dyscyplinarnej rzeczoznawcy przez komendanta głównego PSP jest aktem administracyjnym w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślano, że rzeczoznawca musi mieć prawo do obrony, którego niekiedy odmawiano, argumentując, że kara dyscyplinarna nie jest aktem administracyjnym.
• Powoływanie się na nieobowiązujące akty prawne: Zwrócono uwagę na przypadki, gdy komendant główny PSP powoływał się na nieobowiązujące rozporządzenie MSWiA z dnia 4 lipca 1995 r., które utraciło moc z dniem 12 kwietnia 2003 r.

Celem interpelacji było uzyskanie wiążącej interpretacji prawnej, która pozwoliłaby na rozstrzygnięcie wątpliwości środowiska rzeczoznawców i ujednolicenie procedur.

tags: #uzgodnienie #strazak #uprawnienia