Więcławice, zlokalizowane na północny wschód od centrum Krakowa i na północ od dzielnicy Nowa Huta, to wieś leżąca na żyznych terenach wierzchowiny doliny rzeki Dłubni. Ze względu na korzystne warunki dla rozwoju rolnictwa, tereny te mają długą historię osadniczą. Już w średniowieczu wykarczowano niemal w całości rosnące tu niegdyś lasy, a w krajobrazie zaczęły dominować pola i łąki. Niedaleko Więcławic rozciąga się Dłubniański Park Krajobrazowy. W drugiej połowie XIX wieku z miejscowości wydzielono jej wschodnią część - osadę służebną więcławickiego folwarku. Podział na odrębne wsie - Więcławice Stare i Więcławice Dworskie funkcjonuje do dziś.
Więcławice stanowią, obok Michałowic i Raciborowic, jedno z trzech tradycyjnych centrów cywilizacyjnych w Gminie Michałowice. Od wieków są siedzibą parafii, a w latach 1955-1961 były również siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej. W obydwu miejscowościach zamieszkuje około 500 ludzi, a powierzchnia Więcławic to 309 ha. W centrum wsi, skupionym w obrębie skrzyżowania dwóch dróg powiatowych i dwóch gminnych, znajduje się m.in. szkoła, zabytkowy, drewniany kościół parafialny p.w. św. Jakuba Apostoła oraz remiza strażacka.
Powstanie i wczesne lata Ochotniczej Straży Pożarnej w Więcławicach
W niedzielę, 10 września 2023 roku, odbyły się niezwykłe obchody 75-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Więcławicach. Uroczysta msza w Kościele św. Jakuba Apostoła w Więcławicach była momentem zadumy i refleksji, gdzie każdy mógł oddać hołd bohaterom i poprzednim pokoleniom strażaków, którzy 75 lat wcześniej powołali do życia OSP w Więcławicach.
Główna część wydarzenia odbyła się na terenie przykościelnych Ogrodów Plebańskich. Na początek została przedstawiona historia OSP Więcławice przez prezesa jednostki, Tomasza Szymańskiego. Historia ta została uwieczniona w książce pt. „Będziemy musieli jeździć do pożarów” autorstwa druha Macieja Podymkiewicza. Publikacja ta szczegółowo opisuje drogę jednostki od momentu powstania do czasów teraźniejszych, wykorzystując zdjęcia i dokumenty. Podniesienie na maszt flagi państwowej było symbolem, który przypomniał wszystkim o relacji z Ojczyzną, którą druhowie obiecywali chronić. Najważniejszym momentem uroczystości było wręczenie odznaczeń i wyróżnień zasłużonym druhom, co było wyrazem wdzięczności społeczności za ich poświęcenie i oddanie.
Historia gaszenia pożarów
Remiza jako centrum życia społecznego i jej wyzwania
Jak wspomina Maciej Podymkiewicz, naczelnik OSP Więcławice, strażacy mieli obiekt wybudowany w latach 70. Podczas jego budowy myśleli, że będzie służył do organizacji wesel. Jednak zbyt mała sala bankietowa sprawiła, że organizatorzy wesel omijali ten budynek. Ostatnie wesele odbyło się tam w 1996 roku. Od tamtego czasu obiekt niszczał. Trudno było cokolwiek organizować, ponieważ w remizie nie było ogrzewania. Poza tym wichura zerwała dach, który został naprawiony prowizorycznie, gdyż na remont obiektu nie było pieniędzy.
"Strażnica Kultury": Nowe życie dla remizy
W 2012 roku, na warsztatach dla przedstawicieli organizacji pozarządowych, Maciej Podymkiewicz spotkał Leszka Hinca, prezesa stowarzyszenia „Pełna Chata”. Okazało się, że obaj działają w Więcławicach Starych. Hinc szukał siedziby dla swojego stowarzyszenia i miejsca na zajęcia dla dzieci, m.in. z zespołu „Jakubowe muszelki”, a Podymkiewicz miał nieużywany budynek. Rozpoczęła się współpraca i starania o dotacje na remont remizy, które zakończyły się sukcesem.
Za pośrednictwem gminy Michałowice pozyskano 100 tys. zł z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Gmina dołożyła najpierw 35 tys. zł, co pozwoliło na rozpoczęcie pierwszego etapu remontu. Następnie gmina starała się o kolejne dotacje. Filia michałowickiego centrum kultury powstała dzięki współpracy gminy, druhów z Ochotniczej Straży Pożarnej i przedstawicieli stowarzyszenia „Pełna Chata”. Strażnica w Więcławicach zmieniła się nie do poznania. Nie tylko została zmodernizowana, ale rozszerzyła swoją działalność.
W nieużytkowanych przez lata pomieszczeniach remizy powstała placówka kulturalna, która jest nadal siedzibą straży pożarnej, ale znalazło się tu też miejsce na zajęcia dla dzieci, młodzieży i dorosłych. W części bojowej remizy strażacy przeprowadzili remont samodzielnie, a w części przeznaczonej na cele kulturalne pracowała ekipa remontowa. Wymieniono instalacje: elektryczną, centralnego ogrzewania z montażem pieca, przebudowano instalację gazową. Wymieniono drzwi wewnętrzne, dwa stare okna i parapety. Przeprowadzono kapitalny remont pomieszczeń i klatki schodowej. Leszek Hinc przygotował dokumentację prac i zaprezentował ją mieszkańcom.
Stowarzyszenie „Pełna Chata” już od wiosny zaczęło organizować zajęcia dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Są to zajęcia muzyczne, taneczne, plastyczne, sportowe, gimnastyczne oraz język angielski. Część zajęć jest bezpłatna, inne są płatne, a pieniądze z opłat przeznaczane są na zakup sprzętu i wyposażenia placówki, jak mówi Katarzyna Kmita ze Stowarzyszenia „Pełna Chata”. Wiosną w zajęciach organizowanych w strażnicy uczestniczyło ponad 500 osób, latem było ich nieco mniej. Oficjalnemu otwarciu placówki towarzyszył koncert „Jakubowych muszelek”, który promował ich drugą płytę pt. „Radujcie się”.
Jubileusz 75-lecia OSP Więcławice i przyszłość jednostki
Podczas obchodów 75-lecia OSP Więcławice, oprócz wręczenia odznaczeń, miało miejsce poświęcenie pozyskanego ciężkiego pojazdu ratowniczo-gaśniczego na podwoziu MANa. To wydarzenie było niesamowitym potwierdzeniem poświęcenia i oddania druhów. Obecność zaprzyjaźnionych jednostek i lokalnej społeczności na obchodach była dowodem na to, że jednostka OSP to nie tylko grupa strażaków, ale także cała społeczność jednocząca się wokół wspólnego celu.
Strażacy z OSP Więcławice radośnie powitali nowy samochód, nazywając go "Marian Pałęga" na cześć założyciela i pierwszego prezesa jednostki. Jednostka ma wieloletnie doświadczenie w działaniach ratowniczych i przeciwpożarowych, koncentrując się na zapewnieniu bezpieczeństwa społeczności lokalnej. Ochotnicza Straż Pożarna w Więcławicach wciąż potrzebuje wsparcia. Wpłaty są dobrowolne i mają charakter symbolicznej darowizny, przeznaczonej na zakup specjalistycznego sprzętu i wyposażenia do działań ratowniczo-gaśniczych na rzecz ochrony życia, zdrowia, mienia i środowiska lokalnej społeczności. Przykładem aktywności OSP było m.in. symulowane ćwiczenie "udawany pożar kościoła", a nowi strażacy zasilają system ratowniczy.
Infrastruktura Więcławic - kontekst dla działalności OSP
Sołectwo Więcławice składa się z dwóch wsi: Więcławic Dworskich i Więcławic Starych. Więcławice posiadają wyodrębnione centrum wsi, skupione w obrębie skrzyżowania dwóch dróg powiatowych i dwóch gminnych. Znajdują się tam: Szkoła Podstawowa i Gimnazjum, zabytkowy, drewniany kościół parafialny p.w. św. Jakuba Apostoła, remiza strażacka, filia biblioteki gminnej, Informatyczne Centrum Edukacyjne, a także kilka sklepów.
Więcławice charakteryzują się wysokim saldem migracji, spowodowanym rozwojem budownictwa jednorodzinnego. W ciągu ostatnich lat zrealizowano szereg inwestycji, m.in. przebudowę skrzyżowania dróg w centrum wsi, położenie nowej nawierzchni asfaltowej, wykonanie oświetlenia oraz chodników. Wieś jest dobrze wyposażona w infrastrukturę, z wyjątkiem kanalizacji, która na obszarze wsi nie występuje wcale. Ten brak jest szczególnie uciążliwy dla mieszkańców i stanowi jeden z najistotniejszych problemów do rozwiązania, z uwagi na dynamiczny rozwój budownictwa mieszkaniowego. Drogi powiatowe, generujące znaczny ruch samochodowy, wymagają dalszej poprawy nawierzchni i bezpieczeństwa ruchu, podobnie jak ciągi piesze - chodniki, zapewniające bezpieczeństwo dzieciom i młodzieży ze Szkoły Podstawowej i Gimnazjum. Dodatkowym problemem jest brak parkingu przy cmentarzu parafialnym, co w czasie uroczystości stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.
tags: #wieclawice #stare #remiza